خدمت تنظیم دادخواست · خانواده
دادخواست مطالبهٔ اجرتالمثل ایام تصرف
وکیل پایه یک دادگستری برای پروندهٔ شما مینویسد؛ قیمت و زمان تحویل را پیش از پرداخت از خودِ او میگیرید
اجرتالمثل ایام تصرف یعنی اجارهٔ متعارفِ مدتی که کسی بدون قرارداد و بدون حقِ مجانی، ملک، خودرو یا مال دیگرِ شما را در اختیار داشته است؛ مثل مستأجری که بعد از پایان اجاره نرفته، شریکی که تمام ملک مشاع را تنها استفاده میکند، یا کسی که بیاجازه در زمین شما ساخته است. در این خدمت، وکیل پایه یک دادگستری دادخواست مطالبهٔ اجرتالمثل ایام تصرف را برای پروندهٔ شما تنظیم میکند: بازهٔ زمانی تصرف و مبنای ضمان (غصب یا استیفا) را درست انتخاب میکند، خواسته را طوری مینویسد که کارشناسی بیدردسر انجام شود و مرجع صالح — دادگاه صلح یا حقوقی — را از ابتدا درست تعیین میکند تا پرونده بین مراجع سرگردان نماند.
وکیل را انتخاب کنید و رایگان با او گفتوگو کنید؛ تا قیمت را نپذیرید، پرداختی در کار نیست.
- گرفتن قیمت و زمان تحویل هیچ تعهدی ایجاد نمیکند
- متن دادخواست برای تصرف و مدارک شما نوشته میشود، نه فرم آماده
- تحویل در همان گفتوگو؛ اصلاح تا ثبت در دفتر خدمات قضایی
روند سفارش تنظیم دادخواست
- ۰۱شرح پرونده
روی دکمهٔ «درخواست تنظیم دادخواست» میزنید و مینویسید چه مالی، از چه تاریخی، در تصرف چه کسی بوده و چه مدرکی از مالکیت و تصرف دارید. شمارهٔ موبایل تأیید میشود؛ پیش از پرداخت هیچ تعهدی ندارید.
- ۰۲استعلام قیمت و زمان از خود وکیل
وکیل شرح شما را میخواند، اگر لازم باشد دربارهٔ تاریخها، سند و نوع مال سؤال میپرسد و قیمت و زمان تحویل را اعلام میکند. اگر موافق بودید، همانجا پرداخت میکنید.
- ۰۳تحویل دادخواست
متن دادخواست در همان گفتوگو تحویل داده میشود و تا ثبت در دفتر خدمات قضایی میتوانید اصلاحات و پرسشهای خود را با وکیل در میان بگذارید.
خروجی خدمت
در این خدمت چه چیزی دریافت میکنید؟
- دادخواست اختصاصی پروندهٔ شما
متن کامل دادخواست مطالبهٔ اجرتالمثل ایام تصرف با مشخصات طرفین، خواستهٔ دقیق (از چه تاریخی تا چه تاریخی، برای کدام مال)، بهای خواسته، شرح رابطهٔ حقوقی، دلایل و منضمات و مستند قانونی — آمادهٔ ثبت در دفتر خدمات الکترونیک قضایی.
- انتخاب مبنای درست: غصب، استیفا یا اجارهٔ پایانیافته
وکیل تشخیص میدهد تصرف خوانده بیمجوز بوده (مواد ۳۰۸ و ۳۲۰)، با اجازهٔ غیرمجانی بوده (مادهٔ ۳۳۷) یا ادامهٔ تصرف مستأجر پس از پایان مدت است (مادهٔ ۴۹۴)؛ هر کدام دلیل و دفاع متفاوتی دارد و اشتباه در آن، دعوا را به سمت رد میبرد.
- تعیین بازهٔ تصرف، بهای خواسته و مرجع
تاریخ شروع و پایان تصرف را با مدارک شما تطبیق میدهد، خواسته را «مقوم به … با جلب نظر کارشناس» مینویسد و توضیح میدهد که افزایش خواسته فقط تا پایان اولین جلسهٔ دادرسی ممکن است (مادهٔ ۹۸)، پس رقم اولیه نه آنقدر پایین باشد که حق شما بسوزد و نه آنقدر بالا که هزینهٔ بیهوده بدهید؛ و میگوید پرونده به دادگاه صلح میرود یا دادگاه حقوقی.
- فهرست مدارک و راهنمای مراحل بعد
میگوید چه مدارکی پیوست شود (سند مالکیت، قرارداد منقضی، اظهارنامه، شهود، تأمین دلیل) و در همان گفتوگو توضیح میدهد بعد از ثبت چه میشود: ابلاغ، جلسهٔ اول، کارشناسی، اعتراض و اجرای حکم.
