سامانه ثنا؛ ثبت‌نام، احراز هویت و هر چیزی که باید بدانید

ثنا در ۳۰ ثانیه: لینک‌های رسمی و آنچه در این صفحه می‌یابید

اگر عجله دارید و فقط دنبال نشانی درست می‌گردید، همین چند خط کارتان را راه می‌اندازد. چهار نشانی زیر، درگاه‌های رسمی قوهٔ قضاییه هستند و هر کدام کار متفاوتی انجام می‌دهند:

سه نکتهٔ کوتاه که همین‌جا باید بدانید:

1. همهٔ نشانی‌های رسمی ثنا زیرمجموعهٔ دامنهٔ adliran.ir هستند. هر آدرسی که این دامنه را نداشته باشد — حتی اگر ظاهرش دقیقاً شبیه سایت اصلی باشد — رسمی نیست. پیش از وارد کردن کد ملی، به نوار آدرس مرورگر نگاه کنید.

1. مرحلهٔ ثبت اطلاعات در ثنا رایگان است؛ چیزی که هزینه دارد، مرحلهٔ احراز هویت است. رقم دقیق آن را در بخش «هزینه ثبت‌نام ثنا در ۱۴۰۵» همین صفحه آورده‌ایم.

1. قوهٔ قضاییه هیچ‌گاه از طریق پیامک از شما نمی‌خواهد روی لینکی بزنید و اطلاعات بانکی وارد کنید. اگر چنین پیامکی گرفتید، بخش «امنیت: سایت و پیامک جعلی ثنا را بشناسید» همین صفحه را بخوانید.

این صفحه چه چیزی به شما می‌دهد؟ یک راهنمای کامل و به‌روز از سفر شما در ثنا: از اینکه اصلاً ثنا چیست و چه قانونی شما را به ثبت‌نام در آن مکلف کرده، تا گام‌به‌گام ثبت‌نام با گوشی و کامپیوتر، احراز هویت غیرحضوری و دلایل رد شدن آن، مسیر حضوری در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، ثبت‌نام شرکت‌ها و اتباع خارجی، همهٔ راه‌های ورود، بازیابی رمز و سیم‌کارت از دست‌رفته، خطاهای رایج با کد و راه‌حل، امضای الکترونیک، اپلیکیشن عدالت همراه، شناسهٔ قضایی، تشخیص سایت و پیامک جعلی، و مهم‌تر از همه: اینکه اگر ثبت‌نام نکنید یا ابلاغیه‌تان را نبینید، از نظر حقوقی چه بر سر پروندهٔ شما می‌آید.

سامانه ثنا چیست و چرا بدون آن کار قضایی شما پیش نمی‌رود

«ثنا» یک واژهٔ عربی نیست؛ سرنام (مخفف) عبارت «ثبت‌نام الکترونیکی» است. تعریف رسمی آن را خودِ مقررات داده‌اند: ماده ۱ آیین‌نامه نحوه استفاده از سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی، سامانه ثنا را «سامانه‌ای الکترونیکی است برای ثبت‌نام الکترونیکی و دریافت حساب کاربری» تعریف می‌کند. یعنی ثنا خودش جایی نیست که پرونده‌تان را در آن ببینید؛ ثنا جایی است که در آن شناسایی می‌شوید و یک «حساب کاربری» می‌گیرید، و آن حساب کاربری کلید ورود شما به بقیهٔ سامانه‌های قضایی است.

همان ماده، «حساب کاربری» را هم تعریف کرده است: «یک نشانی الکترونیکی که به هر یک از مراجعان به قوه قضاییه به‌منظور دسترسی به سامانه ابلاغ اختصاص یافته است». به زبان ساده: از لحظه‌ای که شما در ثنا ثبت‌نام می‌کنید، دستگاه قضایی یک آدرس رسمی الکترونیکی برای شما می‌شناسد و از آن به بعد، نامه‌های قضایی به همان آدرس فرستاده می‌شود — نه به در خانه‌تان.

ریشهٔ قانونی: چرا ثبت‌نام «اختیاری» نیست

خیلی‌ها تصور می‌کنند ثنا یک سرویس رفاهی است که اگر بخواهند از آن استفاده می‌کنند. این تصور از نظر حقوقی درست نیست و همین‌جا باید تصحیح شود.

پایهٔ اصلی، ماده ۱۷۵ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ است. متن ماده صریح است: «استفاده از سامانه‌های (سیستم‌های) رایانه‌ای و مخابراتی، از قبیل پیام‌نگار (ایمیل)، ارتباط تصویری از راه دور، نمابر و تلفن، برای طرح شکایت یا دعوی، ارجاع پرونده، احضار متهم، ابلاغ اوراق قضائی و همچنین نیابت قضائی با رعایت مقررات راجع به دادرسی الکترونیکی بلامانع است.» همین ماده مقرر کرده که شرایط و چگونگی استفاده از این سامانه‌ها را آیین‌نامه‌ای تعیین کند که وزیر دادگستری تهیه و رئیس قوهٔ قضاییه تصویب می‌کند.

آن آیین‌نامه در ۲۴ مرداد ۱۳۹۵ به تصویب رئیس وقت قوهٔ قضاییه رسید و در اجرای مواد ۱۷۵ و ۱۷۶ قانون آیین دادرسی کیفری تدوین شده است. تکلیف ثبت‌نام دقیقاً در همین آیین‌نامه آمده:

• ماده ۹: «مرکز موظف است برای کلیه اصحاب دعوا، وکلا، نمایندگان قانونی، کارشناسان و دیگر اشخاص مرتبط با پرونده قضایی حساب کاربری ایجاد نماید.» و در تبصرهٔ آن: «پس از دریافت حساب کاربری از طریق سامانه ثنا، در تمام مواردی که نیاز به ابلاغ باشد از این نشانی استفاده می‌شود.»
• ماده ۱۰: «هر شخص جهت دریافت حساب کاربری (مستقیماً یا از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی) به سامانه ثنا مراجعه می‌کند.»
• ماده ۱۱: اشخاص ذی‌سمت یا مرتبط با پرونده «موظف‌اند نسبت به ثبت‌نام در سامانه ثنا و دریافت حساب کاربری اقدام کنند».
• ماده ۱۲: در صورت هرگونه تغییر در اطلاعات ثبت‌شده، اشخاص موظف‌اند تغییرات را بلافاصله در سامانه ثنا ثبت کنند. (این ماده را به خاطر بسپارید؛ در بخش سیم‌کارت و بخش «ویرایش اطلاعات پس از ثبت‌نام» دوباره سراغش می‌رویم.)

پس واژهٔ به‌کاررفته در مقررات «موظف‌اند» است، نه «می‌توانند». ثبت‌نام برای کسی که پای پرونده‌ای در میان است، یک تکلیف است.

چرا بدون ثنا کار پیش نمی‌رود

فراتر از الزام قانونی، یک واقعیت عملی هم وجود دارد: درِ ورودی همهٔ سرویس‌های قضایی، حساب کاربری ثناست. بدون آن نمی‌توانید دادخواست یا شکواییه ثبت کنید، لایحه بفرستید، پرونده را مطالعه کنید، به رأی اعتراض کنید یا رضایت خود را ثبت کنید. حتی دفتر خدمات الکترونیک قضایی هم برای پذیرش کار شما اول کد ملی‌تان را در ثنا استعلام می‌کند.

مهم‌تر از آن، سمت دیگر ماجراست. ماده ۱۳ همان آیین‌نامه می‌گوید: «وصول الکترونیکی اوراق قضایی به‌حساب کاربری مخاطب در سامانه ابلاغ، ابلاغ محسوب می‌شود. رؤیت اوراق قضایی در سامانه ابلاغ، با ثبت زمان و سایر جزئیات، ذخیره می‌شود و کلیه آثار ابلاغ واقعی بر آن مترتب می‌گردد. ورود به سامانه ابلاغ از طریق حساب کاربری و رؤیت اوراق از این طریق به‌منزله رسید است.» و تبصره ۲ همین ماده صریح‌تر است: «خودداری از مراجعه به سامانه ابلاغ، به منزله استنکاف از قبول اوراق قضایی موضوع ماده ۷۰ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی محسوب می‌گردد.»

معنای این دو جمله برای زندگی روزمرهٔ شما ساده و سنگین است: باز نکردن کارتابل، شما را از آثار ابلاغ نجات نمی‌دهد. این موضوع آن‌قدر مهم است که یک بخش کامل به آن اختصاص داده‌ایم — «اگر ثبت‌نام نکنید یا ابلاغیه را نبینید چه می‌شود» در همین صفحه — و توصیه می‌کنیم حتماً آن را بخوانید.

تبصره ۱ ماده ۱۳ تنها یک راه استثنایی باز گذاشته است: «در ابلاغ الکترونیکی، مخاطب در صورتی می‌تواند اظهار بی‌اطلاعی کند که ثابت نماید به لحاظ عدم دسترسی یا نقص در سامانه رایانه‌ای و سامانه مخابراتی از مفاد ابلاغ مطلع نشده است.» یعنی بار اثبات با شماست و باید نقص فنی را ثابت کنید؛ صرفِ «ندیدم» کافی نیست.

چه کسانی باید ثبت‌نام کنند؟

بر پایهٔ مواد ۹ و ۱۱ آیین‌نامه و رویهٔ جاری، این گروه‌ها مشمول‌اند:

• طرفین دعوا: شاکی و متشاکی در پرونده‌های کیفری، خواهان و خوانده در پرونده‌های حقوقی.
• وکلا و نمایندگان قانونی: وکیل دادگستری، نمایندهٔ قانونی، ولی، قیم و وصی.
• کارشناسان رسمی و سایر اشخاص مرتبط با پرونده.
• اشخاص حقوقی (شرکت‌ها، مؤسسات و دستگاه‌ها) که مسیر ثبت‌نامشان متفاوت است و در بخش «ثبت‌نام اشخاص حقوقی (شرکت‌ها)» همین صفحه توضیح داده شده است.
• اتباع خارجی و ایرانیان مقیم خارج از کشور — بخش مخصوص خود را دارند.

نکتهٔ مهمی که بسیاری دیر متوجه می‌شوند: لازم نیست منتظر بمانید تا پرونده‌ای علیه شما تشکیل شود. ثبت‌نام پیش‌دستانه چند دقیقه وقت می‌گیرد، ولی وقتی احضاریه‌ای در راه باشد، نداشتن ثنا کار را برای خودتان سخت می‌کند. اگر می‌خواهید بدانید در نبودِ ثنا ابلاغ چگونه انجام می‌شود، پاسخ کارشناسی ما را در تمامی طرق ابلاغ شکایت برای فردی که ثنا ندارد و نداشتن ثنا و بی‌اطلاع بودن از شکایت نتیجه‌ای دارد؟ بخوانید.

و یک تصور رایج که باید اصلاح شود: ثنا فقط برای «دعوا» نیست. برای بخشی از امور مدنی و اداری هم سراغش می‌روند؛ نمونهٔ پرتکرارش پرسش «آیا کد ثنا برای ازدواج لازم است؟» است که پاسخ آن را جداگانه اینجا توضیح داده‌ایم.

نقشهٔ دامنه‌ها: sana در برابر my در برابر eblagh در برابر international

بیشترین سردرگمی کاربران ثنا از یک جای عجیب می‌آید: آدرس‌ها. فرد ثبت‌نام کرده، بعد می‌خواهد ابلاغیه‌اش را ببیند، وارد sana.adliran.ir می‌شود و چیزی پیدا نمی‌کند؛ نتیجه می‌گیرد «سامانه خراب است». در حالی که سامانه سالم است و او فقط در ساختمانِ اشتباه ایستاده.

قوهٔ قضاییه خدماتش را روی چند زیردامنهٔ مجزا از دامنهٔ اصلی adliran.ir («عدل ایران») پخش کرده و هر کدام یک وظیفهٔ مشخص دارند. این جدول، دقیقاً همان چیزی است که هیچ راهنمای دیگری به شما نمی‌دهد:

ترتیب طبیعی استفاده

اگر مسیر را به‌صورت یک خط زمانی ببینید، دیگر گم نمی‌شوید:

1. اول sana.adliran.ir — ثبت‌نام می‌کنید، احراز هویت می‌شوید و حساب کاربری می‌گیرید. این مرحله معمولاً یک‌بار در عمر انجام می‌شود.

1. بعد my.adliran.ir — با همان کد ملی و رمز، وارد کارتابل خودتان می‌شوید. کارهای روزمرهٔ پرونده اینجا انجام می‌شود.

1. و eblagh.adliran.ir — هرجا صحبت از خودِ ابلاغیه باشد، اینجا سرویس اختصاصی‌اش است.

نکتهٔ کاربردی: چون هر سه با یک حساب کاربری کار می‌کنند، رمزی که یک‌بار در ثنا می‌سازید همه‌جا معتبر است. اگر در یکی از آن‌ها رمز را عوض کنید، در بقیه هم عوض می‌شود.

جزئیات کامل کارتابل و ابلاغیه‌ها را در مقالهٔ خواهرِ همین صفحه آورده‌ایم: ابلاغیه الکترونیکی.

از کجا بفهمم در دامنهٔ اشتباه ایستاده‌ام؟

اگر یکی از این نشانه‌ها را دیدید، احتمالاً سامانه خراب نیست و شما فقط در آدرس اشتباهی هستید:

• «ثبت‌نام کرده‌ام ولی هیچ ابلاغیه‌ای نمی‌بینم» — احتمالاً در sana.adliran.ir مانده‌اید. ابلاغیه‌ها آنجا نیستند؛ به eblagh.adliran.ir یا کارتابل my.adliran.ir بروید.
• «می‌خواهم لایحه بفرستم ولی چنین گزینه‌ای پیدا نمی‌کنم» — ثبت درخواست و لایحه در کارتابل my.adliran.ir انجام می‌شود، نه در صفحهٔ ثبت‌نام.
• «رمزم را عوض کردم ولی در سامانهٔ دیگر قبول نمی‌کند» — چند دقیقه صبر کنید و یک بار مرورگر را ببندید و باز کنید؛ رمز مشترک است و معمولاً موضوع، حافظهٔ نهانِ (کش) مرورگر است.
• «صفحه اصلاً بالا نمی‌آید» — اول با یک دستگاه یا اینترنت دیگر امتحان کنید. اگر همه‌جا بالا نیامد، احتمالاً قطعی موقت سامانه است؛ در بخش «خطاهای رایج ثنا با کد و راه‌حل» همین صفحه توضیح داده‌ایم چطور قطعی واقعی را از مشکل محلیِ خودتان تشخیص دهید.

