موضوعتان را بگویید، در چند ثانیه به وکیلِ در دسترس میرسید
لطفاً اتصال اینترنت خود را بررسی کنید.
حق سکونت مادر در منزل مشترک پس از فوت همسر و جلوگیری از خلع ید توسط وراث چگونه است؟
پرسیده شده ۳ ماه پیش
۵۳ پاسخ ثبت شده
پس از فوت پدر، آیا مادر تا زمان حیات حق سکونت در منزل زوجیت را دارد؟ در صورتی که یکی از وراث قصد داشته باشد مانع سکونت مادر شود یا اقدام به خلع ید کند، چه اقدام قانونی می‌توان انجام داد؟
جمع‌بندی پاسخ وکلاهوش مصنوعی
اکثر وکلا معتقدند صرف فوت همسر حق سکونت مادام‌العمر برای مادر ایجاد نمیکند و تصرف در ملک نیازمند رضایت همه وراث است، هرچند یک نظر مخالف نیز وجود دارد که مادر تا پایان حیات حق سکونت دارد.
این وضعیت کلی است و نتیجه پرونده به وجود وصیت، قرارداد قبلی یا مطالبات مالی مادر مثل مهریه بستگی دارد.
حمیدرضا قاسمیآنلاینوکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری·۵٫۰
پاسخ هوشمند بنیاد وکلاهوش مصنوعی
وضعیت حق سکونت مادر در منزل متوفی
صرف فوت همسر حق سکونت مادام‌العمر برای مادر در منزل مشترک ایجاد نمیکند مگر اینکه وصیت یا قراردادی در این باره باشد. ملک میان ورثه مشاع است و تصرف در آن مستلزم رضایت همه شرکاست؛ از این رو هر یک از وراث میتواند تقاضای خلع ید یا تقسیم ترکه کند. با این حال، وراث حق ندارند بدون حکم قانونی و تشریفات دادگاه او را بیرون کنند و مادر نیز میتواند با اقداماتی نظیر مطالبه مهریه و اجرت‌المثل از ترکه، از حقوق مالی خود دفاع نماید.
منابع: قانون مدنی، ماده ۱۱۰
این پاسخ به‌صورت خودکار تولید شده و جای مشاوره‌ی حقوقی با وکیل را نمی‌گیرد؛ پاسخ‌های وکلا در ادامه آمده است.
درود بر شما؛
خیر، در حقوق ایران مادر پس از فوت همسر، صرفا به دلیل همسر بودن، حق مادام‌العمر سکونت در منزل مشترک ندارد؛ مگر اینکه این حق به موجب وصیت، عقد (مانند حق عمری یا حق سکنی)، شرط ضمن عقد یا توافق وراث ایجاد شده باشد.
با این حال، اگر منزل جزو ترکه باشد، هیچ‌یک از وراث نیز حق ندارد به‌طور مستقل مادر را از ملک مشاع اخراج یا دعوای خلع ید علیه او مطرح کند. تا زمانی که ترکه تقسیم نشده، ملک در حالت اشاعه است و تصرفات باید با رعایت حقوق همه شرکا انجام شود. همچنین در صورت سکونت مادر با رضایت متوفی تا زمان فوت یا توافق ضمنی وراث، طرح دعوای خلع ید بدون وجود مبنای قانونی، معمولا با موانع جدی مواجه خواهد شد.
اگر یکی از وراث مزاحمت ایجاد کند، بسته به وضعیت پرونده می‌توان از طریق دعوای ممانعت یا مزاحمت از حق، مطالبه حفظ وضع موجود، یا در صورت وجود حق قراردادی یا وصیت، الزام به احترام به حق سکونت اقدام کرد. در مقابل، اگر سایر وراث خواهان تعیین تکلیف ملک باشند، راهکار قانونی اصولا تقسیم ترکه یا فروش ملک غیرقابل افراز است، نه اخراج یک‌جانبه مادر.
تشخیص بهترین اقدام، وابسته به نوع مالکیت ملک، وضعیت انحصار وراثت، وجود یا عدم وجود وصیت، حق سکنی یا توافق وراث است؛ زیرا هر یک میتواند نتیجه دعوا را تغییر دهد. این تحلیل بر مبنای مقررات قانون مدنی درباره ارث، اشاعه و تقسیم ترکه و رویه قضایی قابل اعمال ارائه شده است.
صرف فوت پدر، برای مادر حق سکونت مادام‌العمر در منزل ایجاد نمی‌شود؛ مگر اینکه در زمان حیات پدر، برای مادر حق سکنی یا حق انتفاع مادام‌العمر ایجاد شده باشد، مثلا در سند رسمی، قرارداد معتبر یا وصیت‌نامه. اگر چنین حقی وجود داشته باشد، وراث نمیتوانند صرفا به استناد مالکیت مشاعی، مادر را از ملک خارج یا علیه وی خلع ید اجرا کنند.
