بنیاد وکلا
پشتیبانی و رزرو مشاوره ۴۲۸۱۸ - ۰۲۱
۴۲۸۱۸ - ۰۲۱

لطفاً اتصال اینترنت خود را بررسی کنید.

آیا اقاله‌نامه و فسخ قرارداد اعتبار دارد؟

پرسیده شده ۱ سال پیش ۱۸ پاسخ ثبت شده

سلام
من سال ۱۳۹۰ زمینی خریدم به همراه دوستم از سه نفر فروشنده. هر کدام دو دانگ خریدیم. دوستم و یکی از فروشنده‌ها بدون اطلاع بنده و ۲ نفر از دیگر فروشنده‌ها بعد از قرارداد، اقاله‌نامه تنظیم کرده بودند. جالب اینجاست دوباره دوستم در همان اقاله‌نامه خریدار بود. فروشنده‌ها در سال ۱۴۰۰ دادخواست تایید انفساخ علیه اینجانب و دوستم مطرح کردند و حتی در دادخواست اشاره‌ای به اقاله‌نامه کرده بودند که به‌صورت ماهوی رسیدگی شد. قاضی به صراحت مدرک اقاله‌نامه را از فروشنده‌ها قبول نکرد و بیان کرد (متنی که در رای آمده: هرگونه اقاله قرارداد می‌بایست با رضایت تمامی طرفین توافق باشد که در قرارداد فوق رعایت نشده است و با فرض ترتیب اثر به چنین قراردادهایی وسیله‌ای برای تضرر اشخاص و اصحاب دیگر قرارداد خواهد بود و مغایر با اصل نسبی بودن قراردادها نیز می‌باشد) و دیگر موارد مثل زمان که چندین سال از قرارداد گذشته. در نهایت بعد از سه سال دادخواست فروشنده‌ها با حکم بر بی‌حقی مواجه شد و در دادگاه تجدیدنظر قطعی شد.

جالب اینجاست یکی از فروشنده‌ها بعد از ابلاغ رای قطعی انفساخ، دوباره برای بنده اظهارنامه فسخ فرستاده و دادخواست تایید اقاله و تایید فسخ قرارداد ثبت کرده.
با توجه به اینکه در پرونده انفساخ به‌صورت ماهوی به اقاله‌نامه رسیدگی شده، آیا این امر از اعتبار مختومه برخوردار نیست؟
با توجه به اینکه انفساخ ایشان به‌صورت ماهوی رسیدگی و رد شده، الان دوباره تایید فسخ را می‌خواهد یا می‌تواند و امر مختومه برخوردار نیست؟ با تفسیرهای مختلف از قرارداد خرید دادخواست ثبت می‌کند در حالی که اگر متن قرارداد به معنای انفساخ نبود، قاضی نباید به‌صورت ماهوی رسیدگی می‌کرد. پس در قرارداد ما انفساخ بوده، ماهوی رسیدگی شده اما با حکم بی‌حقی فروشنده‌ها مواجه شده.

جمع‌بندی پاسخ وکلا هوش مصنوعی

درباره بخش تایید اقاله با توجه به رسیدگی ماهوی قبلی احتمال شمول اعتبار امر مختومه بسیار بالاست، اما درباره ادعای فسخ میان وکلا اختلاف است؛ گروهی آن را به دلیل تفاوت ماهیت فسخ و انفساخ دعوایی مجزا می‌دانند و گروهی دادخواست جدید را ردشده یا با چالش جدی می‌بینند.

این وضعیت کلی است و برای مشخص شدن قطعی، متن دقیق خواسته جدید و تطبیق سبب و موضوع دو دادخواست تعیین‌کننده خواهد بود.

پاسخ هوشمند بنیاد وکلا هوش مصنوعی

اعتبار دادخواست جدید در برابر رای قطعی قبلی

ادعای تایید اقاله به دلیل رسیدگی ماهوی قبلی و رد آن در دادگاه، به احتمال قوی با ایراد امر مختومه روبه‌رو می‌شود. با این حال، میان وکلا اختلاف است که آیا دعوای فسخ هم مشمول این قاعده می‌شود یا خیر؛ زیرا فسخ و انفساخ از نظر حقوقی دو ماهیت مجزا دارند و دادگاه ممکن است سبب آن را متفاوت بداند. در صورت طرح دعوا، باید با استناد به رای قطعی قبلی دفاع کرده و نشان دهید موضوع قبلا رسیدگی شده است.

منابع: قانون آیین دادرسی مدنی، بند ۶ ماده ۸۴ و ماده ۸۹

این پاسخ به‌صورت خودکار تولید شده و جای مشاوره‌ی حقوقی با وکیل را نمی‌گیرد؛ پاسخ‌های وکلا در ادامه آمده است.