در یک نگاه
- مبنای قانونی
- مواد ۳۰۸، ۳۲۰ و ۳۳۷ قانون مدنی
- مرجع
- دادگاه صلح یا حقوقی، بسته به بهای خواسته
- نوع دعوا
- مالی؛ هزینهٔ دادرسی بر اساس بهای خواسته
- تعیین مبلغ
- معمولاً با جلب نظر کارشناس رسمی
- مهلت تجدیدنظر
- ۲۰ روز از ابلاغ رأی (مقیم ایران)
وکلای این خدمت
استعلام زمان و هزینه از وکلای تنظیم دادخواست
وکیل را انتخاب کنید؛ پیش از پرداخت موضوع را با او در میان میگذارید.
راهنمای حقوقی
راهنمای مطالبهٔ اجرتالمثل ایام تصرف
آنچه پیش از سفارش باید بدانید — بر اساس مواد ۳۰۸ تا ۳۲۰ و ۳۳۷ قانون مدنی و قانون آیین دادرسی مدنی.
مأخذ قانونی: قانون مدنی (مصوب ۱۳۱۴)، مواد ۳۰۸ تا ۳۲۰، ۳۳۷، ۴۹۴ و ۵۸۲؛ قانون آیین دادرسی مدنی (۱۳۷۹)، مواد ۱۱، ۱۲، ۶۲، ۲۵۷ تا ۲۶۵ و ۵۱۹؛ قانون شوراهای حل اختلاف (۱۴۰۲)، مواد ۱۲ تا ۱۴ · بهروزرسانی: ۱۴۰۵/۰۶/۰۱
خلاصه در سی ثانیه
- هر کس بدون مجوز بر مال دیگری دست بگذارد در حکم غاصب است و ضامن منافع تمام مدت تصرف است، حتی اگر از مال استفاده نکرده باشد (مواد ۳۰۸ و ۳۲۰ قانون مدنی).
- اگر تصرف با اجازهٔ شما بوده ولی مجانی نبوده، باز هم اجرتالمثل تعلق میگیرد (مادهٔ ۳۳۷)؛ مستأجری که بعد از پایان مدت مانده نیز اجرتالمثل بدهکار است (مادهٔ ۴۹۴).
- دعوا مالی است: بهای خواسته همان مبلغ مطالبه است، مبلغ نهایی معمولاً با جلب نظر کارشناس تعیین میشود و مرجع — دادگاه صلح یا حقوقی — به بهای خواسته بستگی دارد.
چه زمانی به دادخواست اجرتالمثل ایام تصرف نیاز دارید؟
مستأجری که بعد از پایان اجاره نرفته
مدت اجاره تمام شده، قرارداد تمدید نشده و مستأجر همچنان در ملک مانده است. برای فاصلهٔ پایان قرارداد تا تخلیهٔ واقعی، اجرتالمثل میگیرید، حتی اگر از ملک استفاده نکرده باشد (مادهٔ ۴۹۴). این دادخواست معمولاً کنار دعوای تخلیه یا بعد از آن مطرح میشود.
تصرف بیاجازه در ملک، زمین یا مغازه
کسی بدون قرارداد و بدون رضایت شما در ملکتان نشسته، ساخته یا انبار کرده است. تصرف او در حکم غصب است و برای تمام مدت ضامن منافع است (مواد ۳۰۸ و ۳۲۰). اگر هنوز در ملک است، اجرتالمثل را همراه خلع ید مطالبه کنید؛ اگر رفته، فقط اجرتالمثل را.
ملک مشاع و شریکی که تنها استفاده میکند
خانهٔ موروثی یا ملک مشترک را یکی از شرکا — مثلاً یکی از وراث — بهتنهایی در اختیار گرفته است. تصرف او در سهم شما بدون اذن است و ضامن است (مادهٔ ۵۸۲)؛ اجرتالمثل سهم خود را برای مدت تصرف انحصاری او مطالبه میکنید.
خودرو یا مال منقولی که پس ندادهاند
خودرو، دستگاه یا وسیلهای را امانت یا برای تعمیر و فروش دادهاید و طرف بیش از مدت توافقشده نگه داشته یا منکر شده است. از تاریخ انکار یا پایان اذن، در حکم غاصب است (مادهٔ ۳۱۰) و اجرتالمثل ایام تصرف خودرو قابل مطالبه است؛ مبلغ با کارشناس تعیین میشود.