دلیل این تفکیک هم منطقی است: ثبت‌نام کاری است که یک بار انجام می‌شود و بار امنیتی سنگینی دارد (احراز هویت، پرداخت، داده‌های هویتی)، در حالی که کارتابل و ابلاغ سرویس‌های روزمره‌اند. قوهٔ قضاییه این دو را از هم جدا کرده تا بتواند هرکدام را جداگانه به‌روزرسانی و محافظت کند.

«ثنا» یا «سنا»؟ یک اشتباه املایی پرتکرار

بسیاری از کاربران در جست‌وجو «سنا» می‌نویسند. این دو یکی نیستند:

• ثنا (با «ث») سامانهٔ ثبت‌نام الکترونیکی قوهٔ قضاییه است — موضوع همین صفحه.
• سنا (با «س») نام سامانه‌های دیگری در حوزهٔ اقتصادی است و ربطی به پرونده‌های قضایی ندارد.

اگر با املای «سنا» جست‌وجو کرده‌اید و به این صفحه رسیده‌اید، جای درستی هستید؛ فقط برای دفعهٔ بعد به خاطر بسپارید که املای درست سامانهٔ قضایی، ثنا است.

«ثنا» را با «سخا» اشتباه نگیرید

یک سردرگمی دیگر، خلط ثنا با سخا است. سخا سرنام «سامانهٔ خدمات الکترونیک انتظامی» و متعلق به نیروی انتظامی است؛ نشانی آن sakha.epolice.ir است و کارهایی مثل امور نظام‌وظیفه، استعلام‌های انتظامی و خدمات پلیس در آن انجام می‌شود. سخا هیچ نقشی در ابلاغ اوراق قضایی ندارد و حساب کاربری‌اش در ثنا کار نمی‌کند و بالعکس. تنها نقطهٔ تماس عملی این دو، دفاتر پلیس+۱۰ است که در برخی شهرها هر دو دسته خدمات را ارائه می‌کنند.

هشدار دربارهٔ نتایج جست‌وجو

وقتی در گوگل «سامانه ثنا» را جست‌وجو می‌کنید، اولین نتایج همیشه سایت رسمی نیستند؛ آگهی‌ها و سایت‌های واسطه بالاتر می‌نشینند. قاعدهٔ ساده‌ای که همیشه جواب می‌دهد: پیش از وارد کردن کد ملی، مطمئن شوید دامنهٔ سایت به adliran.ir ختم می‌شود. دامنه‌هایی مثل adliran.ir.example.com یا نشانی‌هایی با املای نزدیک (جابه‌جایی حروف) از الگوهای شناخته‌شدهٔ فیشینگ‌اند. الگوهای کامل جعل را در بخش «امنیت: سایت و پیامک جعلی ثنا را بشناسید» همین صفحه آورده‌ایم.

اگر دنبال خدماتی مثل ثبت شکواییه و دادخواست از طریق دفاتر هستید، مقالهٔ درگاه خدمات الکترونیک قضایی مسیر آن را جداگانه توضیح داده است.

پیش‌نیازها و مدارک لازم ثبت‌نام

بیشتر ثبت‌نام‌های نیمه‌کاره به این دلیل رها می‌شوند که کاربر وسط کار متوجه می‌شود یک قلم اطلاعات را ندارد و باید برود دنبالش بگردد — و وقتی برمی‌گردد، فرم بسته شده است. ده دقیقه وقت بگذارید و همه چیز را از قبل کنار دستتان بگذارید.

چک‌لیست پیش از شروع

• کارت ملی (یا رسید کارت ملی) — برای خواندن کد ملی و تطبیق چهره در مرحلهٔ احراز هویت.
• شناسنامه — نه برای اسکن، بلکه برای شمارهٔ سریال شناسنامه. این همان قلمی است که بیشترین خطا را می‌سازد؛ در ادامه توضیحش داده‌ایم.
• سیم‌کارت فعال، به نام خودِ متقاضی — قاعدهٔ سخت‌گیرانه‌ای که در بخش بعد جداگانه شرحش داده‌ایم.
• گوشی یا کامپیوترِ دوربین‌دار — بدون دوربین، احراز هویت غیرحضوری ممکن نیست.
• کد پستی ده‌رقمی محل سکونت — باید صحیح و متعلق به همان نشانی باشد.
• یک نشانی ایمیل معتبر که به آن دسترسی داشته باشید.
• کارت بانکی با رمز پویا (رمز دوم یک‌بارمصرف) برای پرداخت هزینهٔ احراز هویت.
• مرورگر به‌روز — نسخهٔ جدید کروم یا فایرفاکس. مرورگرهای قدیمی و مرورگرهای داخلی برنامه‌ها (مثل مرورگر داخل پیام‌رسان‌ها) عامل شمار زیادی از خطاهای «صفحه بالا نمی‌آید» هستند.
• اینترنت پایدار — قطع شدن ارتباط وسط ضبط ویدئو، فرایند را از اول شروع می‌کند.

قاعدهٔ سخت: سیم‌کارت باید به نام خودِ شما باشد

این مهم‌ترین پیش‌نیاز است و بیشترین شکست‌های ثبت‌نام از همین‌جا می‌آید. شماره‌ای که در فرم وارد می‌کنید باید به نام خودِ متقاضی ثبت شده باشد؛ تطابق شمارهٔ همراه با کد ملی از طریق سامانهٔ شاهکار (سامانهٔ یکپارچهٔ مدیریت مالکیت سیم‌کارت‌ها) بررسی می‌شود. اگر سیم‌کارت به نام همسر، پدر، فرزند یا هر شخص دیگری باشد، فرایند در همان مرحله متوقف می‌شود — و پیام خطایی که می‌بینید معمولاً به‌روشنی نمی‌گوید علتش چیست، برای همین کاربر ساعت‌ها دنبال «خرابی سامانه» می‌گردد.

سه حالت رایج و راه‌حلشان:

1. سیم‌کارت به نام شماست ولی خطا می‌گیرید: ممکن است مالکیت در شاهکار هنوز به‌روز نشده باشد (مثلاً به‌تازگی خط را به نام خود کرده‌اید). وضعیت مالکیت خط را از اپراتور خودتان استعلام کنید.

1. سیم‌کارت به نام شخص دیگری است: راهِ درست، انتقال رسمی مالکیت خط به نام خودتان است، نه استفاده از خط دیگری. اگر این کار ممکن نیست، مسیر ثبت‌نام حضوری در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی را در پایین همین صفحه بخوانید.

1. اصلاً سیم‌کارت ایرانی ندارید (ایرانیان مقیم خارج یا اتباع خارجی): مسیر شما international.adliran.ir است که در بخش «اتباع خارجی و ایرانیان خارج از کشور» همین صفحه توضیح داده شده.

چرا مقررات این‌قدر روی شماره حساس‌اند؟ چون طبق ماده ۱۲ آیین‌نامه، شمارهٔ ثبت‌شدهٔ شما بخشی از نشانی رسمی الکترونیکی شماست و اطلاع‌رسانی ابلاغ‌ها روی همان شماره انجام می‌شود. سیم‌کارتی که به نام شما نباشد، فردا می‌تواند بدون اطلاع شما قطع یا واگذار شود — و پیامکِ ابلاغ به دست کس دیگری برسد. پیامدهای حقوقی از دست دادن دسترسی به خط را در پاسخ کارشناسی امکان اعطای وکالت بدون داشتن سامانه ثنا و تعلیق شدن سیم‌کارت و تغییر خط و بی‌اطلاعی از احضاریه توضیح داده‌ایم.

شرط سنی: زیر ۱۸ سال چه کند؟

ثبت‌نام غیرحضوری (آنلاین) برای افراد ۱۸ سال و بالاتر در دسترس است. متقاضیان زیر ۱۸ سال از مسیر آنلاین نمی‌توانند احراز هویت را کامل کنند و باید به‌همراه ولی یا قیم قانونی خود به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کنند.

شمارهٔ سریال شناسنامه؛ پرتکرارترین نقطهٔ خطا

سریال شناسنامه با شمارهٔ شناسنامه فرق دارد. شمارهٔ شناسنامه معمولاً همان کد ملی یا عددی کوتاه است؛ سریال یک رشتهٔ چاپی است که روی جلد یا صفحهٔ اول شناسنامه درج شده و بسته به نوع شناسنامه (قدیمی یا مکانیزهٔ جدید) قالب متفاوتی دارد — گاهی ترکیبی از حرف و عدد است. اگر سامانه می‌گوید سریال اشتباه است، پیش از هر کاری همین دو را با هم اشتباه نگرفته باشید؛ راهنمای کامل این خطا را در پاسخ سریال شناسنامه مرا سایت ثنا می‌گوید اشتباه است، چه باید کرد؟ آورده‌ایم و در بخش «خطاهای رایج ثنا با کد و راه‌حل» همین صفحه هم به آن پرداخته‌ایم.

هزینه

ثبت اطلاعات اولیه رایگان است و آنچه پرداخت می‌کنید هزینهٔ احراز هویت است. چون این رقم سالانه بازنگری می‌شود و منابع مختلف اعداد متفاوتی نقل می‌کنند، رقم و تاریخ به‌روزرسانی آن را جداگانه در بخش «هزینه ثبت‌نام ثنا در ۱۴۰۵» همین صفحه آورده‌ایم. پیش از پرداخت، مبلغی را که خودِ سامانه در صفحهٔ پرداخت نشان می‌دهد ملاک قرار دهید.

ثبت‌نام اشخاص حقیقی با گوشی؛ گام‌به‌گام

خبر خوب این است که کل کار با گوشی انجام می‌شود و نیازی به کامپیوتر ندارید — حتی برای مرحلهٔ امضا، که با انگشت روی صفحهٔ لمسی راحت‌تر از موس است. کل فرایند برای کسی که مدارکش آماده باشد حدود ۱۵ تا ۲۵ دقیقه طول می‌کشد.

پیش از شروع، سه توصیه که در عمل بیشترین وقت را نجات می‌دهند:

• مرورگر معمولی گوشی را باز کنید (کروم، سافاری یا فایرفاکس)، نه مرورگر داخل پیام‌رسان‌ها. مرورگرهای داخلی اجازهٔ دسترسی به دوربین را به‌درستی نمی‌دهند.
• حالت پرواز و صرفه‌جویی باتری را خاموش کنید تا پیامک تأیید به‌موقع برسد و ضبط ویدئو قطع نشود.
• دکمهٔ Back مرورگر را در هیچ مرحله‌ای نزنید. در چند مرحله، برگشتن با دکمهٔ مرورگر باعث می‌شود فرایند از ابتدا شروع شود. همیشه از دکمه‌های خودِ صفحه («مرحله بعد» / «مرحله قبل») استفاده کنید.

مرحله ۱ — باز کردن سایت رسمی

در مرورگر گوشی نشانی sana.adliran.ir را دستی تایپ کنید. روی لینک‌های داخل پیامک یا نتایج تبلیغاتی گوگل نزنید. پس از باز شدن صفحه، به نوار آدرس نگاه کنید و مطمئن شوید دامنه به adliran.ir ختم می‌شود و اتصال امن (قفل) برقرار است.

مرحله ۲ — انتخاب گزینهٔ ثبت‌نام

در صفحهٔ نخست، گزینهٔ مربوط به ثبت‌نام (ثبت‌نام برخط / ثبت‌نام الکترونیکی) را بزنید. اگر قبلاً ثبت‌نام کرده‌اید و فقط دنبال ورود هستید، از این مسیر نروید؛ بخش «ورود به سامانه ثنا — همه راه‌ها» در همین صفحه راه درست را نشان می‌دهد.

مرحله ۳ — اطلاعات پایهٔ هویتی

نخستین فرم، کوتاه و حساس است. این اقلام را می‌خواهد:

• شماره ملی (۱۰ رقم، بدون خط تیره)
• تاریخ تولد (به شمسی، دقیقاً مطابق شناسنامه)
• شماره سریال شناسنامه
• کد تصویری (کپچا) که در همان صفحه نمایش داده می‌شود

نکات میدانی: تاریخ تولد را از روی شناسنامه بخوانید، نه از حافظه — اختلاف یک روز هم فرایند را متوقف می‌کند. اگر کد تصویری خوانا نیست، روی آیکون تازه‌سازی بزنید تا کد جدید بیاید. ارقام را با کیبورد انگلیسی وارد کنید تا سامانه آن‌ها را درست بخواند.

مرحله ۴ — پذیرش قوانین و مقررات

صفحهٔ بعد، شرایط و مقررات استفاده از سامانه است. آن را یک بار بخوانید — این متن همان تعهدی است که بر اساس آن، نشانی الکترونیکی شما رسمی می‌شود و ابلاغ‌ها به آن ارسال می‌گردد. سپس تیک تأیید را بزنید و ادامه دهید.

مرحله ۵ — تکمیل اطلاعات شناسنامه‌ای

اینجا اطلاعات هویتی کامل خواسته می‌شود: نام، نام خانوادگی، نام پدر، محل تولد، محل صدور، جنسیت، دین و وضعیت تأهل. فیلدهایی که با ستارهٔ قرمز مشخص شده‌اند اجباری‌اند.

نکتهٔ املایی که واقعاً اهمیت دارد: نام و نام خانوادگی را دقیقاً مطابق شناسنامه بنویسید. حرف «ی» فارسی و «ي» عربی، و «ک» فارسی و «ك» عربی برای سامانه دو حرف متفاوت‌اند. اگر کیبورد گوشی‌تان عربی است، احتمال ناهماهنگی بالا می‌رود. همچنین نیم‌فاصله را جدی بگیرید (مثلاً «محمدرضا» یا «محمد رضا» — هرکدام که در شناسنامه آمده).