اما اگر چنین حقی وجود نداشته باشد، مادر صرفا به عنوان وارث، نسبت به ترکه و سهم‌الارث خود حق دارد و باید وضعیت مالکیت ملک تعیین تکلیف شود. بنابراین اگر یکی از وراث قصد خلع ید یا ممانعت از سکونت مادر را دارد، مادر باید فورا مدارک مربوط به حق سکونت، سند، وصیت‌نامه یا توافقات پدر را ارائه کند و حسب مورد دادخواست اثبات حق سکنی یا حق انتفاع و جلوگیری از تعرض مطرح نماید. همچنین اگر دعوای خلع ید مطرح شده، دفاع باید بر اساس وضعیت مالکیت و وجود یا عدم وجود حق سکونت تنظیم شود.
بعد از فوت شوهر، مادر حق سکونت دائمی و خودکار در خانه ندارد مگر اینکه حق سکونت برای او به‌طور خاص ثابت شده باشد. اگر خانه جزء ترکه باشد، همه وراث شریک هستند و هیچ‌کس نمی‌تواند خودسرانه او را بیرون کند.
اگر یکی از وراث بخواهد مانع سکونت او شود، راه درست این است که:
- وصیت‌نامه یا قرارداد مربوط به حق سکونت بررسی شود
- اگر چنین حقی نیست، وضعیت ملک از طریق افراز یا تقسیم ترکه روشن شود
- در برابر خلع ید یا مزاحمت، به مشاع بودن ملک و سهم‌الارث مادر استناد شود
- در صورت لزوم، از دادگاه دستور موقت یا جلوگیری از مزاحمت خواسته شود
جمع‌بندی کوتاه: مادر بعد از فوت شوهر حق سکونت دائمی خودکار ندارد، اما وراث هم نمیتوانند بدون حکم دادگاه او را بیرون کنند؛ باید از راه تقسیم ترکه و دادگاه اقدام شود.
محمدمهدی قنبری
۳ ماه پیش
کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه
۴٫۹·۶۷ مشاوره موفق
سلام
مادر ذاتا حق سکونت مادام‌العمر در منزل شوهر فوت‌شده ندارد؛ اگر خانه جزو ماترک پدر باشد، ملک مشاع بین وراث است و مادر فقط سهم‌الارث خود را دارد، نه حق سکونت انحصاری تا آخر عمر؛ مگر اینکه:
در وصیت برای او حق سکونت مقرر شده باشد،
وراث توافق کنند،
ملک به نحوی متعلق/مستحق او باشد.
چون مادر وارث و شریک مشاعی است، هیچ‌یک از وراث نمی‌تواند خودسرانه او را بیرون کند یا مانع استفاده‌اش شود.
اگر یکی از وراث مزاحمت ایجاد کند یا بخواهد خلع ید کند:
مادر میتواند دادخواست رفع مزاحمت / ممانعت از حق بدهد،
و اگر به زور تصرف کرده یا قفل عوض کرده باشد، حسب مورد شکایت تصرف عدوانی هم مطرح کند.
اگر وراث بخواهند تکلیف ملک روشن شود، راه درست تقسیم ترکه یا در صورت غیرقابل‌تقسیم بودن، دستور فروش ملک مشاع است؛ نه اخراج خودسرانه مادر.
سلام
پس از فوت پدر، صرف همسر بودن، برای مادر حق قانونی سکونت مادام‌العمر در منزل زوجیت ایجاد نمیکند، مگر اینکه این حق به موجب وصیت، عقد یا حق انتفاع برای وی مقرر شده باشد. با این حال، تا زمانی که ترکه تقسیم نشده، ملک مشاع بین وراث است و هیچ وارثی به تنهایی حق خلع ید یا اخراج مادر را ندارد. در صورت اقدام یکی از وراث به ممانعت از سکونت یا خلع ید، مادر میتواند با استناد به مشاع بودن ملک، دفاع و تقاضای رد دعوا را مطرح کند. همچنین اگر مزاحمت یا ممانعت از تصرف صورت گیرد، حسب مورد امکان طرح دعوای ممانعت از حق یا مزاحمت نیز وجود دارد. در نهایت، تعیین تکلیف سکونت در ملک مشاع باید از طریق تقسیم ترکه یا توافق همه وراث انجام شود.