دادگاه یا شورای حل اختلاف؟
مرجع با مبلغ خواسته تعیین میشود: دعاوی مالی تا نصاب بند ۱ مادهٔ ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف ۱۴۰۲ در دادگاه صلح و بیش از آن در دادگاه عمومی حقوقی. خودِ شورا از اجرای آن قانون فقط در امر صلح و سازش اقدام میکند (مادهٔ ۱۴). یک دادخواست مینویسید و دفتر خدمات قضایی آن را به مرجع صالح میفرستد.
اجرتالمثل ایام تصرف چیست و با اجرتالمسمی و خسارت چه فرقی دارد؟
اجرتالمثل یعنی «اجرتِ مثل»: همان مبلغی که اگر این مال در همین مدت و همین شرایط اجاره داده میشد، عرفاً بابت آن پرداخت میکردند. وقتی قراردادی در کار نیست یا قرارداد تمام شده و کسی همچنان مال شما را در اختیار دارد، نمیتوان از «اجارهبهای قراردادی» حرف زد؛ به جای آن، اجرتِ متعارفِ آن مدت را مطالبه میکنید. به این مدت «ایام تصرف» میگویند.
مبنای حقوقی آن در قانون مدنی روشن است: غصب یعنی استیلا بر حق دیگری بهنحو عدوان، و اثبات ید بر مال غیر بدون مجوز هم در حکم غصب است (مادهٔ ۳۰۸). غاصب باید عین مال را برگرداند (مادهٔ ۳۱۱) و نسبت به منافع، هر غاصب بهاندازهٔ مدت تصرف خود ضامن است، اگرچه استیفای منفعت نکرده باشد (مادهٔ ۳۲۰). یعنی لازم نیست ثابت کنید خوانده از ملک سود برده؛ همین که بیمجوز در اختیارش بوده کافی است.
دو تفاوت مهم را از هم جدا کنید:
اجرتالمسمی همان اجارهبهای توافقشده در قرارداد است؛ تا وقتی قرارداد معتبر است، همان را میگیرید (اجور معوقه). اجرتالمثل برای دورهٔ بدون قرارداد است: قبل از هر توافق، یا بعد از پایان مدت (مادهٔ ۴۹۴).
خسارت (اتلاف و تسبیب، مواد ۳۲۸ و ۳۳۱) برای آسیب به خودِ مال است — دیوار خرابشده، خودروی تصادفی. اجرتالمثل بابت منافعِ از دسترفته است و این دو را میتوان با هم در یک دادخواست خواست، اما باید جدا نوشته و جدا اثبات شوند.
نکتهٔ مهم: اگر تصرف با اجازهٔ شما بوده — مثلاً به برادرتان گفتهاید فعلاً در خانه بنشیند — باز هم اجرتالمثل تعلق میگیرد، مگر اینکه معلوم شود اذن در انتفاع مجانی بوده است (مادهٔ ۳۳۷). بار اثبات مجانی بودن با متصرف است، اما روابط خانوادگی معمولاً قرینهٔ مجانی بودن تلقی میشود و وکیل باید این نقطه را در دادخواست پیشبینی کند.
دادگاه یا شورای حل اختلاف؟ مرجع صالح و محل ثبت دادخواست
این صفحه هر دو مسیرِ قدیمی «دادخواست اجرتالمثل از دادگاه» و «از شورای حل اختلاف» را یکجا پوشش میدهد، چون مرجع یک ویژگی پرونده است، نه دو دادخواست متفاوت:
بر اساس مبلغ: طبق بند ۱ مادهٔ ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲، دعاوی مالی تا نصاب قانونی در دادگاه صلح رسیدگی میشود — دادگاهی که استقرار آن در محل شورا هم بلامانع است (تبصرهٔ ۳ مادهٔ ۱۲) — و بیش از آن در دادگاه عمومی حقوقی. این نصاب هر سه سال قابل تعدیل است؛ وکیل رقم روز را میداند و بهای خواسته را با توجه به آن مینویسد.
شورا فقط برای سازش: از اجرای قانون ۱۴۰۲، خودِ شورای حل اختلاف به دعاوی رأی نمیدهد و صرفاً برای صلح و سازش اقدام میکند (مواد ۱۳ و ۱۴). اگر امید به توافق دارید، میتوانید درخواست سازش در شورا بدهید؛ سازشنامه پس از تأیید قاضی دادگاه صلح اجرا میشود (مادهٔ ۲۶).
اگر همراه خلع ید باشد: خلع ید از دعاوی راجع به مال غیرمنقول است و در دادگاه محل وقوع ملک اقامه میشود (مادهٔ ۱۲)؛ وقتی اجرتالمثل و خلع ید از یک منشأ باشند، هر دو در همان دادگاهِ محل ملک رسیدگی میشوند (مادهٔ ۱۵). تقویم خواسته و در نتیجه صلاحیت دادگاه صلح یا حقوقی را وکیل با توجه به ارزش ملک و مبلغ اجرتالمثل تعیین میکند.