مرحله ۶ — اطلاعات تماس

شمارهٔ تلفن همراه، تلفن ثابت و پست الکترونیک را وارد می‌کنید. یادآوری قاعدهٔ سختِ بخش قبل: شمارهٔ همراه باید به نام خودِ متقاضی باشد و تطابق آن با کد ملی از سامانهٔ شاهکار استعلام می‌شود. ایمیلی بدهید که واقعاً به آن دسترسی دارید؛ در بازیابی حساب به کارتان می‌آید.

مرحله ۷ — نشانی محل سکونت و کد پستی

استان، شهرستان، بخش، نشانی دقیق و کد پستی ده‌رقمی را وارد کنید. کد پستی باید با همان نشانی هم‌خوان باشد؛ سامانه آن را اعتبارسنجی می‌کند.

اینجا یک هشدار حقوقی لازم است: نشانی‌ای که در ثنا ثبت می‌کنید، نشانی رسمی شما نزد مراجع قضایی است. دادن نشانی نادرست صرفاً یک بی‌دقتی اداری نیست و می‌تواند پیامد داشته باشد؛ توضیح این موضوع را در پاسخ کارشناسی آدرس اشتباه دادن در سامانه ثنا که برخلاف واقع است، مشمول تعقیب است؟ بخوانید. اگر بعداً جابه‌جا شدید، ماده ۱۲ آیین‌نامه شما را مکلف کرده تغییر را بلافاصله در سامانه ثبت کنید.

مرحله ۸ — اطلاعات تحصیلی و شغلی

آخرین بخش فرم: میزان تحصیلات، رشته، وضعیت شغلی و در صورت لزوم نشانی محل کار. این اطلاعات معمولاً اجباری‌ترین بخش فرم نیستند، ولی فیلدهای ستاره‌دار را باید پر کنید. پس از تکمیل، دکمهٔ ثبت اطلاعات اولیه را بزنید.

مرحله ۹ — تأیید شمارهٔ همراه با کد پیامکی

سامانه یک کد تأیید به شمارهٔ همراهی که وارد کرده‌اید می‌فرستد. آن را در کادر مربوطه وارد کنید. کد اعتبار زمانی محدودی دارد؛ اگر منقضی شد، درخواست ارسال دوباره بدهید.

اگر پیامک نیامد، پیش از آنکه فکر کنید سامانه خراب است، این چهار مورد را بررسی کنید: (۱) آنتن‌دهی و روشن بودن خط، (۲) پر نبودن حافظهٔ پیامک گوشی، (۳) فعال نبودن فیلتر پیامک‌های تبلیغاتی روی خط شما، و (۴) درست بودن خودِ شماره در فرم. راهنمای کامل این مشکل — که یکی از پرتکرارترین شکایت‌های کاربران است — در پاسخ چرا رمز موقت ثنا به من نمی‌رسد؟ آمده و در بخش «خطاهای رایج ثنا با کد و راه‌حل» همین صفحه هم دوباره سراغش می‌رویم.

مرحله ۱۰ — انتخاب کارگزار احراز هویت

تا اینجا فقط «اطلاعات» ثبت شده است؛ هنوز کسی تأیید نکرده که این اطلاعات واقعاً مالِ شماست. مرحلهٔ بعد، احراز هویت است و قوهٔ قضاییه آن را از طریق کارگزاران مجاز احراز هویت انجام می‌دهد. سامانه فهرستی از کارگزارها را نشان می‌دهد و شما یکی را انتخاب می‌کنید.

از نظر نتیجه فرقی نمی‌کند کدام را بردارید؛ همه به یک شناسهٔ قضایی می‌رسند. تنها تفاوت‌های عملی، کیفیت رابط کاربری و پایداری سرویس در ساعت‌های شلوغ است. اگر کارگزاری وسط کار خطا داد، می‌توانید برگردید و کارگزار دیگری انتخاب کنید.

مرحله ۱۱ — پرداخت هزینهٔ احراز هویت

پس از انتخاب کارگزار، به درگاه پرداخت اینترنتی منتقل می‌شوید. اطلاعات کارت و رمز پویا را وارد کنید و پرداخت را کامل کنید.

سه نکتهٔ ایمنی: (۱) صفحهٔ پرداخت باید روی دامنهٔ یک بانک یا شرکت پرداخت (شاپرک) باز شود، نه روی دامنه‌ای ناشناس. (۲) مبلغی که در صفحهٔ پرداخت می‌بینید ملاک است؛ رقم‌های نقل‌شده در سایت‌های غیررسمی معمولاً قدیمی‌اند. (۳) رسید پرداخت یا شمارهٔ پیگیری را نگه دارید؛ اگر پول کم شد و فرایند ادامه پیدا نکرد، به همین شماره نیاز دارید. مبلغ به‌روز و منبع آن را در بخش «هزینه ثبت‌نام ثنا در ۱۴۰۵» همین صفحه آورده‌ایم.

مرحله ۱۲ — شروع احراز هویت غیرحضوری

پس از پرداخت موفق، به سامانهٔ کارگزار منتقل می‌شوید. اینجا مرورگر از شما اجازهٔ دسترسی به دوربین و میکروفون می‌خواهد؛ هر دو را تأیید کنید. اگر پیش‌تر این اجازه را برای همان مرورگر رد کرده باشید، پنجره دیگر نمایش داده نمی‌شود و باید از تنظیمات مرورگر دستی مجوز را فعال کنید.

قبل از شروع، محیط را آماده کنید: نور کافی و یکنواخت، پس‌زمینهٔ ساده، بدون ماسک و عینک دودی و کلاه، و لنز دوربین تمیز. جزئیات کامل این مرحله و دلایل رد شدن را در بخش بعدیِ همین صفحه («احراز هویت غیرحضوری») آورده‌ایم.

مرحله ۱۳ — ثبت امضای الکترونیک

از شما خواسته می‌شود امضای خود را روی صفحه بکشید. با گوشی، این کار را با انگشت یا قلم لمسی انجام می‌دهید. امضا را در همان قاب مشخص‌شده بکشید و اگر راضی نبودید، پیش از تأیید نهایی پاکش کنید و دوباره بکشید.

این امضا صرفاً یک تشریفات نیست؛ همان چیزی است که بعداً پای لوایح و درخواست‌های الکترونیکی شما می‌نشیند. اهمیت حقوقی و کاربردهای آن را در بخش «امضای الکترونیک ثنا — فراتر از ثبت‌نام» همین صفحه توضیح داده‌ایم، و دسترسی به آن پس از ثبت‌نام را در پاسخ چگونه به امضای الکترونیک ثنا دسترسی پیدا کنم؟ شرح داده‌ایم.

مرحله ۱۴ — گرفتن عکس سلفی

دوربین جلوی گوشی روشن می‌شود و باید چهره‌تان را داخل کادر راهنما قرار دهید. عکس گرفته‌شده با تصویر ثبت‌احوالِ شما مقایسه می‌شود، بنابراین چهره باید کاملاً باز و بدون سایه باشد.

مرحله ۱۵ — ضبط ویدئو و صدا

سامانه یک عبارت یا مجموعه‌ای از اعداد روی صفحه نشان می‌دهد و از شما می‌خواهد همان را جلوی دوربین با صدای رسا بخوانید. هدف این مرحله، اطمینان از «زنده بودن» فرد مقابل دوربین است — یعنی جلوگیری از اینکه کسی با یک عکس چاپی جای شما احراز هویت شود.

سه اشتباه رایج: خواندن خیلی سریع، پایین آوردن صدا، و لرزیدن دست. گوشی را ثابت نگه دارید (اگر می‌توانید به جایی تکیه‌اش دهید) و عبارت را با سرعت عادی بخوانید.

مرحله ۱۶ — دریافت نتیجه، شناسهٔ قضایی و رمز موقت

پس از ارسال، فرایند وارد مرحلهٔ بررسی می‌شود. در حالت عادی نتیجه در همان جلسه یا در فاصلهٔ کوتاهی اعلام می‌شود و شناسهٔ قضایی و رمز موقت به شمارهٔ همراه شما پیامک می‌گردد. در برخی موارد بررسی چند ساعت طول می‌کشد و پیامک با تأخیر می‌رسد.

شناسهٔ قضایی همان عددی است که بعداً بانک‌ها و برخی نهادها از شما می‌خواهند؛ کاربردهای آن را در بخش «شناسه قضایی و کاربرد آن (وام و بانک)» همین صفحه آورده‌ایم.

مرحله ۱۷ — نخستین ورود و ساختن رمز شخصی

با کد ملی و رمز موقت وارد شوید. سامانه بلافاصله از شما می‌خواهد یک رمز شخصی برای خودتان تعیین کنید. این رمز از آن به بعد رمز دائمی شماست و در my.adliran.ir و eblagh.adliran.ir هم همین رمز کار می‌کند.

رمزی انتخاب کنید که حدس‌زدنی نباشد (نه کد ملی، نه تاریخ تولد) و جایی امن یادداشتش کنید. اگر بعدها فراموشش کردید یا به خط دسترسی نداشتید، ماتریس کامل بازیابی را در بخش «فراموشی رمز و بازیابی حساب» همین صفحه آورده‌ایم.

اگر وسط کار قطع شد چه کنم؟

قطع شدن فرایند اتفاق نادری نیست و در بیشتر موارد کارِ انجام‌شده از بین نمی‌رود. بسته به اینکه کجا متوقف شده‌اید:

• پیش از تأیید شمارهٔ همراه (مراحل ۱ تا ۸): معمولاً باید فرم را دوباره پر کنید. برای همین توصیه کردیم اطلاعات را از قبل آماده داشته باشید.
• پس از ثبت اطلاعات اولیه ولی پیش از پرداخت: دوباره به sana.adliran.ir بروید و با کد ملی وارد پروندهٔ ثبت‌نامی خود شوید؛ معمولاً از همان‌جا ادامه می‌دهید.
• پس از پرداخت ولی پیش از پایان احراز هویت: مهم‌ترین کارتان این است که دوباره پرداخت نکنید. اول با همان کد ملی وارد شوید و ببینید فرایند از کجا ادامه می‌یابد.
• پول کم شده ولی هیچ‌چیز ثبت نشده: رسید یا شمارهٔ پیگیری تراکنش را نگه دارید. تراکنش‌های ناموفق معمولاً طبق رویهٔ بانکی ظرف مدتی به حساب برمی‌گردند؛ اگر برنگشت، پیگیری از بانک صادرکنندهٔ کارت انجام می‌شود.

پیش از هر اقدام دیگری، وضعیت خودتان را ببینید. سامانه یک صفحهٔ عمومی دارد که بدون ورود به حساب و بدون رمز، وضعیت احراز هویت غیرحضوری را گزارش می‌کند: از صفحهٔ نخست sana.adliran.ir گزینهٔ «بررسی احراز هویت در ثبت‌نام برخط». این صفحه فقط سه چیز می‌خواهد — شمارهٔ ملی، تاریخ تولد و سریال شناسنامه. اگر نمی‌دانید کارتان کجا مانده، این ارزان‌ترین راه برای فهمیدنش است و هیچ هزینه یا ثبتی به همراه ندارد.

نکتهٔ زمانی: در برخی منابع گفته شده پس از تکمیل پرداخت و شروع احراز هویت، مهلت محدودی برای به پایان رساندن فرایند وجود دارد. چون این مهلت در منابع مختلف یکسان نقل نشده، روی آن حساب باز نکنید و کار را در همان نشست تمام کنید.

تبریک — از این لحظه شما یک نشانی رسمی الکترونیکی نزد دستگاه قضایی دارید. و دقیقاً از همین لحظه، تکلیف تازه‌ای هم پیدا می‌کنید: سر زدن منظم به کارتابل. چرایی این تکلیف را در بخش «اگر ثبت‌نام نکنید یا ابلاغیه را نبینید چه می‌شود» توضیح داده‌ایم.

ثبت‌نام با کامپیوتر و تفاوت‌های آن با مسیر موبایل

مسیر ثبت‌نام با کامپیوتر همان ۱۷ مرحلهٔ بالاست؛ نه مرحله‌ای کم می‌شود و نه اضافه. تفاوت‌ها فقط در تجربهٔ کار با صفحه و سخت‌افزار است. اگر تایپ کردن روی کیبورد برایتان راحت‌تر است — مثلاً نشانی طولانی یا اطلاعات شغلی — شروع با کامپیوتر انتخاب بدی نیست.

این جدول تفاوت‌ها را در یک نگاه نشان می‌دهد:

نمای گوشی

نمای کامپیوتر — نوارِ مراحل، کامل

راهبرد ترکیبی؛ بهترین حالت در عمل

بهترین کار این است که از هر دستگاه برای کاری که در آن بهتر است استفاده کنید:

1. فرم‌ها را با کامپیوتر پر کنید (مراحل ۱ تا ۹). تایپ سریع‌تر است و احتمال غلط املایی در نام و نشانی کمتر.

1. احراز هویت را با گوشی انجام دهید (مراحل ۱۲ تا ۱۵). چون سامانه پس از تأیید شماره، لینک ادامهٔ فرایند را پیامک می‌کند یا در همان صفحه ادامه می‌دهد، می‌توانید آن مرحله را روی گوشی باز کنید. دوربین جلو، میکروفون و صفحهٔ لمسی، هر سه چیزی است که این مرحله لازم دارد.

نکات فنی مخصوص کامپیوتر

• مرورگر: نسخهٔ به‌روز کروم یا فایرفاکس. اینترنت اکسپلورر و مرورگرهای بسیار قدیمی صفحات را ناقص نمایش می‌دهند و از دلایل رایج «دکمهٔ مرحله بعد کار نمی‌کند» هستند.
• مجوز دوربین و میکروفون: در ویندوز، علاوه بر مجوز مرورگر، باید در تنظیمات حریم خصوصی ویندوز هم دسترسی برنامه‌ها به دوربین و میکروفون فعال باشد. اگر برنامهٔ دیگری (اسکایپ، تیمز، نرم‌افزار جلسات) دوربین را در اختیار گرفته باشد، مرورگر تصویری نمی‌گیرد — آن برنامه را ببندید.
• افزونه‌ها: افزونه‌های مسدودکنندهٔ تبلیغات و اسکریپت گاهی بخش‌هایی از صفحه را حذف می‌کنند. اگر صفحه ناقص بالا آمد، یک‌بار در پنجرهٔ ناشناس (Incognito) امتحان کنید.
• بزرگ‌نمایی صفحه: اگر بزرگ‌نمایی مرورگر روی عددی غیر از ۱۰۰٪ باشد، ممکن است دکمه‌ها از کادر بیرون بیفتند و دیده نشوند. با Ctrl+0 به حالت عادی برگردید.
• رزولوشن پایین: روی نمایشگرهای کوچک یا با بزرگ‌نمایی زیاد ویندوز، برخی صفحات محتوای پایین فرم را نشان نمی‌دهند. این مورد در بخش «خطاهای رایج ثنا با کد و راه‌حل» همین صفحه با جزئیات آمده است.