۱۸ پاسخ از وکلا و کارشناسان حقوقی

پاسخ برتر ۱ سال پیش
ظفر نیک نژاد

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه‌قضاییه

با سلام و احترام ، اقاله عقد بوده و نیاز به رضایت شما داشته که محقق نشده و نسبت بدان حکم صادر شده و دارای اعتبار امر مختومه است، اما فسخ با اراده یک ظرف و حسب خیارات قانونی محقق می شود که اگر شما ثمن معامله را پرداخت باشید حسب ظاهر سوال تان دلیلی برای فسخ وجود نداشته و رد می شود .

محمدمهدی قنبری
محمدمهدی قنبری
۱ سال پیش

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام
با توجه به توصیف شما از پرونده، به نظر می‌رسد که دادخواست جدید فروشنده (تایید اقاله و تایید فسخ) ممکن است با چالش جدی اعتبار امر مختومه (یا امر قضاوت‌شده) مواجه شود، اما این امر بستگی به جزئیات دقیق وحدت موضوع، سبب و اصحاب دعوا دارد. در ادامه، بر اساس اصول حقوقی مندرج در قانون آیین دادرسی مدنی ایران (به ویژه بند ۶ ماده ۸۴ و ماده ۸۹)، توضیح می‌دهم که چرا این احتمال وجود دارد و چگونه می‌توانید از آن دفاع کنید.

۱. اعتبار امر مختومه چیست و شرایط آن چگونه است؟
اعتبار امر مختومه یک قاعده اساسی در دادرسی مدنی است که مانع رسیدگی مجدد به دعوایی می‌شود که قبلا حکم قطعی در مورد آن صادر شده. این قاعده برای جلوگیری از اتلاف وقت دادگاه‌ها و تضمین امنیت حقوقی اعمال می‌شود. طبق بند ۶ ماده ۸۴ قانون آیین دادرسی مدنی، برای تحقق آن، سه شرط اصلی لازم است:

وحدت اصحاب دعوا: طرفین دعوا (یا قائم‌مقامان آن‌ها) همان باشند. در پرونده شما، اصحاب (شما، دوستتان و فروشنده‌ها) در هر دو پرونده یکسان به نظر می‌رسند.
وحدت موضوع (خواسته): خواسته اصلی دعوا (مانند تایید فسخ یا انفساخ قرارداد) باید یکسان یا به شدت مرتبط باشد. اگر خواسته جدید دقیقا همان نتیجه (فسخ قرارداد) را پیگیری کند، این شرط برقرار است.
وحدت سبب: مبنا و علت حقوقی دعوا (مانند شرط قراردادی، اقاله یا خیار فسخ) باید همان باشد. اگر فروشنده با تفسیرهای جدید از همان قرارداد سعی در طرح مجدد دارد، این شرط ممکن است برقرار تلقی شود.

اگر این سه شرط همزمان وجود داشته باشد، دادگاه باید قرار رد دعوا صادر کند (ماده ۸۹ قانون آیین دادرسی مدنی). در آرای قضایی متعدد (مانند آرای پژوهشگاه قوه قضاییه)، تاکید شده که حتی اگر ارتباط نزدیکی بین دو دعوا وجود داشته باشد (بدون وحدت کامل موضوع)، ممکن است امر مختومه اعمال شود، به ویژه در دعاوی قراردادی که بر یک قرارداد واحد تمرکز دارند.
۲. آیا دادخواست جدید تایید اقاله، از اعتبار امر مختومه برخوردار است؟
بله، احتمالا بله، به دلایل زیر:

در پرونده قبلی (دادخواست تایید انفساخ)، شما اشاره کردید که فروشنده‌ها به اقاله‌نامه اشاره کرده‌اند و قاضی به صورت ماهوی به آن رسیدگی کرده و آن را رد کرده است. متن رای قاضی ("هرگونه اقاله قرارداد می‌بایست با رضایت تمامی طرفین توافق باشد که در قرارداد فوق رعایت نشده است") نشان می‌دهد که اقاله بررسی و نامعتبر اعلام شده. این بررسی ماهوی، بخشی از حکم قطعی بوده و نمی‌توان آن را نادیده گرفت.
وحدت‌ها:

اصحاب: همان (شما، دوستتان و فروشنده‌ها).
موضوع: هر دو دعوا به فسخ قرارداد (از طریق اقاله یا انفساخ) مربوط می‌شوند و نتیجه نهایی (انحلال قرارداد) یکسان است.
سبب: اقاله‌نامه همان سند قبلی است که بدون رضایت همه طرفین (از جمله شما و دو فروشنده دیگر) تنظیم شده. اگر فروشنده دوباره همان اقاله را مبنا قرار دهد، سبب یکسان است.