محل ثبت (صلاحیت محلی): قاعدهٔ کلی، دادگاه محل اقامت خوانده است (مادهٔ ۱۱). برای اجرتالمثل ملک، در رویهٔ دادگاهها دادخواست معمولاً در حوزهٔ محل وقوع ملک ثبت میشود، زیرا دعوا از حقوق راجع به مال غیرمنقول است (مادهٔ ۱۲)؛ برای خودرو و اموال منقول، محل اقامت خوانده. اشتباه در مرجع باعث قرار عدم صلاحیت و چند هفته تا چند ماه تأخیر میشود — یکی از دلایل اصلی سفارش دادخواست به وکیل همین است.
هزینهٔ دادرسی و کارشناسی دعوای اجرتالمثل چقدر است؟
مطالبهٔ اجرتالمثل یک دعوای مالی است. چند هزینه را از هم جدا کنید:
هزینهٔ دادرسی: بر اساس بهای خواسته محاسبه میشود و بهای خواسته همان مبلغی است که در دادخواست مینویسید (مادهٔ ۶۱). برای منافعی که در مواعد معین استیفا میشود، بهای خواسته جمع همهٔ منافع مورد مطالبه است (بند ۳ مادهٔ ۶۲). نرخ آن طبق تعرفهٔ سالانه است و هنگام ثبت در دفتر خدمات قضایی پرداخت میشود. نکتهٔ عملی این است که رقم را از ابتدا واقعبینانه تقویم کنید: افزایش خواسته فقط تا پایان اولین جلسهٔ دادرسی پذیرفته میشود (مادهٔ ۹۸) و کارشناسی معمولاً پس از آن انجام میشود؛ مابهالتفاوت هزینهٔ دادرسی هم در همان زمان افزایش پرداخت میشود.
دستمزد کارشناس: چون مبلغ اجرتالمثل معمولاً با کارشناسی تعیین میشود، دادگاه قرار کارشناسی صادر میکند و پرداخت دستمزد آن با متقاضی است؛ اگر ظرف یک هفته از ابلاغ پرداخت نشود، کارشناسی از عداد دلایل خارج میشود (مادهٔ ۲۵۹). دستمزد را دادگاه با توجه به کمیت و کیفیت کار تعیین میکند (مادهٔ ۲۶۴).
خسارات دادرسی: هزینهٔ دادرسی، حقالوکاله و دستمزد کارشناسی را میتوانید بهعنوان خسارات دادرسی از خوانده بخواهید (مادهٔ ۵۱۹)؛ وکیل آن را در ستون خواسته مینویسد تا در حکم بیاید.
دستمزد تنظیم دادخواست: جدا از همهٔ اینها است و خودِ وکیل آن را پیش از پرداخت، در همان گفتوگو اعلام میکند.
اگر توان پرداخت هزینهٔ دادرسی را ندارید، میتوانید همراه دادخواست، دعوای اعسار از هزینهٔ دادرسی مطرح کنید؛ این موضوع جداگانه رسیدگی میشود.
مدارکی که برای تنظیم دادخواست از شما میخواهیم
کارت ملی خواهان و ثبتنام در سامانهٔ ثنا؛ در صورت وکالت، وکالتنامه.
دلیل مالکیت یا حق بر منافع: سند رسمی یا تکبرگ ملک، برگ سبز و سند خودرو، قرارداد اجاره (اگر شما موجر هستید)، گواهی انحصار وراثت برای ملک موروثی.
دلیل تصرف خوانده و بازهٔ آن: قرارداد اجارهٔ منقضیشده، اظهارنامهٔ تخلیه یا مطالبه، صورتجلسهٔ تأمین دلیل، قبضهای آب و برق و گاز به نام متصرف، گزارش کلانتری، پیامک و مکاتبات، و نام و نشانی شهود.
مشخصات دقیق مال: پلاک ثبتی و نشانی ملک، متراژ و کاربری؛ برای خودرو، شمارهٔ انتظامی و مدل؛ اینها را کارشناس برای تعیین اجرتالمثل لازم دارد.
در ملک مشاع: سند یا گواهی حصر وراثت که سهم شما را نشان دهد و هر مدرکی که تصرف انحصاری شریک را ثابت کند.
اگر دادخواست را همراه خلع ید یا تخلیه میدهید، مدارک همان دعوا نیز ضمیمه میشود.