احراز هویت غیرحضوری: سلفی، امضا و ویدئو؛ چطور بار اول قبول شوید

اگر ثبت‌نام ثنا یک نقطهٔ شکست داشته باشد، همین بخش است. فرم‌ها را همه پر می‌کنند؛ جایی که کاربر خسته می‌شود و رها می‌کند، مرحله‌ای است که سه بار پشت هم پیام «تصویر تأیید نشد» می‌گیرد و نمی‌داند چه چیزی را باید عوض کند.

احراز هویت غیرحضوری اصلاً چه کاری می‌کند؟

هدفش پاسخ دادن به یک پرسش ساده است: آیا کسی که پشت این دوربین نشسته، همان صاحب این کد ملی است؟ برای این کار سه سنجش انجام می‌شود:

1. تطابق چهره: تصویر شما با عکس ثبت‌احوال مقایسه می‌شود.
2. زنده بودن (liveness): ضبط ویدئو و خواندن عبارت، ثابت می‌کند شما یک انسانِ حاضرید و نه یک عکس یا فیلم ضبط‌شده.
3. تطابق شماره: خطی که با آن ثبت‌نام کرده‌اید باید به نام همان کد ملی باشد (استعلام از سامانهٔ شاهکار).

اگر هر کدام از این سه نتیجه ندهد، احراز هویت رد می‌شود — حتی اگر بقیهٔ اطلاعات کاملاً درست باشد.

چک‌لیست پیش از زدن دکمهٔ شروع

سی ثانیه وقت بگذارید و این‌ها را درست کنید؛ همین‌ها تفاوت «قبولی بار اول» و «سه بار تلاش» است:

• نور: رو به پنجره یا رو به یک منبع نور بایستید، نه پشت به آن. نور پشتِ سر، چهره را سیاه می‌کند. نور باید یکنواخت باشد؛ نور شدید از یک طرف، نصف صورت را در سایه می‌برد.
• پس‌زمینه: دیوار ساده و روشن. پس‌زمینهٔ شلوغ یا حضور فرد دیگری در کادر، سامانه را به اشتباه می‌اندازد.
• پوشش صورت: ماسک، عینک آفتابی، کلاه و کلاه‌گیس باید برداشته شود. عینک طبی را هم بهتر است بردارید؛ بازتاب نور روی شیشه یکی از رایج‌ترین دلایل رد شدن است.
• مو: موهایی که روی پیشانی یا کنار صورت ریخته‌اند را کنار بزنید تا خط رویش مو و شکل صورت کامل دیده شود.
• لنز دوربین: با یک پارچهٔ نرم تمیزش کنید. لکهٔ چربی روی لنز، تصویر را مه‌آلود می‌کند.
• گوشی را ثابت نگه دارید: به جایی تکیه‌اش دهید یا آرنجتان را روی میز بگذارید. لرزش دست، هم عکس را تار می‌کند و هم ویدئو را.
• سکوت محیط: تلویزیون و صدای پس‌زمینه را قطع کنید تا صدایتان در ویدئو واضح ضبط شود.
• اینترنت: به وای‌فای پایدار وصل شوید. آپلود ویدئو در شبکهٔ ضعیف نیمه‌کاره می‌ماند.

امضای الکترونیک؛ نکاتی که کیفیت آن را بالا می‌برد

امضایی که اینجا می‌کشید، بعداً پای درخواست‌ها و لوایح الکترونیکی شما می‌نشیند. پس همان‌طور که امضای کاغذی‌تان را باعجله نمی‌کشید، اینجا هم عجله نکنید:

• با انگشت اشاره یا قلم لمسی امضا کنید، نه با ناخن.
• امضا را در وسط قاب بکشید و اجازه ندهید انتهایش از کادر بیرون بزند.
• امضایتان را نزدیک به امضای معمولی خودتان بکشید؛ در آینده در جاهایی که مقایسه لازم شود، این هم‌خوانی به کارتان می‌آید.
• اگر نتیجه ناخوانا شد، قبل از تأیید پاک کنید و دوباره بکشید. پس از تأیید، تغییرش کار جداگانه‌ای است که در پاسخ نحوه تغییر امضا و تکلیف امضای بانکی در ثنا توضیح داده شده.

ویدئو و صدا

عبارت یا اعدادی که روی صفحه می‌آید را با سرعت عادی و صدای رسا بخوانید. سه اشتباه پرتکرار: تند خواندن، آرام حرف زدن، و نگاه کردن به جای دیگری به‌جای دوربین. مستقیم به لنز نگاه کنید و تا پایان ضبط، گوشی و سرتان را ثابت نگه دارید.

هرگز دکمهٔ Back مرورگر را نزنید. در این مرحله، برگشتن با دکمهٔ مرورگر معمولاً جلسه را می‌بندد و باید فرایند را از سر بگیرید.

چرا رد شدم؟ جدول علت و راه‌حل

چند بار می‌توانم تلاش کنم؟

در عمل، امکان تکرار تلاش وجود دارد؛ اما تعداد دفعات مجاز و اینکه آیا برای تلاش دوباره باید هزینه را دوباره بپردازید، بسته به کارگزار و شرایط متفاوت است و رقم ثابتی برای آن نمی‌توان اعلام کرد.

توصیهٔ عملی ما ساده است: اگر دو بار پشت هم رد شدید، بار سوم را بی‌درنگ تکرار نکنید. اول شرایط محیط را عوض کنید (ساعت روز، نور، اتاق، دستگاه). اگر باز هم نشد، به‌جای هدر دادن وقت و هزینه، مسیر حضوری را انتخاب کنید — که موضوع بخش بعدی است.

ثبت‌نام حضوری در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی

مسیر حضوری، «شکست» نیست؛ برای بخشی از مردم اصلاً تنها مسیر ممکن است. ماده ۱۰ آیین‌نامه هم از ابتدا هر دو راه را کنار هم گذاشته است: «هر شخص جهت دریافت حساب کاربری (مستقیماً یا از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی) به سامانه ثنا مراجعه می‌کند.»

خودِ این دفاتر هم پایهٔ قانونی روشنی دارند: تبصره ۲ ماده ۶۵۵ قانون آیین دادرسی کیفری به قوهٔ قضاییه اجازه داده «جهت طرح و پیگیری امور قضائی مراجعان در فضای مجازی نسبت به ایجاد دفاتر خدمات الکترونیک قضائی و کانون دفاتر، با استفاده از ظرفیت بخش خصوصی اقدام نماید». یعنی دفتر خدمات، بازوی رسمی و مجاز دستگاه قضایی برای همین کارهاست.

چه زمانی مسیر حضوری اجباری یا عاقلانه است؟

• احراز هویت غیرحضوری چند بار رد شده: رایج‌ترین دلیل. وقتی چهرهٔ فعلی شما با عکس قدیمی ثبت‌احوال هم‌خوان نیست، اپراتور دفتر می‌تواند حضوراً هویت را تأیید کند.
• سیم‌کارت به نام خودتان ندارید و امکان انتقال مالکیت خط هم فعلاً وجود ندارد.
• زیر ۱۸ سال هستید و باید با ولی یا قیم مراجعه کنید.
• شخص حقوقی هستید: ثبت‌نام شرکت‌ها و مؤسسات معمولاً از مسیر نمایندهٔ قانونی و به‌صورت حضوری انجام می‌شود. جزئیات را در بخش «ثبت‌نام اشخاص حقوقی (شرکت‌ها)» همین صفحه آورده‌ایم.
• گوشی هوشمند یا کامپیوترِ دوربین‌دار در اختیار ندارید، یا کار با آن برایتان دشوار است (سالمندان، افراد دارای معلولیت بینایی یا حرکتی).
• در حوزهٔ قضایی‌ای هستید که دفتر خدمات ندارد: تبصرهٔ ماده ۱۱ آیین‌نامه برای این حالت راه‌حل گذاشته است: «در حوزه‌های قضایی که دفاتر خدمات الکترونیک قضایی راه‌اندازی نشده است، ثبت‌نام توسط واحد قضایی مربوط انجام می‌شود.» یعنی به دادگستری محل مراجعه می‌کنید.

چه مدارکی همراه ببرید؟

• اصل کارت ملی (یا رسید آن).
• اصل شناسنامه.
• گوشی همراهِ روشن، با سیم‌کارت به نام خودتان — کد تأیید همان‌جا پیامک می‌شود و باید بتوانید بخوانیدش.
• کد پستی ده‌رقمی محل سکونت.
• مبلغ هزینه به‌صورت کارت بانکی (بیشتر دفاتر پرداخت نقدی را ترجیح نمی‌دهند).
• برای اشخاص حقوقی، افزون بر موارد بالا: مدارک ثبتی شرکت و مستند سمت نماینده.
• اگر به‌جای دیگری مراجعه می‌کنید (ولی، قیم یا وکیل)، مدرک اثبات سمت را همراه داشته باشید.

هزینه و زمان

هزینهٔ خدمات دفاتر خدمات الکترونیک قضایی بر اساس تعرفهٔ مصوب دریافت می‌شود که سالانه بازنگری و ابلاغ می‌گردد. چون این تعرفه تغییر می‌کند و منابع غیررسمی اعداد ناهم‌خوان نقل کرده‌اند، رقم را از خودِ دفتر یا از تعرفهٔ رسمی سال جاری بپرسید و پیش از پرداخت، رسید بگیرید.

دربارهٔ ساعت کاری: بر اساس رویهٔ اعلام‌شده در منابع صنفی، دفاتر عموماً شنبه تا چهارشنبه صبح تا بعدازظهر و پنجشنبه‌ها نیمه‌وقت فعال‌اند، اما ساعت دقیق از دفتری به دفتر دیگر فرق می‌کند و در برخی شهرها متفاوت است. پیش از راه افتادن، تلفنی از همان دفتر بپرسید.

خودِ ثبت‌نام معمولاً در همان مراجعه انجام می‌شود و نام کاربری و رمز در محل به شما داده می‌شود؛ در ساعت‌های شلوغ (ابتدای صبح و روزهای ابتدای هفته) انتظار نوبت طولانی‌تر است.

چند نکتهٔ عملی

1. پیش از رفتن تماس بگیرید و بپرسید آیا آن دفتر خدمت «ثبت‌نام و احراز هویت ثنا» را ارائه می‌دهد. همهٔ دفاتر همهٔ خدمات را ندارند.

1. خودتان باید حاضر باشید. ثبت‌نام ثنا برای شخص حقیقی با معرفی‌نامه و به‌جای دیگری انجام نمی‌شود؛ ماهیت کار، احراز هویتِ خودِ شماست.

1. اطلاعات را قبل از امضا بخوانید. نام، نشانی، کد پستی و شمارهٔ همراه را روی برگهٔ نهایی چک کنید. اصلاح بعدی وقت‌گیر است.

1. برگهٔ ثنا را نگه دارید. برگه‌ای که در پایان می‌گیرید شامل شناسهٔ قضایی و اطلاعات حساب کاربری شماست. عکسی از آن بگیرید و جای امنی نگه دارید.

1. بلافاصله یک بار وارد شوید. همان‌جا یا در خانه، با رمز موقت وارد شوید و رمز شخصی خودتان را بسازید. رمزهای موقت مهلت دارند.

فهرست خدمات دیگر این دفاتر — ثبت دادخواست، شکواییه، لایحه و درخواست‌ها — و نحوهٔ پیدا کردن نزدیک‌ترین دفتر را در مقالهٔ درگاه خدمات الکترونیک قضایی آورده‌ایم. اگر هم مراجعه‌تان به‌خاطر ابلاغیه‌ای است که دریافت کرده‌اید، پیش از هر اقدامی راهنمای ابلاغیه الکترونیکی را بخوانید تا بدانید مهلت‌های شما از چه لحظه‌ای شروع می‌شود.

مطمئن نیستید کدام مسیر برای شرایط شما درست است؟ اگر ثبت‌نام ثنا را به‌خاطر پرونده‌ای انجام می‌دهید و نمی‌دانید گام بعدی چیست، می‌توانید پیش از اقدام با یک وکیل مشاوره حقوقی بگیرید و مسیر را با کسی که پرونده‌های مشابه را دیده مرور کنید.

هزینهٔ ثبت‌نام در سامانه ثنا

پرتکرارترین سؤال دربارهٔ هزینه، در واقع دو سؤال است که به هم چسبیده‌اند: «پر کردن فرم ثنا پول می‌خواهد؟» و «احراز هویت چقدر آب می‌خورد؟» جواب این دو یکی نیست.

نکتهٔ اول: خودِ ساخت حساب، سرویس فروشی نیست. ثنا یک اشتراک ماهانه یا حق عضویت ندارد. آنچه پول می‌خواهد، سرویس احراز هویت غیرحضوری است؛ یعنی همان مرحله‌ای که سلفی، امضا و ویدئو گرفته می‌شود و یک اپراتور مجاز، هویت شما را در برابر پایگاه ثبت احوال تطبیق می‌دهد. این مرحله در میانهٔ ثبت‌نام، شما را به یک درگاه پرداخت آنلاین می‌برد.