تفاوت اقاله با انفساخ: اقاله یک توافق دوطرفه برای فسخ است (ماده ۲۸۳ قانون مدنی)، در حالی که انفساخ خودکار و قهری است. اما چون اقاله در پرونده قبلی به عنوان دلیل برای انفساخ بررسی و رد شده، دادخواست جداگانه برای تایید آن ممکن است به عنوان تلاش برای دور زدن حکم قبلی تلقی شود. در آرای قضایی مشابه (مانند رای شماره ۹۳۰۹۹۷۰۲۲۱۷۰۰۷۲۵ دادگاه تجدیدنظر تهران)، اگر مسئله‌ای (مانند اعتبار یک سند) در حکم قبلی حل شده باشد، نمی‌توان آن را دوباره مطرح کرد.
نتیجه: شما می‌توانید ایراد امر مختومه را در پاسخ به دادخواست جدید مطرح کنید. دادگاه احتمالا آن را می‌پذیرد، مگر اینکه فروشنده سبب جدیدی (مانند مدرک تازه) ارائه دهد، که بعید به نظر می‌رسد.

۳. آیا دادخواست جدید تایید فسخ، از اعتبار امر مختومه برخوردار است؟
این مورد کمی پیچیده‌تر است، اما احتمالا بله، به ویژه اگر فسخ بر اساس همان تفسیرهای قراردادی باشد که در پرونده انفساخ رد شده:

در پرونده قبلی، قاضی به ماهیت انفساخ (که شما می‌گویید در قرارداد وجود داشته) رسیدگی کرده و آن را رد کرده (حکم بی‌حقی فروشنده‌ها). انفساخ فسخ خودکار است، در حالی که فسخ ارادی و یک‌طرفه (بر اساس خیار فسخ، مانند خیار شرط یا تاخیر) است.
وحدت‌ها:

اصحاب: همان.
موضوع: هر دو به انحلال قرارداد منجر می‌شوند.
سبب: اگر فسخ جدید بر اساس همان شرط قراردادی (که قاضی قبلا آن را نامعتبر یا غیرقابل اجرا دانسته) باشد، سبب یکسان است. شما اشاره کردید که فروشنده "با تفسیرهای مختلف از قرارداد" دادخواست ثبت می‌کند، که نشان می‌دهد سعی در بازتعریف همان سبب دارد. همچنین، قاضی قبلی به "زمان چندین سال گذشته" اشاره کرده، که ممکن است به فوریت فسخ (ماده ۳۹۷ قانون مدنی) مربوط باشد و آن را رد کرده.


تفاوت فسخ با انفساخ: طبق آرای قضایی (مانند رای شماره ۹۳۰۹۹۷۰۲۲۱۷۰۰۷۲۵)، اگر دعوای قبلی اعلام فسخ بوده و جدید تایید انفساخ، ممکن است امر مختومه نباشد، چون دو ادعای حقوقی متفاوت هستند. اما در پرونده شما برعکس است: قبلی انفساخ (رد شده) و جدید فسخ. اگر سبب (مانند عدم پرداخت یا شرط فاسخ) همان باشد، دادگاه ممکن است آن را امر مختومه بداند، به ویژه چون قاضی قبلی ماهوی رسیدگی کرده و قرارداد را معتبر دانسته.
نتیجه: اگر فسخ بر اساس سبب جدیدی (مانند خیار غبن یا تدلیس تازه کشف‌شده) باشد، ممکن است امر مختومه نباشد. اما اگر همان تفسیر قراردادی باشد، ایراد شما قوی است. اظهارنامه فسخ جدید (پس از حکم قطعی) ممکن است بی‌اثر باشد، زیرا حکم قبلی قرارداد را حفظ کرده.

۴. چرا قاضی قبلی به ماهیت رسیدگی کرد و این چه تاثیری دارد؟
شما درست می‌گویید: اگر انفساخ در قرارداد نبود، قاضی نباید ماهوی رسیدگی می‌کرد و می‌توانست قرار عدم استماع صادر کند. اما چون رسیدگی ماهوی کرده (و انفساخ/اقاله را رد کرده)، این نشان می‌دهد که دادگاه وجود شرط انفساخ را پذیرفته اما آن را غیرقابل اجرا دانسته (به دلیل عدم رضایت همه، زمان گذشته و غیره). این حکم قطعی، اعتبار بالایی دارد و مانع طرح مجدد با تفسیرهای مشابه می‌شود. در آرای مشابه (مانند موارد پژوهشگاه قوه قضاییه)، چنین رسیدگی‌هایی کل قرارداد را از حیث فسخ "مختومه" می‌کنند.