اگر برخی از این مدارک را ندارید، نگران نباشید؛ در شرح پرونده بنویسید چه دارید تا وکیل بگوید کدام را میتوان با اظهارنامه، تأمین دلیل یا استعلام دادگاه جایگزین کرد.
مراحل ثبت و رسیدگی به دادخواست اجرتالمثل ایام تصرف
تنظیم متن دادخواست — مشخصات طرفین، خواستهٔ دقیق («مطالبهٔ اجرتالمثل ایام تصرف ملک/خودروی … از تاریخ … تا تاریخ … مقوم به … با جلب نظر کارشناس، به انضمام خسارات دادرسی»)، شرح رابطهٔ حقوقی و مستند قانونی (مواد ۳۰۸ و ۳۲۰ یا ۳۳۷ و ۴۹۴ قانون مدنی) و فهرست دلایل و منضمات طبق مادهٔ ۵۱ قانون آیین دادرسی مدنی.
ثبت در دفتر خدمات الکترونیک قضایی — با کارت ملی و مدارک به دفتر خدمات مراجعه میکنید؛ هزینهٔ دادرسی طبق تعرفه پرداخت میشود و دفتر، پرونده را بسته به بهای خواسته به دادگاه صلح یا دادگاه حقوقیِ صالح ارجاع میدهد. ابلاغها از طریق ثنا میآید.
ابلاغ و جلسهٔ اول رسیدگی — وقت رسیدگی به طرفین ابلاغ میشود. در جلسهٔ اول، خوانده میتواند به بهای خواسته ایراد کند (بند ۴ مادهٔ ۶۲) و شما تا پایان همین جلسه میتوانید خواسته را افزایش دهید یا دورهٔ تصرف را اصلاح کنید (مادهٔ ۹۸)؛ بعد از آن امکانش نیست.
قرار کارشناسی و پرداخت دستمزد — دادگاه موضوع (تعیین اجرتالمثل مال در بازهٔ مشخص) و مهلت را در قرار مینویسد (مادهٔ ۲۵۷). دستمزد را ظرف یک هفته از ابلاغ واریز میکنید، وگرنه کارشناسی از دلایل شما حذف میشود (مادهٔ ۲۵۹). کارشناس از مال بازدید میکند؛ همراهی و ارائهٔ مدارک به او مهم است.
اعتراض به نظر کارشناس — نظر کارشناس به طرفین ابلاغ میشود و هر طرف یک هفته فرصت دارد بهطور کتبی به آن اعتراض کند (مادهٔ ۲۶۰). اگر نظر با اوضاع و احوال مسلّم پرونده نخواند، دادگاه به آن ترتیب اثر نمیدهد (مادهٔ ۲۶۵) و ممکن است هیئت کارشناسی تعیین کند.
صدور رأی — دادگاه با توجه به دلایل مالکیت، تصرف و نظر کارشناس، حکم به پرداخت اجرتالمثل (و خسارات دادرسی) میدهد یا دعوا را رد میکند. اگر خوانده در هیچ جلسهای حاضر نشده و لایحه نداده و ابلاغ واقعی هم نشده باشد، رأی غیابی است (مادهٔ ۳۰۳). ولی همینکه اخطاریه ابلاغ واقعی شده باشد رأی حضوری است، حتی اگر متصرفِ خوانده هیچگاه در دادگاه پیدا نشود و دفاعی هم ننویسد، و اعتراض او تجدیدنظر است نه واخواهی.
قطعیت و اجرا — پس از گذشتن مهلت واخواهی و تجدیدنظر (یا تأیید رأی در دادگاه تجدیدنظر)، با درخواست شما اجراییه صادر میشود و خوانده ده روز مهلت پرداخت دارد؛ در غیر این صورت اموالش به میزان محکومٌبه توقیف میشود (ادامه در بخش بعد).
بعد از صدور رأی اجرتالمثل چه باید کرد؟ اجرای حکم
حکم پرداخت اجرتالمثل وقتی اجرا میشود که قطعی شده باشد (مادهٔ ۱ قانون اجرای احکام مدنی): یعنی یا مهلتهای واخواهی و تجدیدنظر گذشته، یا دادگاه تجدیدنظر آن را تأیید کرده است. آرای دادگاه صلح در دعاوی مالی وقتی قابل تجدیدنظرند که خواسته بیش از نصف نصاب آن دادگاه باشد (تبصرهٔ ۵ مادهٔ ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف)؛ پس برای مبالغ کوچک، رأی زودتر قطعی میشود.
درخواست اجراییه: اجرای حکم با صدور اجراییه از دادگاه نخستین و به درخواست کتبی محکومٌله آغاز میشود (مواد ۲، ۴ و ۵ قانون اجرای احکام مدنی). این درخواست هم از طریق دفتر خدمات قضایی ثبت میشود.