نکتهٔ دوم: عدد ثابت نیست و منابع با هم اختلاف دارند. در بررسی ما (آخرین بازبینی: ۲۳ مرداد ۱۴۰۵) گزارش‌های منتشرشده روی یک رقم واحد توافق ندارند: تعرفهٔ خدمات الکترونیک قضایی هر سال تصویب و ابلاغ می‌شود و ردیف مربوط به این مرحله در آن، «تکمیل فرآیند احراز هویت» نام دارد. ارقامی که توانستیم به تعرفهٔ مصوب نسبت دهیم اینهاست: سال ۱۴۰۳ مبلغ ۷۷٬۰۰۰ ریال (۷٬۷۰۰ تومان) و سال ۱۴۰۴ مبلغ ۱۰۵٬۰۰۰ ریال (۱۰٬۵۰۰ تومان) — که با افزایش حدود ۳۵ درصدیِ اعلام‌شده برای تعرفهٔ ۱۴۰۴ هم‌خوان است. یکی از اپراتورهای مجاز احراز هویت هم هزینهٔ همین مرحله را ۱۰۰٬۰۰۰ ریال اعلام کرده است. جدول مصوب ۱۴۰۵ تا تاریخ بررسی ما (مرداد ۱۴۰۵) به‌صورت عمومی منتشر نشده بود؛ بنابراین برای امسال هیچ رقمی را قطعی اعلام نمی‌کنیم و تعرفهٔ رسمی از طریق کانون دفاتر خدمات الکترونیک قضایی (kdke.ir) ابلاغ می‌شود.

و یک هشدار دربارهٔ عددی که زیاد تکرار می‌شود: در برخی راهنماها رقم ۷۰ هزار تومان دیده می‌شود، اما آن رقم در منبع خودش با عنوان «تعرفهٔ ثبت‌نام سالانه» آمده است — یعنی چیزی متفاوت با هزینهٔ احراز هویت، و از جنس همان اشتراک سالانه‌ای که وجود ندارد. اگر جایی پیش از احراز هویت چنین مبلغی از شما خواسته شد، پیش از پرداخت مکث کنید. چون هیچ‌کدام سند تعرفهٔ مصوب را پیوست نکرده‌اند، ما هیچ‌یک از این ارقام را به عنوان عدد قطعی تأیید نمی‌کنیم.

قاعدهٔ عملی که همیشه درست است: مبلغ دقیق، طبق تعرفهٔ مصوب، در همان لحظهٔ درخواست روی صفحهٔ پرداخت به شما نمایش داده می‌شود. همان عدد را ملاک بگیرید، نه عددی که در مقاله‌ای — از جمله همین صفحه — خوانده‌اید. منبع رسمی، درگاه خود سامانه است: adliran.ir.

نکتهٔ سوم که پول واقعی برمی‌گرداند: مهلت تکمیل. بر اساس راهنمای زومیت، پس از موفقیت احراز هویت و پرداخت، حداکثر ۲۴ ساعت برای تکمیل ثبت‌نام فرصت دارید و در غیر این صورت باید فرایند را از ابتدا آغاز کنید. این یعنی اگر وسط کار گوشی‌تان خاموش شد یا کار فوری پیش آمد، همان روز برگردید و کار را تمام کنید. هیچ منبعی نگفته است که آغاز دوبارهٔ فرایند لزوماً به معنای پرداخت دوباره است، ولی روی این حساب نکنید. این عدد را فقط یک منبع گزارش کرده است.

دو هشدار پولی

• هیچ‌گاه رمز دوم، CVV2 یا رمز پویای کارت خود را در اختیار کسی نگذارید و پرداخت را فقط داخل خودِ فرایند سامانه انجام دهید. درگاه پرداخت واقعی هرگز از شما «رمز اینترنتی» به‌صورت پیامکی و خارج از صفحهٔ بانک نمی‌خواهد.
• به لینک‌های پرداخت ارسالی در پیامک یا پیام‌رسان‌ها اعتماد نکنید. ثنا برای ثبت‌نام، لینک پرداخت پیامک نمی‌کند. نشانی را دستی در مرورگر تایپ کنید.

امضای الکترونیک ثنا؛ فراتر از ثبت‌نام

بیشتر مردم امضای الکترونیک ثنا را یک مرحلهٔ آزاردهنده در ثبت‌نام می‌دانند: «با انگشت روی صفحه یک چیزی بکش تا رد شوی.» این تصور، بزرگ‌ترین سوءتفاهم دربارهٔ ثناست. آن خط‌خطیِ روی صفحه یک تشریفات تزئینی نیست؛ قانون برای امضای الکترونیکی جایگاه مشخصی قائل شده و در بسیاری از موارد آن را جایگزین امضای کاغذی می‌داند. اما این جایگاه یکدست نیست: قانون میان امضای الکترونیکیِ ساده و امضای الکترونیکیِ «مطمئن» تفاوت می‌گذارد و اثر حقوقی هرکدام فرق دارد.

از نظر قانون، امضای الکترونیک چیست؟

مبنا، قانون تجارت الکترونیکی مصوب ۱۳۸۲ است. سه نکتهٔ آن به کار شما می‌آید:

• مادهٔ ۷ با صراحت می‌گوید: «هرگاه قانون، وجود امضا را لازم بداند، امضای الکترونیکی مکفی است.» یعنی جایی که قانون امضا خواسته، امضای الکترونیکی کفایت می‌کند و لازم نیست دنبال کاغذ بگردید.
• مادهٔ ۱۰ شرایط «امضای الکترونیکی مطمئن» را می‌شمارد: منحصر به امضاکننده باشد؛ هویت امضاکننده را معلوم کند؛ به‌وسیلهٔ امضاکننده یا تحت ارادهٔ انحصاری او صادر شده باشد؛ و چنان به داده‌پیام متصل باشد که هر تغییری در آن قابل تشخیص باشد.
• قانون همچنین داده‌پیام را در حکم نوشته دانسته است، یعنی سند الکترونیکی صرفاً به دلیل الکترونیکی‌بودن بی‌اعتبار نمی‌شود.

سامانهٔ ثنا امضا را در بستری می‌گیرد که هویت شما پیش‌تر احراز شده و هر ارسال با کد یک‌بارمصرف روی شمارهٔ خودتان تأیید می‌شود؛ یعنی معماری آن دقیقاً برای برآورده‌کردن همان شرایط طراحی شده است. با این حال، اینکه هر امضای ثبت‌شده در ثنا در هر پرونده‌ای عنوان «امضای الکترونیکی مطمئن» را می‌گیرد یا نه، موضوعی است که مرجع رسیدگی‌کننده در همان پرونده تشخیص می‌دهد؛ ما آن را به‌عنوان یک قاعدهٔ کلی بیان نمی‌کنیم.

امضای شما کجاها به کار می‌رود؟

اینجاست که تفاوت امضای ثنا با یک تیک ساده روشن می‌شود. امضای الکترونیک، در عمل کلید ارسال هر چیزی است که در پروندهٔ شما ثبت می‌شود:

هر کدام از این‌ها آثار حقوقی مستقیم دارد. به همین دلیل، در فرایند ارسال لایحه، پس از تکمیل فرم، گزینه‌ای با عنوان «دریافت امضای الکترونیک» ظاهر می‌شود و تا آن مرحله طی نشود، ارسال کامل نمی‌شود. ترتیب دقیق صفحات ممکن است در نسخه‌های مختلف سامانه و برای وکیل در برابر شخص عادی متفاوت باشد.

ثبت امضا با گوشی، و اینکه بعداً کجا آن را ببینید

امضا در جریان احراز هویت غیرحضوری و مستقیماً روی صفحهٔ لمسی گوشی گرفته می‌شود؛ کادری باز می‌شود و شما با انگشت (یا قلم لمسی) امضا می‌کنید. توصیهٔ عملی: گوشی را ثابت روی میز بگذارید، آهسته امضا کنید و در صورت نامرتب‌شدن، پیش از تأیید، پاک و دوباره امضا کنید — چون این تصویر، سال‌ها همراه پروندهٔ شما می‌ماند. کسانی هم که مسیر حضوری را می‌روند، امضا را در دفتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت می‌کنند.

برای دیدن امضای ثبت‌شده پس از ثبت‌نام، مسیر کوتاهی داخل بخش کاربری وجود دارد؛ چون این را جداگانه و کامل پاسخ داده‌ایم، اینجا تکرارش نمی‌کنیم: چگونه به امضای الکترونیک ثنا دسترسی پیدا کنم. اگر امضایتان ناخوانا ثبت شده یا می‌خواهید عوضش کنید، امکان ویرایش از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی وجود دارد.

سه هشدار که ارزش خواندن دارند

۱. امضای الکترونیک، امضای شماست. کسی که رمز شخصی و دسترسی به پیامک‌های شما را داشته باشد، می‌تواند به نام شما لایحه بفرستد، رضایت ثبت کند یا وکالت تأیید کند. هیچ‌گاه رمز شخصی و کد پیامکی را — حتی به آشنا — ندهید. اگر لازم است کسی کاری را برای شما انجام دهد، راه درستش وکالت‌نامهٔ رسمی است، نه دادن رمز.

۲. تأیید وکالت الکترونیکی را جدی بگیرید. وقتی وکیلی قرارداد الکترونیکی وکالت را ثبت می‌کند، شما باید آن را در حساب خودتان ببینید و تأیید کنید. نحوهٔ بررسی و اطمینان از صحت آن را اینجا توضیح داده‌ایم: چگونه وکالت الکترونیکی را بررسی کنم.

۳. امضا، محتوا را تأیید نمی‌کند؛ فقط انتساب را. امضای الکترونیک ثابت می‌کند که این متن از سوی شما فرستاده شده است. اینکه متن چه می‌گوید و چه اثری در پرونده دارد، بحث دیگری است — و دقیقاً به همین دلیل، پیش از ثبت لایحه یا اعلام رضایت، مشورت با وکیل می‌تواند جلوی تصمیمی را بگیرد که برگرداندنش دشوار است.

ورود به سامانه ثنا؛ همهٔ راه‌ها

ثبت‌نام یک بار انجام می‌شود؛ ورود، هر بار. و بیشتر پیام‌هایی که از کاربران می‌گیریم دربارهٔ ثبت‌نام نیست، دربارهٔ همین ورودِ هر بار است. پس ابتدا مدل ذهنی درست را بسازیم.

سه چیزی که «رمز» صدا می‌شوند و یکی نیستند

برخی منابع رمز شخصی را ده‌رقمی و رمز موقت را شش‌رقمی توصیف کرده‌اند؛ چون این ارقام در هیچ سند رسمی تأیید نشده، به آن‌ها به‌عنوان قاعده تکیه نکنید. چیزی که اهمیت دارد این است: رمز شخصی را حفظ می‌کنید، رمز موقت را هر بار می‌گیرید. اگر کسی به شما گفت «رمز شخصی‌ات را بفرست»، در حال کلاهبرداری است.

راه اول: ورود از مرورگر (مسیر اصلی)

نشانی‌های ثنا چند تاست و هرکدام کار خودش را می‌کند — نقشهٔ کامل دامنه‌ها را در بخش «نقشهٔ دامنه‌ها» همین مقاله آورده‌ایم. برای صرفاً وارد شدن و دیدن ابلاغیه‌ها، مسیر متداول این است:

1. نشانی سامانه را دستی در نوار آدرس مرورگر تایپ کنید.
2. کد ملی و رمز شخصی را وارد کنید و کد امنیتی (تصویر اعداد) را بزنید.
3. سامانه یک رمز موقت به تلفن همراه ثبت‌شده‌تان پیامک می‌کند.
4. رمز موقت را وارد کنید تا وارد کارتابل شوید.

اگر رمز موقت نمی‌رسد، در بیشتر موارد مشکل از حساب شما نیست: یا سرویس پیامکی سامانه موقتاً اختلال دارد، یا شمارهٔ ثبت‌شده با شمارهٔ فعلی شما یکی نیست، یا پیامک‌های تبلیغاتی روی خطتان مسدود شده و پیامک سامانه هم قربانی همان تنظیم شده است. علت‌ها و راه‌حل‌های این مورد را جداگانه و مفصل پاسخ داده‌ایم: چرا رمز موقت ثنا به من نمی‌رسد.

راه دوم: ورود از درگاه عدل ایران

به‌جای به‌خاطر سپردن چند زیر‌دامنه، می‌توانید از درگاه اصلی adliran.ir شروع کنید و از فهرست خدمات، سرویس مورد نظر (کارتابل ابلاغ، خدمات کاربری، ثبت‌نام) را انتخاب کنید. مزیتش این است که اگر مسیر یک سرویس تغییر کند، شما از خودِ درگاه به نشانی درست هدایت می‌شوید و لازم نیست نشانی‌های قدیمیِ ذخیره‌شده در مرورگرتان را دنبال کنید.

راه سوم: از مرورگرِ گوشی

مسیر جداگانه‌ای برای موبایل لازم نیست؛ همان نشانی‌ها روی مرورگر گوشی باز می‌شوند و برای کسی که فقط می‌خواهد ابلاغیه‌ها را چک کند کافی است. اگر جایی خواندید که باید اپلیکیشن «عدالت همراه» را نصب کنید، آن مطلب قدیمی است — دلیلش را در بخش «اپلیکیشن عدالت همراه» همین صفحه توضیح داده‌ایم. و در هر حال، فایل APK ارسالی در گروه‌ها و کانال‌ها را نصب نکنید.

راه چهارم: ورود از خارج از کشور

اگر مقیم خارج هستید، مسیر شما international.adliran.ir است و منطق ورود همان است؛ فقط مسئلهٔ رسیدن پیامک پیچیده‌تر می‌شود که در بخش قبل سه سناریوی آن را باز کردیم.

راه پنجم: وقتی هیچ‌کدام کار نمی‌کند

اگر رمز شخصی را ندارید، شماره‌تان عوض شده یا حساب قفل شده، مسیر آنلاین بن‌بست است و باید با کارت ملی به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کنید. مرکز تماس پشتیبانی خدمات الکترونیک قضایی هم با شمارهٔ ۱۴۷۰ پاسخ‌گوست (طبق راهنمای منتشرشده، از ساعت ۸ صبح تا ۱۲ شب).

تلهٔ گوگل: سایت جعلی ثنا

بخش بزرگی از کاربران، «ثنا» را در گوگل جست‌وجو می‌کنند و روی اولین نتیجه می‌زنند. مشکل اینجاست که نتایج بالای صفحه همیشه سایت رسمی نیستند؛ نشانی‌های شبیه به هم (با یک حرف تفاوت، یا پسوند متفاوت) ساخته می‌شوند تا کد ملی و رمز شخصی شما را بگیرند. سه قاعدهٔ ساده:

• نشانی را دستی تایپ کنید یا آن را در بوکمارک مرورگر ذخیره کنید.
• هیچ سایت واقعی ثنا، برای «مشاهدهٔ ابلاغیه» از شما حق اشتراک، شارژ کیف پول یا اطلاعات کارت بانکی نمی‌خواهد.
• پیش از تایپ رمز، به قفل امنیتی و املای دقیق دامنه در نوار آدرس نگاه کنید.