پس از فوت پدر، مالکیت منزل مسکونی متوفی به نسبت سهم‌الارث به تمامی وراث از جمله همسر و فرزندان منتقل میشود و مادر به صرف همسر متوفی بودن، به طور خودکار «حق سکونت مادام‌العمر» در منزل را نخواهد داشت؛ مگر اینکه چنین حقی در قالب وصیت، صلح عمری، شرط ضمن عقد یا سند رسمی برای وی پیش‌بینی شده باشد
تا زمانی که ترکه تقسیم نشده است، هیچ‌یک از وراث به تنهایی حق اخراج یا ممانعت از سکونت مادر را ندارند. ملک مشاع محسوب میشود و استفاده یکی از شرکا از مال مشاع، بدون وجود حکم دادگاه، موجب حق خلع ید برای سایر وراث علیه او نیست.
اگر یکی از وراث بخواهد علیه مادر دعوی خلع ید مطرح کند، معمولا این دعوا نسبت به شریک مشاعی قابل استماع نیست؛ زیرا مادر خود نیز به عنوان زوجه متوفی دارای سهم‌الارث از ترکه است
سلام . بعد از فوت هریک از ورثه حق خواهند داشت تقاضای تقسیم ترکه و خلع ید نسبت به ملک داشته باشند .در صورت ادامه تصرف مکلف به پرداخت اجرت المثل ایام تصرف خواهند شد
خیر، زوجه پس از فوت شوهر حق قانونی سکونت مادام‌العمر در منزل مشترک را ندارد و ملک جزء ترکه محسوب میشود . اگر مادر بدون رضایت سایر وراث، ملک را به‌طور انحصاری در تصرف داشته و مانع استفاده آنان شود، وراث می‌توانند دعوای خلع ید مشاعی علیه وی اقامه کنند. همچنین وراث می‌توانند مطالبه اجرت‌المثل ایام تصرف انحصاری را نیز مطرح کنند. در نهایت، راهکار قطعی برای پایان دادن به اختلاف، تقسیم ترکه یا در صورت غیرقابل افراز بودن ملک، فروش ملک و تقسیم ثمن بین وراث است.
مادر شما به عنوان یکی از وراث، سهم‌الارث خود را از این ملک (به عنوان مثال، یک‌هشتم اموال در صورت وجود فرزند) دریافت می‌کند، اما این سهم به‌معنای مالکیت بر کل خانه یا حق مادام‌العمر سکونت در آن نیست. منابع حقوقی نیز صراحتا تایید می‌کنند که قانونگذار چنین حقی را برای مادر به رسمیت نشناخته است.
با سلام
خیر، صرف فوت شوهر به‌تنهایی برای مادر حق مالکیت یا حق سکونت دائمی در منزل ایجاد نمیکند؛ مگر اینکه مالک باشد یا حق قانونی مانند حق انتفاع یا وصیت برای او وجود داشته باشد.
اما اگر منزل، مسکن مشترک زوجین بوده و مادر سال‌ها در آن سکونت داشته، وراث نمیتوانند خودسرانه او را بیرون کنند. در صورت طرح خلع ید، مادر میتواند با توجه به شرایط پرونده از حقوق خود دفاع کند.
برای تعیین دقیق مسیر، باید وضعیت مالکیت ملک و سهم‌الارث‌ها بررسی شود.
سلام
صرف فوت همسر، حق سکونت مادام‌العمر برای زوجه در منزل مشترک ایجاد نمیکند، مگر اینکه چنین حقی به موجب قانون، وصیت یا قرارداد برای وی برقرار شده باشد. با این حال، وراث نیز نمیتوانند بدون رعایت تشریفات قانونی و اخذ حکم از مرجع صالح، زوجه را از ملک خارج کنند و در صورت بروز اختلاف، موضوع از طریق دادگاه قابل رسیدگی است.
بدیهی است اظهارنظر نهایی منوط به بررسی اسناد و مدارک توسط وکیل است.
سلام و احترام؛
چنانچه تمامی ورثه اذن در سکونت دهند ممانعتی وجود ندارد.
اما حتی اگر یکی از ورثه رضایت نداشته باشد مدت زمانی که سکونت می کند شامل اجرت المثل ایام تصرف می شود.
هرکدام از ورثه می تواند خلع ید مادر و اجرت المثل ایام تصرف را از مادر مطالبه نماید.
سلام خیر زوجه از ماترک زوج ۱/۸ سهم الارث خواهد داشت
هر کدام از ورثه می توانند درخواست صدور گواهی انحصار وراثت و تقسیم ترکه را مطرح نمایند و سپس درخواست خلع ید مشاعی را مطرح نمایند
زوجه می تواند دادخواست مطالبه مهریه را مطرح نماید و سپس درخواست توقیف تمام ماترک زوج را نماید و حق زوجه از بابت مهریه مقدم بر سایر ورثه خواهد بود
بله، مادر تا زمان حیات حق سکونت در منزل زوجیت را دارد (ماده ۱۱۰ قانون مدنی).
وراث نمیتوانند او را بیرون کنند.