مهلت دهروزهٔ خوانده: پس از ابلاغ اجراییه، محکومٌعلیه ده روز فرصت دارد بپردازد، ترتیبی برای پرداخت بدهد یا مالی معرفی کند؛ اگر خود را ناتوان میداند باید صورت اموالش را بدهد (مادهٔ ۳۴).
توقیف اموال: اگر پرداخت نکرد، به درخواست شما معادل محکومٌبه از اموال او — حساب بانکی، خودرو، ملک، حقوق — توقیف میشود (مادهٔ ۴۹ قانون اجرای احکام مدنی و مادهٔ ۲ قانون نحوهٔ اجرای محکومیتهای مالی). شناسایی مال با استعلام از بانک مرکزی، ثبت و راهور انجام میشود؛ اگر خودتان مالی میشناسید، معرفی کنید تا کار سریعتر شود.
اگر مالی پیدا نشد: محکومٌعلیه به درخواست شما تا اجرای حکم یا پذیرش اعسار او حبس میشود، مگر اینکه ظرف سی روز از ابلاغ اجراییه دادخواست اعسار داده باشد (مادهٔ ۳ قانون نحوهٔ اجرای محکومیتهای مالی). رسیدگی به اعسار و تقسیط، مرحلهٔ جداگانهای است.
اگر متصرف هنوز در ملک است: حکم اجرتالمثل بهتنهایی او را بیرون نمیکند. برای دورهٔ بعد از تاریخ پایانِ خواسته باید دوباره مطالبه کنید، یا از ابتدا اجرتالمثل را «تا زمان اجرای حکم خلع ید» خواسته باشید. این یکی از تصمیمهایی است که وکیل هنگام تنظیم خواسته میگیرد.
اعتراض به رأی و نظر کارشناس اجرتالمثل؛ واخواهی و تجدیدنظر
سه نوع اعتراض در این پرونده پیش میآید و مهلت هر کدام فرق دارد:
اعتراض به نظر کارشناس (لایحهٔ اعتراض): ظرف یک هفته از ابلاغ نظر، با مراجعه به دفتر دادگاه و تقدیم لایحه (مادهٔ ۲۶۰). اعتراض مؤثر باید مشخص بگوید کارشناس کجا اشتباه کرده: متراژ یا کاربری غلط، مقایسه با املاک غیرمشابه، نادیده گرفتن وضعیت ملک در دورهٔ تصرف، یا محاسبهٔ دورهای که اصلاً تصرف نبوده. نوشتن «نظر کارشناس زیاد است» اثر ندارد؛ دادگاه فقط وقتی نظر را کنار میگذارد که با اوضاع و احوال مسلّم نخواند (مادهٔ ۲۶۵).
واخواهی: اگر رأی غیابی باشد، محکومٌعلیه میتواند ظرف بیست روز از ابلاغ واقعی (دو ماه برای مقیم خارج) در همان دادگاه واخواهی کند (مواد ۳۰۵ و ۳۰۶). اجرای حکم غیابی، تا وقتی ابلاغ واقعی نشده، منوط به معرفی ضامن یا سپردن تأمین از سوی شماست (تبصرهٔ ۲ مادهٔ ۳۰۶).
تجدیدنظر: ظرف بیست روز از ابلاغ رأی یا پایان مهلت واخواهی (مادهٔ ۳۳۶) در دادگاه تجدیدنظر استان (مادهٔ ۳۳۴). احکام مالی بالاتر از نصاب مادهٔ ۳۳۱ قابل تجدیدنظرند و برای آرای دادگاه صلح، تبصرهٔ ۵ مادهٔ ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف ملاک است.
اگر شما خوانده هستید و دادخواست اجرتالمثل علیه شما ثبت شده، دفاعهای معمول اینهاست: اذن مجانی مالک (مادهٔ ۳۳۷)، نبودِ مالکیت خواهان، اشتباه در دورهٔ تصرف، تهاتر با طلب خودتان (مثل هزینههایی که برای ملک کردهاید)، و ایراد به بهای خواسته در جلسهٔ اول. همان وکیل میتواند لایحهٔ دفاعیه یا دادخواست متقابل شما را بنویسد (مادهٔ ۱۴۱).
اشتباههای رایجی که وکیل جلوی آنها را میگیرد
خواستهٔ مبهم: «مطالبهٔ اجرتالمثل» بدون تاریخ شروع و پایان و بدون بهای خواسته، با اخطار رفع نقص یا قرار رد دادخواست روبهرو میشود؛ تعیین خواسته و بهای آن از شرایط دادخواست است (بند ۳ مادهٔ ۵۱).