نمونه‌های واقعی پیامک و دامنهٔ جعلی را در بخش «امنیت: سایت و پیامک جعلی ثنا را بشناسید» همین مقاله آورده‌ایم.

چک‌لیست سریع «وارد نمی‌شوم»

• کد ملی را بدون فاصله و با ارقام انگلیسی وارد کرده‌اید؟
• فیلترشکن خاموش است؟ (سامانه‌های قضایی داخلی با IP خارجی معمولاً باز نمی‌شوند)
• مرورگر به‌روز است و کش و کوکی‌ها یک بار پاک شده‌اند؟
• ساعت شلوغی اداری نیست؟ (اواسط صبح، اوج ترافیک سامانه است)
• پیام خطای عددی می‌بینید؟ سراغ بخش بعد بروید؛ هر کد، علت و درمان خودش را دارد.

فراموشی رمز و بازیابی حساب؛ ماتریس کامل حالت‌ها

تقریباً همهٔ راهنماهای فارسی، این موضوع را یک حالت فرض می‌کنند: «رمزت را فراموش کرده‌ای؟ روی فراموشی رمز بزن.» ولی کاربری که واقعاً گیر کرده، معمولاً در حالتی است که آن دکمه به دردش نمی‌خورد. سه وضعیت کاملاً متفاوت وجود دارد و درمانشان یکی نیست:

نکته‌ای که همهٔ این حالت‌ها در آن مشترک‌اند و بعداً به آن برمی‌گردیم: در تمام مدتی که شما پشت در مانده‌اید، ابلاغ‌ها متوقف نمی‌شوند.

حالت اول: رمز را فراموش کرده‌ام و سیم‌کارتم دستم است

این تنها حالتی است که کاملاً غیرحضوری حل می‌شود.

1. وارد سامانه شوید و گزینهٔ «رمز عبور خود را فراموش کرده‌ام» را انتخاب کنید.
2. تابعیت («ایرانی») را انتخاب کنید.
3. اطلاعات هویتی را وارد کنید: کد ملی، تاریخ تولد، سریال شناسنامه، شمارهٔ همراه و در برخی نسخه‌ها پست الکترونیکی.
4. کد امنیتی تصویر را وارد و روی «ارسال کد فعال‌سازی» بزنید.
5. پیامکی از سرشمارهٔ ADLIRAN حاوی کد فعال‌سازی می‌رسد.
6. کد را وارد کنید و «دریافت رمز شخصی جدید» را بزنید.
7. بلافاصله رمز جدید را به رمزی که خودتان انتخاب کرده‌اید تغییر دهید و جایی امن نگه دارید.

سه دلیلی که این فرم را رد می‌کند و اغلب کاربران را سردرگم می‌کند: نوشتن سریال شناسنامه با حروف (فقط بخش عددی را وارد کنید)، وارد کردن ارقام فارسی به‌جای انگلیسی، و شماره‌ای که با شمارهٔ ثبت‌شده در سامانه یکی نیست. اگر هر سه درست است ولی باز خطا می‌گیرید، احتمالاً با اختلال سرویس روبه‌رو هستید؛ بخش خطاها را ببینید.

حالت دوم: خط به نام من است ولی به آن دسترسی ندارم

اینجا مشکل «رمز» نیست، مشکل کانال است. سامانه هر مسیر بازیابی را از همان شمارهٔ ثبت‌شده عبور می‌دهد، پس تا وقتی آن خط زنده نشود، هیچ راه آنلاینی وجود ندارد. زیرحالت‌ها:

• خط خاموش است یا سیم‌کارت گم شده: به دفتر اپراتور (همراه اول، ایرانسل، رایتل) با کارت ملی مراجعه کنید و المثنی همان شماره بگیرید. شماره که همان بماند، بازیابی ثنا به حالت اول برمی‌گردد.
• خط به دلیل عدم استفاده تعلیق شده: پیش از هر کاری خط را از تعلیق دربیاورید. سؤال حقوقی رایج در همین وضعیت — اینکه با خط تعلیق‌شده تکلیف وکالت‌دادن چه می‌شود — را جداگانه پاسخ داده‌ایم: امکان اعطای وکالت بدون داشتن سامانه ثنا و تعلیق شدن سیم‌کارت.
• خط در ایران است و شما نیستید: فرد مورد اعتمادی خط را روشن کند و کد را برایتان بفرستد. این کد کلید حساب قضایی شماست؛ فقط به کسی بسپارید که به او اعتماد کامل دارید.
• سیم‌کارت به نام دیگری است (همسر، پدر، شرکت): این حالت از ابتدا خطا بوده است. قاعدهٔ سامانه این است که خط باید به نام خود شخص باشد. راه‌حل، مراجعهٔ حضوری و ثبت یک خط به نام خودتان است.

حالت سوم: شماره‌ام عوض شده است

این حالت آنلاین حل نمی‌شود. چون سامانه برای تغییر شماره باید هویت شما را از نو احراز کند و برای احراز هویت، به همان شماره‌ای پیامک می‌فرستد که دیگر مال شما نیست. مسیر، مراجعهٔ حضوری به دفتر خدمات الکترونیک قضایی با کارت ملی (و ترجیحاً شناسنامه) و درخواست ویرایش اطلاعات تماس است. پس از تغییر شماره، بازیابی رمز به حالت اول برمی‌گردد.

این کار را عقب نیندازید. مادهٔ ۱۲ آیین‌نامهٔ نحوهٔ استفاده از سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی (مصوب ۱۳۹۵) تصریح می‌کند که در صورت هرگونه تغییر در اطلاعات ثبت‌شده — از جمله تلفن همراه — اشخاص موظف‌اند تغییرات را بلافاصله در ثنا ثبت کنند، «در غیر این صورت مطابق مادهٔ ۷۹ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی اطلاعات سابق معیار ابلاغ» خواهد بود. ترجمهٔ ساده: تا وقتی شمارهٔ جدید را ثبت نکرده‌اید، ابلاغ روی اطلاعات قدیمی معتبر است. یعنی به‌روز نگه‌داشتن شماره، یک کار اداری اختیاری نیست؛ تکلیف است.

حالت چهارم: حساب قفل شده

اگر چند بار پیاپی کد ملی یا رمز را اشتباه بزنید، دسترسی شما موقتاً بسته می‌شود. تعداد دقیق تلاش‌های مجاز را هیچ منبع رسمی‌ای اعلام نکرده است. در این وضعیت، ادامه دادن به تلاش فقط وضع را بدتر می‌کند؛ یا چند ساعت صبر کنید یا با کارت ملی به دفتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کنید.

چیزی که هیچ‌کس نمی‌گوید: در این فاصله، مهلت‌ها می‌دوند

اینجا مهم‌ترین بخش این فصل است. مادهٔ ۱۳ همان آیین‌نامه می‌گوید: دو حکم پشت سر هم دارد و تفاوتشان مهم است: نخست، «وصول الکترونیکی اوراق قضایی به حساب کاربری مخاطب در سامانهٔ ابلاغ، ابلاغ محسوب می‌شود»؛ دوم، «رؤیت اوراق قضایی در سامانهٔ ابلاغ، با ثبت زمان و سایر جزئیات، ذخیره می‌شود و کلیهٔ آثار ابلاغ واقعی بر آن مترتب می‌گردد». یعنی رسیدنِ ورقه به حساب شما ابلاغ است، و بازکردنش آن را به ابلاغ واقعی تبدیل می‌کند. ترجمهٔ ساده‌اش این است: از نظر قانون، وقتی ورقه به حساب شما رسید، شما ابلاغ‌شده حساب می‌شوید — حتی اگر رمزتان را فراموش کرده باشید، خطتان خاموش باشد یا اصلاً وارد سامانه نشوید. مهلت اعتراض، مهلت حضور در جلسه و مهلت تجدیدنظر، منتظر بازیابی رمز شما نمی‌مانند. سازوکار کامل این قاعده و نحوهٔ شمارش مهلت‌ها را در راهنمای ابلاغیه الکترونیکی توضیح داده‌ایم.

پس ترتیب درست کارها این است: اول دسترسی را برگردانید، بعد نگران بقیه باشید — و اگر حدس می‌زنید در فاصله‌ای که دسترسی نداشتید ابلاغیه‌ای آمده و مهلتی را از دست داده‌اید، این پرسش دقیقاً برای شما پاسخ داده شده است: تغییر خط و بی‌اطلاعی از احضاریه؛ آیا می‌توان درخواست اعادهٔ دادرسی داد؟ — و بلافاصله با یک وکیل مشورت بگیرید، چون در این وضعیت سرعت واکنش، خودِ پرونده است.

خطاهای رایج سامانه ثنا با کد و راه‌حل

اگر روی صفحه پیام خطا می‌بینید، اولین کاری که باید بکنید این نیست که دوباره امتحان کنید؛ این است که بفهمید خطا مال شماست یا مال سامانه. این تفکیک، تفاوت بین «سه دقیقه اصلاح یک فیلد» و «دو ساعت تلاش بی‌فایده» است.

قاعدهٔ طلایی: هر پیام خطایی که در متنش کلمهٔ «سرویس» یا «فراخوانی» دارد، تقریباً همیشه مشکل سمت سرورهای سامانه است و با تکرار فوری حل نمی‌شود. در مقابل، خطاهایی که به یک فیلد اشاره می‌کنند (کد ملی، سریال شناسنامه، تاریخ تولد) مال ورودی شماست و تا اصلاحش نکنید، هزار بار هم امتحان کنید همان جواب را می‌گیرید.

خطای ۳۳۷: «در فراخوانی سرویس خطایی به وجود آمد»

متن کاملی که می‌بینید معمولاً این است: «در فراخوانی سرویس خطایی بوجود آمد. شماره خطا: ۳۳۷».

علت: خطایی در فراخوانی سرویس‌های سمت سرور رخ داده است. این خطا به حساب کاربری شما، رمز شما یا مدارک شما ربطی ندارد و در منابع تخصصی به‌عنوان مشکلی «مقطعی و گذرا» در سرورهای قوهٔ قضاییه توصیف شده است.

راه‌حل، به ترتیب:

1. چند ساعت بعد دوباره امتحان کنید — ترجیحاً خارج از ساعات اوج (اواسط صبح روزهای کاری شلوغ‌ترین بازهٔ سامانه است).
2. فیلترشکن را کاملاً خاموش کنید. سامانه‌های قضایی داخلی با IP خارجی به‌درستی پاسخ نمی‌دهند و همین می‌تواند خودش را به شکل خطای سرویس نشان دهد.
3. مرورگر را به‌روز کنید و یک بار کش و کوکی را پاک کنید.
4. مرورگر یا دستگاه دیگری را امتحان کنید (مثلاً از موبایل به لپ‌تاپ).
5. اگر بیش از یکی‌دو روز ادامه داشت، با ۱۴۷۰ تماس بگیرید یا به دفتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کنید.

چه کاری نکنید: پشت سر هم رفرش نکنید و اطلاعات را بارها نفرستید؛ در برخی صفحات، تلاش‌های ناموفق پیاپی می‌تواند به قفل موقت دسترسی منجر شود.

خطای ۱۱۹۶: خطای سرویس پیامک

متن رایج: «خطای سرویس پیامک: خطا در فراخوانی سرویس. کد ۱۱۹۶».

علت: اختلال در سرویس پیامک سامانه — یعنی سامانه نتوانسته کد را به سمت اپراتور بفرستد. باز هم مشکل از حساب شما نیست.

راه‌حل:

1. در ساعتی با ترافیک کمتر مراجعه کنید (اوایل صبح یا شب).
2. از سلامت خط خود مطمئن شوید: آنتن‌دهی، شارژ خط، و مهم‌تر از همه اینکه سرویس دریافت پیامک روی خطتان مسدود نباشد. اگر روزی برای قطع پیامک‌های تبلیغاتی، دریافت پیامک از سرشماره‌های خدماتی را بسته باشید، پیامک ثنا هم قربانی همان تنظیم می‌شود.
3. مطمئن شوید شمارهٔ ثبت‌شده در ثنا همان شمارهٔ فعلی شماست. اگر نیست، مسیر بخش قبل (تغییر شماره، حضوری) را بروید.
4. اگر خطا چند روز پابرجا ماند، مراجعهٔ حضوری به دفتر خدمات الکترونیک قضایی سریع‌ترین راه است.

اگر مشکل شما «کد اصلاً نمی‌آید» است — چه با کد خطا و چه بدون آن — همهٔ علت‌های ممکن و ترتیب بررسی‌شان را در این صفحه به‌تفصیل پاسخ داده‌ایم: چرا رمز موقت ثنا به من نمی‌رسد.

خطای invalid username

علت: این پیام انگلیسی، به زبان ساده یعنی «نام کاربری نامعتبر» و در سامانهٔ ابلاغ عمدتاً وقتی ظاهر می‌شود که کد ملی اشتباه وارد شده باشد. چون کد ملی نام کاربری شماست، یک رقم جابه‌جا کافی است.

راه‌حل:

1. کد ملی را از روی کارت ملی، رقم‌به‌رقم بازخوانی کنید. صفرهای ابتدایی را حذف نکنید.
2. مطمئن شوید ارقام انگلیسی تایپ شده‌اند، نه فارسی. اگر کد را کپی‌پیست کرده‌اید، یک فاصلهٔ نامرئی در ابتدا یا انتهای آن می‌تواند همین خطا را بسازد؛ فیلد را پاک کنید و دستی تایپ کنید.
3. مطمئن شوید در سامانهٔ درست هستید (صفحهٔ ورود کاربران، نه صفحهٔ مخصوص دفاتر یا وکلا).
4. اگر مطمئنید کد ملی درست است و باز همین خطا را می‌گیرید، احتمال دارد حساب شما هنوز ساخته یا فعال نشده باشد؛ یعنی ثبت‌نام ناتمام مانده است.