اقدام قانونی: اگر وراث مزاحمت ایجاد کنند، مادر میتواند با طرح دادخواست «منع مزاحمت» و «اثبات حق سکونت» به دادگاه خانواده، حکم ممنوعیت ورود وراث را بگیرد.
تصرف در ملک مشاع بدون اذن سایر شرکا ممنوع است و هر شریک میتواند از تصرف غیرمجاز دیگری جلوگیری کند. همچنین اگر وارثی مانع سکونت مادر شود، این عمل میتواند مصداق ممانعت از حق باشد.
موفق باشید 🌹
باسلام
اگر به موجب وصیت یا شرط ضمن عقد اجازه سکونت مادر داده شود این امر قانونی است، در غیر این صورت هرگونه تصرف فیزیکی در ملک مشاع نیاز به رضایت همه ورثه می باشد و در صورت عدم رضایت می توان ممانعت به عمل آورد.
باسلام
مادر پس از فوت همسر به‌طور خودکار حق سکونت مادام‌العمر در منزل مشترک ندارد، مگر اینکه این حق به موجب وصیت، شرط ضمن عقد، یا توافق وراث برای او ایجاد شده باشد.
خیر، صرف همسر بودن باعث ایجاد حق سکونت مادام‌العمر در منزل شوهر نمی‌شود؛ پس از فوت، مادر مانند سایر ورثه طبق قانون از ترکه سهم می‌برد و اگر فرزند وجود داشته باشد، سهم زوجه از اموال غیرمنقول یک‌هشتم قیمت آن است.
ملک ماترک‌متوفی سبب ایجاد حقی جهت سکونت مادام زوجه نمیکند ، بهتراست مادر نسبت به توقیف ملک با مهریه خود ابتدا اقدام نماید، زیرا نمیتوان مانع خلع ید مشاعی توسط هریک ازورثه شد ..
طبق قانون مادر یعنی همسر متوفی یکی از وراث می باشد و به میزان قدر السهم خود ارث می برد، لذا تنها به میزان سهم خود میتواند ادعا داشته باشد و با توجه به توضیحات هیچ قرارداد صلح یا ... وجود ندارد که حق انتفاع از ملک را تا پایان عمر به مادر داده باشد لذا وراث با توجه به اینکه متعدد می باشند بر ملک مذکور سهم مشاعی دارند بهترین راه درخواست تعیین قدر السهم هر یک از وراث می باشد یا می بایست سهم وارثی که مخالف هست رابخرید یا می بایست وارث مخالف سهم شما را بخرد و در صورتی که سهم وارت مخالف را خریدید می توانید قرارداد صلح عمرا برای استفاده مادرات تنظیم کنید ، پیشنهاد بنده به شما این هست که حتما به یک وکیل برای انجام اقدامات مذکور مراجعه فرمایید .
درود و احترام. خیر، مادر در این باره حقی ندارد. در این مواقع پیشنهاد میشود مادر مهریه خود را اجرا بگذارد یا سایر ورثه حقوق ورثه مخالف را پرداخت کنند تا مزاحم سکونت مادر نشود. موفق باشید.
احدی از وراث میتواند مانع سکونت مادر شود و اقدام پیش دستانه مادر مبنی بر مطالبه مهریه و اجرت مثل ایام زوجیت و نفقه و مطالبه سهم خود از ملک میتواند چالشی برای وراث باشد
سلام، قانون چنین حقی برای مادرتان پیش بینی نکرده و هر یک از وراث بعد از فوت می توانند تقسیم ترکه را بخواهند. تصرف در ملک مشاع نیازمند اذن کلیه شرکا است.
حق سکونت دائمی ندارد فقط مالک سهم‌الارث و طلبکار مهریه است تا تقسیم ترکه وراث نمیتوانند خلع ید کنند مادر فورا مطالبه مهریه و سهم‌الارث و توقیف ملک را بخواهد
درود
ادامه سکونت مادر نیاز به رضایت سایر وراث دارد و نمی‌تواند مانعی برای خلع ید ملک مشاعی باشد. مگر اینکه توافق حاصل شود یا مادر از طریق اجرای مهریه خود اقدام به توقیف ملک کند.
با احترام
اگر پدر وصیت کرده باشد مبنی بر سکونت همسرش تا زمانی که در قید حیات است هیچ احدی از وراث نمی تواند اقدام به خلع ید نماید . ولیکن اگر وصیتی موجود نباشد یا در آن سکونت مادر ذکر نشده باشد
بهتر آن است که همگی اتفاق نظر در سکونت مادر داشته باشند
در غیر اینصورت ورثه مخالف می تواند برای اجرت المثل ایام تصرف اقدام نماید
ملکی موروثی که بطور مشاع به نام ورثه منتقل شده است، راه کاری غیر از توافق فرزندان ندارد . هر مالک مشاعی می تواند خلع ید مشاعی و فروش را از دادگاه بخواهد