مطالبه از سوی کسی که مالک رسمی نیست: خریدار با مبایعهنامهٔ عادی که هنوز سند نگرفته، در بسیاری از شعب با ایراد مالکیت روبهرو میشود؛ وکیل بسته به وضعیت، اثبات مالکیت یا مسیر دیگری را پیشنهاد میدهد.
نادیده گرفتن اذن مجانی: در روابط خانوادگی (پدر و فرزند، خواهر و برادر، همسر سابق) دادگاهها اغلب تصرف را با اذن مجانی میدانند و اجرتالمثل را فقط از تاریخ مطالبهٔ رسمی (اظهارنامه) میپذیرند؛ ارسال اظهارنامه پیش از دادخواست، شروع دورهٔ قابل مطالبه را قطعی میکند.
مطالبهٔ اجرتالمثل از مستأجر برای دورهٔ قرارداد: تا وقتی قرارداد معتبر بوده، خواستهٔ درست «اجور معوقه» است، نه اجرتالمثل.
فراموش کردن خسارات دادرسی و کارشناسی در ستون خواسته (مادهٔ ۵۱۹) — بعداً نمیتوان آن را به همین پرونده اضافه کرد.
دادخواست به مرجع اشتباه: دادگاه حقوقی به جای دادگاه صلح یا برعکس، یا ثبت در حوزهٔ غلط؛ نتیجه، قرار عدم صلاحیت و ماهها تأخیر است.
بیتوجهی به مهلت یکهفتهای پرداخت دستمزد کارشناس و اعتراض به نظر او (مواد ۲۵۹ و ۲۶۰) — از دست دادن هر کدام، یعنی پذیرفتن رقمی که شاید نصف حق شما باشد.
تنظیم دادخواستهای مرتبط با اجرتالمثل ایام تصرف
همهٔ ۳۴ نمونه- خلع ید و قلع و قمع بنا با مطالبهٔ اجرتالمثل
- خلع ید و اجرتالمثل با دستور موقت
- خلع ید از متصرف ملک
- اجرتالمثل ایام تصرف مبیع
- تخلیه با مطالبهٔ اجور معوقه تا صدور حکم
- فسخ اجاره، تخلیه و اجرتالمثل ایام تصرف
مطالعهٔ بیشتر: اجرتالمثل ایام تصرف چیست؟ صفر تا صد
پرسشهای متداول
دادخواست مطالبهٔ اجرتالمثل ایام تصرف با وکیل چگونه تنظیم میشود؟
روی «درخواست تنظیم دادخواست» میزنید و مینویسید چه مالی، از چه تاریخی، در تصرف چه کسی بوده و چه مدرکی دارید؛ وکیل پایه یک پروندهٔ شما را میخواند، قیمت و زمان تحویل را پیش از پرداخت اعلام میکند و پس از تأیید شما، دادخواست اختصاصی را با خواسته، بهای خواسته و مستند قانونی درست تنظیم و در همان گفتوگو تحویل میدهد.
هزینهٔ تنظیم دادخواست اجرتالمثل ایام تصرف چقدر است؟
هزینه به نوع مال، طول دورهٔ تصرف، تعداد طرفین و اینکه دادخواست همراه خلع ید یا تخلیه باشد یا نه بستگی دارد و خودِ وکیل آن را پیش از پرداخت، در گفتوگو اعلام میکند. هزینهٔ دادرسی و دستمزد کارشناس جدا از دستمزد وکیل است و به دادگستری پرداخت میشود.
اجرتالمثل ایام تصرف چیست؟
اجارهٔ متعارفِ مدتی است که کسی بدون قرارداد، یا با اجازهٔ غیرمجانی، مال شما را در اختیار داشته است. مبنای آن مواد ۳۰۸ و ۳۲۰ قانون مدنی (ضمان غاصب نسبت به منافع، حتی بدون استفاده) و مادهٔ ۳۳۷ (استیفا از مال غیر با اذن) است؛ برای مستأجری که بعد از پایان مدت مانده، مادهٔ ۴۹۴ همین حق را به موجر میدهد.
نمونه دادخواست اجرتالمثل ایام تصرف چه بخشهایی دارد؟
مشخصات خواهان و خوانده، ستون خواسته («مطالبهٔ اجرتالمثل ایام تصرف … از تاریخ … تا … مقوم به … با جلب نظر کارشناس به انضمام خسارات دادرسی»)، دلایل و منضمات (سند مالکیت، قرارداد منقضی، اظهارنامه، شهود، تأمین دلیل) و شرح دادخواست با استناد به مواد قانون مدنی. نمونهٔ آماده برای پروندهٔ شما تنظیم نشده؛ تاریخها، مبنا و مرجع در هر پرونده فرق میکند و وکیل همینها را اختصاصی مینویسد.