هشدار: تلاش‌های ناموفق پیاپی می‌تواند دسترسی را ببندد و آن‌وقت تنها راه، مراجعهٔ حضوری است. بعد از دو تلاش ناموفق، دست نگه دارید و اطلاعات را از روی مدرک اصلی چک کنید.

خطای سریال شناسنامه

خیلی کوتاه، چون این را جداگانه و کامل پاسخ داده‌ایم: در بیشتر موارد علت این است که کاربر بخش حرفی سریال شناسنامه را هم تایپ کرده، در حالی که سامانه فقط بخش عددی را می‌پذیرد؛ گاهی هم شناسنامه تعویض شده و سریال قدیمی وارد می‌شود. توضیح کامل، همراه با اینکه اگر سریال درست هم پذیرفته نشد چه باید کرد، اینجاست: سریال شناسنامه‌ام را سایت ثنا اشتباه می‌گوید؛ چه کنم؟

خطای سرویس ثبت احوال / عدم تطابق اطلاعات

علت: ثنا اطلاعات شما را در لحظه با پایگاه سازمان ثبت احوال تطبیق می‌دهد. اگر حتی یک قلم — املای نام، نام پدر، تاریخ تولد یا سریال شناسنامه — با آنچه در ثبت احوال ثبت شده فرق داشته باشد، سرویس تطبیق پاسخ منفی می‌دهد. گاهی هم سرویس ثبت احوال خودش موقتاً در دسترس نیست.

راه‌حل:

1. اطلاعات را دقیقاً از روی شناسنامه و کارت ملی بازخوانی کنید، نه از حافظه. املای نام را همان‌طور بنویسید که در شناسنامه آمده (مثلاً «یحیی» یا «یحیا» — همان که نوشته شده).
2. تاریخ تولد را با تقویم درست وارد کنید؛ جابه‌جایی روز و ماه شایع‌ترین اشتباه است.
3. اگر شناسنامه‌تان تعویض شده، اطلاعات نسخهٔ جدید را وارد کنید.
4. اگر همه چیز درست است و باز رد می‌شود، احتمالاً مغایرت در خودِ پایگاه ثبت احوال است؛ اصلاح آن با سامانهٔ ثنا ممکن نیست و باید از طریق دفاتر پیشخوان دولت یا ادارهٔ ثبت احوال پیگیری شود. تا وقتی آن اصلاح انجام نشود، ثبت‌نام آنلاین بارها هم تکرار شود جواب نمی‌دهد.

خطای عدم تطابق تصویر با تصویر ثبت احوال

این خطا در مرحلهٔ احراز هویت غیرحضوری رخ می‌دهد و بیشتر یک مسئلهٔ عکاسی است تا یک مسئلهٔ حقوقی: نور کم یا نور پشت‌سر، کیفیت پایین دوربین، عینک و ماسک، یا زاویهٔ نامناسب. راه‌حل عملی: در محیطی روشن و رو به نور بایستید، عینک و کلاه را بردارید، دوربین را ثابت نگه دارید و صورت را کامل داخل کادر قرار دهید. جزئیات کامل شرایط قبولی سلفی، امضا و ویدئو را در بخش «احراز هویت غیرحضوری» همین مقاله آورده‌ایم.

یک حالت نادر ولی مهم: اگر در ثبت‌نام اولیه به‌اشتباه از کد ملی شخص دیگری استفاده شده باشد، بعداً ورود با اطلاعات صحیح خودتان همین خطا را تولید می‌کند. این وضعیت آنلاین درست نمی‌شود و نیاز به مراجعهٔ حضوری دارد.

قطعی سامانه: وقتی هیچ صفحه‌ای بالا نمی‌آید

علت: به‌روزرسانی برنامه‌ریزی‌شدهٔ سامانه، اختلال زیرساخت شبکه، یا فشار ترافیک. این حالت با خطای کددار فرق دارد؛ اینجا اصلاً صفحه بارگذاری نمی‌شود یا وسط کار قطع می‌شود.

چطور تشخیص دهیم قطعی سراسری است یا مشکل ماست؟ سامانه را با یک اینترنت دیگر (مثلاً دیتای موبایل به‌جای وای‌فای) و یک دستگاه دیگر باز کنید. اگر روی هر دو باز نشد، مشکل سراسری است و کاری جز صبر از دست شما برنمی‌آید.

مرورگر قدیمی، صفحهٔ ناقص و دکمه‌هایی که کار نمی‌کنند

اگر صفحه بالا می‌آید ولی به‌هم‌ریخته است، دکمه‌ها بی‌اثرند یا کد امنیتی نمایش داده نمی‌شود، تقریباً همیشه مقصر مرورگر است:

• مرورگر را به‌روز کنید. نسخه‌های قدیمی با اجزای جدید سامانه سازگار نیستند.
• کش و کوکی‌ها را پاک کنید. در کروم: منوی سه‌نقطه ← Settings ← Privacy and security ← Delete browsing data ← تیک «Cookies and other site data» و «Cached images and files».
• جاوااسکریپت و کوکی‌ها را فعال کنید و افزونه‌های مسدودکنندهٔ تبلیغات را موقتاً غیرفعال کنید.
• روی موبایل، اگر صفحه بریده به‌نظر می‌رسد، حالت «نمایش دسکتاپ» مرورگر را روشن کنید یا گوشی را افقی بگیرید. برخی فرم‌ها برای صفحهٔ کوچک بهینه نشده‌اند.
• فیلترشکن را خاموش کنید — این تنها موردی است که هم صفحه را باز نمی‌کند و هم می‌تواند به شکل خطای سرویس ظاهر شود.

شلوغی ساعات اداری

سامانه در ساعات اداری روزهای کاری پرترافیک‌ترین حالت را دارد و همین، نرخ خطاهای سرویس (۳۳۷ و ۱۱۹۶) را بالا می‌برد. اگر کارتان فوری نیست، اوایل صبح، شب یا روزهای تعطیل را امتحان کنید. این ساده‌ترین و کم‌هزینه‌ترین «راه‌حل فنی» موجود است.

کی باید بی‌خیال آنلاین شد و حضوری رفت؟

سه علامت روشن: (۱) خطا به یک فیلد هویتی اشاره می‌کند و شما مطمئنید ورودی‌تان درست است؛ (۲) دسترسی‌تان قفل شده؛ (۳) خطا بیش از دو-سه روز با وجود همهٔ کارهای بالا تکرار می‌شود. در هر سه حالت، یک مراجعه با کارت ملی به دفتر خدمات الکترونیک قضایی از ده ساعت تلاش آنلاین سریع‌تر است. فهرست خدمات و مدارک لازم دفاتر را در راهنمای درگاه خدمات الکترونیک قضایی و دفاتر آورده‌ایم.

و یک یادآوری که در همهٔ این بخش جاری است: خطای سامانه به‌خودی‌خود مهلت قانونی شما را تمدید نمی‌کند و منتظر ماندن ریسک دارد. تنها راه باز، تبصرهٔ ۱ مادهٔ ۱۳ همان آیین‌نامه است: مخاطب در صورتی می‌تواند اظهار بی‌اطلاعی کند که ثابت کند به‌دلیل «عدم دسترسی یا نقص در سامانه رایانه‌ای و سامانه مخابراتی» از مفاد ابلاغ مطلع نشده است. یعنی بار اثبات با شماست؛ پس از همان روز اول برای خطاها سند نگه دارید: اسکرین‌شات صفحهٔ خطا با تاریخ، سابقهٔ تماس با ۱۴۷۰، و رسید مراجعهٔ حضوری. اگر پروندهٔ بازی دارید و چند روز است نمی‌توانید وارد شوید، به‌جای انتظار همان روز حضوری اقدام کنید و برای طرح این تبصره با یک وکیل مشورت بگیرید. اگر پروندهٔ بازی دارید و چند روز است نمی‌توانید وارد شوید، به‌جای انتظار، همان روز حضوری اقدام کنید.

ویرایش اطلاعات پس از ثبت‌نام

ثبت‌نام در ثنا یک کار «یک‌بار برای همیشه» نیست. اطلاعاتی که آن روز وارد کردید، همان اطلاعاتی است که دستگاه قضایی سال‌ها بعد با آن سراغ شما می‌آید. اگر شماره عوض شود یا اسباب‌کشی کنید و سامانه را به‌روز نکنید، ابلاغیه‌ها به نشانی و شمارهٔ قدیمی می‌روند و شما — همان‌طور که در بخش قبل دیدیم — از پرونده بی‌خبر می‌مانید.

این یک تکلیف قانونی است، نه یک پیشنهاد

مادهٔ ۱۲ آیین‌نامهٔ نحوهٔ استفاده از سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی، اشخاص را موظف کرده است که هرگونه تغییر در اطلاعات ثبت‌شده در ثنا را بلافاصله در سامانه ثبت کنند.

قانون آیین دادرسی مدنی هم همین منطق را دربارهٔ نشانی دارد: طبق مادهٔ ۷۹، اگر یکی از طرفین دعوا محلی را که اوراق در آن ابلاغ شده یا محلی را که برای ابلاغ انتخاب کرده تغییر دهد — و همچنین اگر نشانی مندرج در دادخواست اشتباه باشد — باید فوری محل جدید و مشخصات صحیح را به دفتر دادگاه اطلاع دهد.

پس این کار، صرفاً «مرتب نگه داشتن حساب» نیست؛ تکلیفی است که نادیده گرفتنش هزینهٔ حقوقی دارد.

چه چیزهایی را می‌توانید خودتان تغییر دهید

به‌طور کلی اطلاعات ثنا سه دسته‌اند:

منطق این تفکیک ساده است: هرچه یک اطلاعات به هویت شما نزدیک‌تر باشد، تغییرش سخت‌تر و مستندمحورتر است؛ و هرچه به راه ارتباطی نزدیک‌تر باشد، آسان‌تر.

مسیر کلی ویرایش

1. با کد ملی، رمز شخصی و رمز موقت پیامکی وارد سامانهٔ ثنا شوید.
2. وارد بخش مربوط به ویرایش/تغییر اطلاعات ثبت‌نامی شوید.
3. فیلد موردنظر را اصلاح کنید و تغییرات را ثبت کنید.
4. برای اطمینان، از همان بخش یک بار خروجی چاپ اطلاعات ثبت‌نام بگیرید و ببینید مقدار جدید واقعاً نشسته است.

قدم چهارم را جدی بگیرید. تجربهٔ رایج کاربران این است که فرم را پر می‌کنند، پیام موفقیت می‌بینند، اما مقدار قدیمی سر جایش مانده است. تنها راه مطمئن شدن، دیدن مقدار جدید بعد از خروج و ورود دوباره است — نه اعتماد به پیام سبزرنگ.

تغییر شمارهٔ موبایل: نکتهٔ کلیدی که همه دیر می‌فهمند

شمارهٔ همراه در ثنا فقط یک راه ارتباطی نیست؛ کلید ورود شماست، چون رمز موقت به همان شماره می‌رود.

مهم‌ترین قاعدهٔ عملی این است:

تا وقتی سیم‌کارت قبلی هنوز فعال و در دست شماست، تغییر شماره کار ساده‌ای است. لحظه‌ای که سیم‌کارت قبلی از دسترس خارج شود، کار سخت می‌شود.

دلیلش روشن است: سامانه برای اینکه مطمئن شود واقعاً خودِ شما دارید شماره را عوض می‌کنید، معمولاً به تأیید از طریق همان شمارهٔ قبلی تکیه می‌کند. اگر آن خط دیگر در دسترس نیست، مسیر خودکار بسته می‌شود و باید سراغ مراجعهٔ حضوری به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی بروید.

پس اگر می‌دانید که به‌زودی شماره‌تان را عوض می‌کنید یا به کشور دیگری می‌روید، قبل از خاموش کردن خط قدیمی شمارهٔ جدید را در ثنا ثبت کنید. این یکی از آن کارهای پنج‌دقیقه‌ای است که ماه‌ها بعد ارزشش را نشان می‌دهد. ماتریس کامل حالت‌های بازیابی حساب — رمز فراموش‌شده، سیم‌کارت از دسترس خارج‌شده و شمارهٔ عوض‌شده — در بخش «فراموشی رمز و بازیابی حساب» همین راهنما آمده است.

تغییر امضای الکترونیک و اطلاعات هویتی

اگر امضای الکترونیک ثبت‌شده‌تان درست نیست یا می‌خواهید عوضش کنید، این کار در همان بخش مربوط به احراز هویت و امضا انجام می‌شود و ممکن است به تکرار مرحلهٔ احراز هویت نیاز داشته باشد. برای دیدن اینکه امضای الکترونیک شما کجاست و چطور به آن دسترسی پیدا می‌کنید، پاسخ اختصاصی ما را در چگونه به امضای الکترونیک ثنا دسترسی پیدا کنم بخوانید.

و یک هشدار حقوقی که کم گفته می‌شود: نشانی‌ای که در ثنا ثبت می‌کنید باید نشانی واقعی شما باشد. ثبت نشانی خلاف واقع برای فرار از ابلاغ، نه‌تنها شما را نجات نمی‌دهد، بلکه می‌تواند خودش موضوع پیگرد قرار بگیرد. اگر در این باره تردید دارید، پاسخ ما دربارهٔ ثبت آدرس خلاف واقع در سامانه ثنا را ببینید.

ثبت‌نام اشخاص حقوقی و شرکت‌ها

اگر شرکت، مؤسسه، تعاونی یا هر تشکیلات ثبت‌شده‌ای دارید، حساب ثنای شخصی خودتان کافی نیست. «شخص حقوقی» یعنی موجودیتی که انسان نیست، ولی قانون برای او شخصیت مستقل، نام مستقل، شناسهٔ ملی مستقل و در نتیجه حساب کاربری مستقل قائل شده است. پرونده‌ای که علیه شرکت شما تشکیل می‌شود، به حساب شرکت ابلاغ می‌شود؛ نه به حساب مدیرعامل. این تفکیک، همان جایی است که بیشترین ضرر ناخواسته اتفاق می‌افتد: مدیرعامل ثنای شخصی دارد، کارتابل خودش خالی است، و ابلاغیهٔ شرکت ماه‌ها روی حسابی می‌نشیند که هیچ‌کس بازش نمی‌کند.