احمد جوکاری ۱ سال پیش

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۵۰ مشاوره موفق

با سلام
ارائه پاسخ دقیق مستلزم بررسی آرا و اسناد و مدارک است!
دعاوی تاییدفسخ و انفساخ دو دعوای مجزا هستند و رسیدگی به یکی موجب ایجاد اعتبار امر مختوم برای دیگری نخواهد بود!
در دعوای جدید ، مدارک، بابت دعوای تاییدفسخ مجددا مورد رسیدگی قرار خواهد گرفت شما در دفاعیات خود میتوانید به رای سابق استناد کنید.

بهنام رفیعی ساران
بهنام رفیعی ساران تأیید‌شده
۸ ماه پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۷ · ۳٬۳۶۳ مشاوره موفق

سلام

اظهارنظر در این خصوص منوط به بررسی مدارک و مستندات است

نمایش ۱۴ پاسخ دیگر وکلا بستن پاسخ‌های بیشتر
سعید قیطانی ۱ سال پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹ · ۷۵۶ مشاوره موفق

سلام
به نظر مشمول اعتبار امر مختومه است ولی برای اظهارنظر دقیق ضرورت دارد که آراء صادره مورد بررسی قرار گیرد

نفیسه اصولی صفار ۱ ماه پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹ · ۴۷ مشاوره موفق

سلام
اگر موضوع، سبب و طرفین دعوا همان پرونده قبلی باشد، می‌توانید ایراد اعتبار امر مختومه مطرح کنید.

الهه زارعی ۱ سال پیش

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۱ مشاوره موفق

درود
در قوانین موضوعه سه واژه فسخ، انفساخ و تفاسخ (اقاله) داریم که هریک شرایط و مفهومی متفاوت دارند که در فرض سوال جنابعالی میبایست مدارک و اوراق پرونده مورد بررسی قرار گیرد تا مشخص شود دادخواست جدید به طرفیت شما از اعتبار امر مختومه برخوردار است یا خیر

ابوالفضل جهان بخش ۱ سال پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۸ · ۲٬۷۸۹ مشاوره موفق

با سلام ،اظهارنظر مستلزم بررسی آرای صادره می باشد.

حسین مظاهری تهرانی ۱ سال پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹ · ۱٬۸۵۱ مشاوره موفق

با سلام
مستندات و آرای صادره بایستی بررسی شود.

ندا السادات روناسی ۴ ماه پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۸ · ۱۷۱ مشاوره موفق

با سلام
پاسخ به پرسش شما مستلزم بررسی آرا صادره می باشد.

سارا تک روستا ۳ ماه پیش

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۳۳ مشاوره موفق

سلام کاربر گرامی پاسخ به سوال شما مستلزم بررسی آرا می باشد

حسن آرین پور ۱ سال پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰ · ۲۱۰ مشاوره موفق

با سلام و عرض ادب خدمت شما دوست گرامی ،مدارک نیاز به بررسی دارد

محمدرضا توکلی ۱ سال پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹ · ۹۸۹ مشاوره موفق

با سلام مدارک و مستندات باید بررسی شود

امیرعلی جهانشاه لو ۱ سال پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

فسخ با انفساخ متفاوت است. بنابراین ممکن است، دادگاه آنرا سبب جدیدی دانسته و به آن رسیدگی کند‌. با بررسی بیشتر پرونده می‌توان نظر قطعی داد.

زهرا فرج ۴ هفته پیش

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۵٫۰ · ۷۸ مشاوره موفق

سلام و احترام
از مشاوره تخصصی بهره بگیرید.

ایوب رشیدی ۱ سال پیش

کارآموز وکالت کانون وکلای دادگستری

۴٫۸ · ۳ مشاوره موفق

سلام مستندات و آرای صادره بایستی بررسی شوند

شبنم خوب جو ۱ سال پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

سلام. باتوجه به اینکه در این خصوص حکم قطعی دارید لذا اظهارنامه فسخ بعدی به هیچ عنوان قابلیت اهمیت ندارد

محمدمهدی کفشوندی ۹ ماه پیش

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۲ مشاوره موفق

مستلزم بررسی آرا و اسناد و مدارک است

۲۴۰ وکیل متخصص قرارداد آنلاین‌اند

پرسش خود را بفرستید؛ اولین وکیل آزاد در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهد.

پرسش حقوقی دیگری دارید؟

پرسش خود را رایگان مطرح کنید؛ وکلا و کارشناسان حقوقی بنیاد وکلا در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهند.

پرسش جدید