مبلغ اجرتالمثل چطور تعیین میشود؟ جلب نظر کارشناس لازم است؟
قانون رقم ثابتی ندارد. شما در دادخواست بهای خواستهای مینویسید و دادگاه معمولاً با قرار کارشناسی، اجارهٔ متعارف همان مال را در همان دوره تعیین میکند (مواد ۲۵۷ تا ۲۶۰ قانون آیین دادرسی مدنی). دستمزد کارشناس را ظرف یک هفته از ابلاغ میپردازید و پس از ابلاغ نظر، یک هفته برای اعتراض دارید؛ افزایش خواسته مطابق نظر کارشناس تا پایان جلسهٔ اول ممکن است.
اجرتالمثل ایام تصرف خودرو هم قابل مطالبه است؟
بله. اگر خودرو یا هر مال منقول دیگری بدون مجوز یا بیش از مدت اذن نزد کسی مانده (مثلاً امانتگیرندهای که منکر شده یا پس نمیدهد، مادهٔ ۳۱۰)، او ضامن منافع مدت تصرف است و اجرتالمثل با نظر کارشناس بر اساس اجارهٔ متعارف آن خودرو تعیین میشود. دادخواست در دادگاه محل اقامت خوانده ثبت میشود و بسته به مبلغ به دادگاه صلح یا حقوقی میرود.
اجرتالمثل ملک مشاع را چگونه از شریک مطالبه کنم؟
شریکی که بدون اذن بقیه، تمام ملک مشاع را در اختیار گرفته، نسبت به سهم دیگران ضامن است (مواد ۵۸۱ و ۵۸۲ قانون مدنی). شما به نسبت سهم خود و برای مدت تصرف انحصاری او اجرتالمثل میخواهید؛ گواهی حصر وراثت یا سند سهم، و دلیل تصرف انحصاری او (اظهارنامه، شهود، قبوض) مدارک اصلیاند. تصرف با رضایت قبلی شما، از تاریخ اظهارنامه قابل مطالبه میشود.
دادخواست اجرتالمثل به دادگاه میرود یا شورای حل اختلاف؟
بستگی به بهای خواسته دارد: دعاوی مالی تا نصاب بند ۱ مادهٔ ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف ۱۴۰۲ در دادگاه صلح رسیدگی میشود و بیش از آن در دادگاه عمومی حقوقی؛ خودِ شورا از اجرای این قانون فقط صلح و سازش میکند (مادهٔ ۱۴). اگر اجرتالمثل را همراه خلع ید بخواهید، هر دو در دادگاه محل وقوع ملک رسیدگی میشود (مواد ۱۲ و ۱۵). در هر حال شما یک دادخواست میدهید و دفتر خدمات قضایی آن را به مرجع صالح ارجاع میدهد.
چرا دادخواست اجرتالمثل ایام تصرف رد میشود؟
شایعترین دلایل: اثبات نشدن مالکیت یا حق خواهان بر منافع، مشخص نبودن دورهٔ تصرف یا بهای خواسته، اثبات اذن مجانی (بهویژه بین خویشاوندان)، مطالبه برای دورهای که قرارداد اجاره معتبر بوده، و طرح دعوا در مرجع غیرصالح. یک دادخواست دقیق با دلیل برای هر رکن، بیشتر این ایرادها را از ابتدا میبندد.
چطور به نظر کارشناس یا رأی اجرتالمثل اعتراض کنم؟
به نظر کارشناس ظرف یک هفته از ابلاغ، با لایحهٔ کتبی و ذکر ایراد مشخص (مادهٔ ۲۶۰)؛ به رأی غیابی با واخواهی ظرف بیست روز از ابلاغ واقعی (مادهٔ ۳۰۶)؛ و به رأی حضوری با تجدیدنظرخواهی ظرف بیست روز از ابلاغ در دادگاه تجدیدنظر استان (مادهٔ ۳۳۶)، به شرطی که رأی طبق نصاب قانونی قابل تجدیدنظر باشد.
دادخواست اجرتالمثل ایام تصرفتان را وکیل پایه یک بنویسد
مال، دورهٔ تصرف و مدارکتان را مینویسید؛ وکیل پایه یک دادگستری دادخواست را با خواسته، بهای خواسته و مرجع درست برای پروندهٔ شما تنظیم میکند و قیمت و زمان تحویل را پیش از پرداخت میگوید.
درخواست تنظیم دادخواست