مبنای قانونی: چرا شرکت هم باید ثنا داشته باشد

پایهٔ کار، «آیین‌نامهٔ نحوهٔ استفاده از سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی» مصوب ۱۳۹۵ رئیس قوهٔ قضاییه است. سه ماده از این آیین‌نامه مستقیماً به شما مربوط می‌شود:

• مادهٔ ۹ — مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوهٔ قضاییه موظف است برای همهٔ اصحاب دعوا، وکلا، نمایندگان قانونی، کارشناسان و سایر اشخاص مرتبط با پرونده، حساب کاربری ایجاد کند. «اصحاب دعوا» شامل شخص حقوقی هم می‌شود.
• تبصرهٔ ۱ مادهٔ ۱۰ — اختصاص حساب کاربری برای اشخاص حقوقی، «با درخواست بالاترین مقام اجرایی یا نمایندهٔ قانونی آن» انجام می‌شود. یعنی درخواست باید از سوی کسی برود که سمت رسمی و قابل احراز دارد؛ نه هر کارمندی.
• مادهٔ ۲۱ — ادارهٔ ثبت شرکت‌ها مکلف است نسبت به ثبت‌نام اشخاص حقوقی در سامانهٔ ثنا اقدام کند. این ماده تکلیفی بر دوش ادارهٔ ثبت می‌گذارد، اما به این معنا نیست که کار شما تمام است: احراز سمت نمایندهٔ قانونی و تکمیل حساب همچنان از مسیر مراجعهٔ حضوری انجام می‌شود. پس فرض نکنید حساب شرکتتان خودبه‌خود فعال و به‌روز است؛ وضعیتش را بررسی کنید.

و یک مادهٔ کوچک که گران تمام می‌شود: مادهٔ ۱۲ می‌گوید هر تغییری در اطلاعات ثبت‌شده — نشانی، نام، تلفن همراه — باید «بلافاصله» در ثنا ثبت شود. برای شرکت‌ها این یعنی تغییر مدیرعامل، تغییر نمایندهٔ قانونی و تغییر نشانی دفتر مرکزی، همگی رویدادهایی هستند که تکلیف به‌روزرسانی ایجاد می‌کنند.

گام صفر: نماینده باید اول ثنای شخصی داشته باشد

هیچ شرکتی مستقیماً و بدون واسطهٔ یک انسان ثبت‌نام نمی‌کند. ابتدا فردی به عنوان نمایندهٔ قانونی مشخص می‌شود — معمولاً مدیرعامل یا دارندهٔ حق امضا — و آن فرد باید پیش از هر کاری، ثبت‌نام شخص حقیقی خودش را کامل کرده و احراز هویت شده باشد. حساب حقوقی روی هویت احرازشدهٔ او سوار می‌شود. اگر ثنای شخصی نماینده ناقص یا فاقد احراز هویت باشد، پروندهٔ شرکت هم پیش نمی‌رود.

مسیر عملی: چرا اینجا مسیر حضوری است

برخلاف اشخاص حقیقی که کل فرایند را با گوشی انجام می‌دهند، ثبت‌نام شخص حقوقی در عمل از راه مراجعهٔ حضوری نمایندهٔ قانونی به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی انجام می‌شود. دلیلش ساده است: سامانه باید سمت شما را احراز کند و سمت، چیزی نیست که از روی سلفی قابل تشخیص باشد؛ باید از روی آگهی رسمی روزنامه و مدارک ثبتی خوانده شود. جزئیات صفحات و ترتیب دقیق فرم‌های داخلی دفتر ممکن است بین دفاتر و نسخه‌های سامانه متفاوت باشد.

مدارک لازم — سیاههٔ عملی

سه خطای پرتکرار شرکت‌ها

1. حساب شرکت به تلفن همراه مدیرعامل سابق وصل می‌ماند. بعد از تغییر مدیریت، پیامک ابلاغ به شماره‌ای می‌رود که دیگر در شرکت نیست. طبق مادهٔ ۱۲ به‌روزرسانی تکلیف شماست، و طبق مادهٔ ۱۳ همان آیین‌نامه، وصول ورقه به حساب کاربری «ابلاغ محسوب می‌شود» — چه کسی آن را دیده باشد، چه ندیده باشد.

1. تصور اینکه ثنای مدیرعامل، ثنای شرکت است. دو حساب مستقل‌اند و دو کارتابل جدا دارند.

1. بی‌تولیت ماندن کارتابل. برای حساب حقوقی یک مسئول مشخص با وظیفهٔ بازکردن روزانهٔ کارتابل تعیین کنید و این کار را به شرح وظایف مکتوب اضافه کنید؛ در دعاوی شرکتی، مهلت‌ها از تاریخ ابلاغ می‌دوند، نه از تاریخ اطلاع.

جزئیات مدارک و ساعات کاری دفاتر را در راهنمای درگاه خدمات الکترونیک قضایی و دفاتر آورده‌ایم. اگر شرکت شما پروندهٔ باز دارد و از وضعیت ابلاغ‌ها مطمئن نیستید، پیش از سررسید مهلت‌ها با یک وکیل مشورت بگیرید.

اتباع خارجی و ایرانیان خارج از کشور

این دو گروه معمولاً در یک بند کنار هم نوشته می‌شوند، در حالی که مسیرشان کاملاً متفاوت است. گروه اول تابعیت ایرانی دارد ولی خارج از ایران زندگی می‌کند؛ گروه دوم داخل ایران است ولی تابعیت ایرانی ندارد. سامانه با این دو، دو رفتار کاملاً جدا دارد.

الف) ایرانیان خارج از کشور

نشانی اختصاصی شما international.adliran.ir است — همان چیزی که مردم «عدل ایران اینترنشنال» صدایش می‌کنند. ساختار فرم‌ها شبیه ثنای داخلی است: اطلاعات هویتی (کد ملی، تاریخ تولد، سریال شناسنامه)، پذیرش توافق‌نامهٔ حساب کاربری، اطلاعات شناسنامه‌ای، شمارهٔ تماس، نشانی محل سکونت — که برای شما معمولاً یک نشانی در ایران هم خواسته می‌شود — و در پایان احراز هویت برخط. بعضی منابع نشانی kharej.adliran.ir را هم به عنوان مسیر ورود معرفی می‌کنند.

گلوگاه واقعی، فرم نیست؛ پیامک است. سامانه در چند نقطه کد تأیید می‌فرستد و اگر کد به دست شما نرسد، فرایند همان‌جا می‌ایستد. سه سناریو وجود دارد:

1. سیم‌کارت ایرانی فعال دارید و همراهتان است. ساده‌ترین حالت. فقط باید سیم‌کارت به نام خودتان و منطبق با کد ملی‌تان باشد؛ خط همسر، پدر یا دوست پذیرفته نمی‌شود.

1. سیم‌کارت ایرانی دارید ولی در ایران جا مانده است. راه عملی این است که فردی مورد اعتماد در ایران خط را روشن نگه دارد و کد دریافتی را برای شما بفرستد. توجه کنید که این کد، کلید حساب قضایی شماست؛ آن را برای کسی که به او اعتماد کامل ندارید نفرستید.

1. اصلاً سیم‌کارت ایرانی ندارید. در دی‌ماه ۱۴۰۲، محمد خوانساری، معاون وزیر ارتباطات و رئیس سازمان فناوری اطلاعات ایران، اعلام کرد دسترسی ایرانیان خارج از کشور به خدمات سامانهٔ ثنا از طریق پیام‌رسان‌های داخلی «گپ» و «آی‌گپ» فراهم شده است. سازوکار عملی‌اش این است که پیش از شروع ثبت‌نام، با همان شمارهٔ خارجی خود در یکی از این پیام‌رسان‌ها حساب فعال داشته باشید تا کد از آن مسیر برایتان ارسال شود. چون این اعلام مربوط به ۱۴۰۲ است و در دسترس‌بودن پیام‌رسان‌ها از کشورهای مختلف تغییر می‌کند، پیش از اتکا به این راه، فعال‌بودنش را همان لحظه امتحان کنید.

اگر هیچ‌کدام از سه مسیر بالا برایتان ممکن نیست، گزینهٔ باقی‌مانده اعطای وکالت به یک وکیل در ایران است تا پیگیری پرونده از طریق حساب کاربری او انجام شود. دربارهٔ اینکه آیا می‌شود بدون داشتن ثنا وکالت داد و تکلیف سیم‌کارت تعلیق‌شده چیست، پاسخ کوتاه و تخصصی را در این صفحه آورده‌ایم: امکان اعطای وکالت بدون داشتن سامانه ثنا و تعلیق شدن سیم‌کارت.

خدماتی که پس از ورود در دسترس شماست، عملاً همان چیزی است که یک کاربر داخل کشور می‌بیند: دریافت و مشاهدهٔ ابلاغیه، دیدن روند پرونده و متن دادنامه، گرفتن نوبت از واحدهای قضایی و درخواست گواهی عدم سوءپیشینه. نقش سفارت‌خانه‌ها و کنسولگری‌ها در این فرایند در منابع رسمی به‌روشنی تعریف نشده و بهتر است پیش از سفر یا وقت‌گرفتن، مستقیماً از نمایندگی محل اقامت خود بپرسید.

ب) اتباع خارجی مقیم ایران

اینجا جواب صریح است: تا زمان بررسی ما (مرداد ۱۴۰۵) مسیر غیرحضوری اختصاصی برای اتباع خارجی راه‌اندازی نشده و ثبت‌نام صرفاً با مراجعهٔ حضوری به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی انجام می‌شود. فرم ثبت‌نام آنلاین ثنا بر پایهٔ کد ملی ده‌رقمی و سریال شناسنامه ساخته شده و برای کسی که این دو را ندارد، مسیر خودکاری وجود ندارد.

مدارکی که باید همراه ببرید:

• گذرنامهٔ معتبر (اعتبار منقضی‌نشده)
• شناسهٔ فیدا یا شمارهٔ فراگیر اتباع خارجی — همان شناسهٔ رسمی که برای اتباع در ایران صادر می‌شود
• شمارهٔ همراه فعال برای دریافت کد تأیید
• نشانی دقیق محل سکونت در ایران
• مدارک اقامتی متناسب با وضعیت شما (کارت آمایش، برگهٔ تردد یا مدرک معادل). دفاتر مختلف ممکن است مدارک اقامتی متفاوتی مطالبه کنند؛ پیش از مراجعه تلفنی بپرسید.

پس از تکمیل ثبت‌نام حضوری، دسترسی آنلاین شما به کارتابل از همان نشانی adliran.ir فراهم می‌شود و از آن به بعد تفاوتی با کاربر ایرانی ندارید. نکتهٔ حقوقی مهم: نداشتن ثنا، شما را از دایرهٔ ابلاغ خارج نمی‌کند؛ فقط ابلاغ از مسیر کاغذی و آگهی انجام می‌شود که کندتر است و احتمال بی‌خبرماندنتان را بیشتر می‌کند.

امنیت: سایت و پیامک جعلی ثنا را بشناسید

کلاهبرداران خیلی خوب می‌دانند که پیامک «ابلاغیهٔ قضایی» چه بلایی سر آدم می‌آورد. قلب آدم می‌ریزد، دست‌ها می‌لرزد و انگشت — پیش از آنکه مغز فرصت فکر کردن پیدا کند — روی لینک می‌رود. کل این کلاهبرداری روی همان چند ثانیه ترس بنا شده است. ما به‌عنوان یک پلتفرم حقوقی وظیفه داریم این چند ثانیه را از دست آن‌ها بگیریم.

قانون طلایی: ابلاغیهٔ واقعی لینک ندارد

این را حفظ کنید، چون به‌تنهایی اکثر این کلاهبرداری‌ها را خنثی می‌کند:

پیامک رسمی ابلاغ قضایی برای کسانی که در ثنا ثبت‌نام کرده‌اند، لینک ندارد.

این جمله حرف ما نیست؛ هشدار رسمی پلیس فتاست. سرهنگ یوسف قربانی، جانشین پلیس فتای استان البرز، در هشدار خرداد ۱۴۰۴ صریحاً اعلام کرد که «پیام‌های ابلاغ قضایی برای کاربرانی که در سامانه ثنا ثبت‌نام کرده‌اند، فاقد لینک بوده» و کاربران «به هیچ عنوان به لینک‌هایی که از طریق سرشماره‌های ناشناس و شخصی ارسال شده، مراجعه نکنند».

پیامک واقعی فقط به شما خبر می‌دهد که چیزی به کارتابلتان اضافه شده. بعد از آن، خودتان — با دست خودتان و از مرورگر خودتان — نشانی سامانه را تایپ می‌کنید و وارد می‌شوید. همین. اگر پیامکی لینک داشت، فرض را بر جعلی بودن بگذارید، حتی اگر متنش بی‌نقص و رسمی به‌نظر برسد.

سرشماره را نگاه کنید

پیامک‌های رسمی قوهٔ قضاییه از سرشمارهٔ سازمانی ADLIRAN ارسال می‌شود. اگر پیامک از یک شمارهٔ موبایل شخصی (۰۹...)، یک شمارهٔ خارجی یا یک سرشمارهٔ عددی ناشناس آمده، دیگر لازم نیست حتی متنش را بخوانید.

یک نکتهٔ فنی را هم صادقانه بگوییم: سرشمارهٔ نمایش‌داده‌شده در پیامک به‌تنهایی سند صددرصدی نیست و بهتر است هیچ‌وقت تنها معیار تصمیم شما نباشد. معیار مطمئن، همان قانون طلایی است: لینک = خطر.

پنج نشانهٔ پیامک جعلی

1. لینک دارد — به‌ویژه لینک کوتاه‌شده یا لینکی که با نشانی رسمی فرق دارد.
2. عجله می‌سازد — «ظرف ۲۴ ساعت»، «در غیر این صورت جلب می‌شوید»، «آخرین اخطار».
3. پول می‌خواهد — هر پیامکی که شما را به صفحهٔ پرداخت می‌برد تا «هزینهٔ ابلاغیه»، «هزینهٔ رفع سوءپیشینه» یا «هزینهٔ ثبت‌نام فوری» را بپردازید.
4. مبلغ عجیب و کوچک — کلاهبردار معمولاً مبلغی ناچیز (مثلاً چند هزار تومان) می‌خواهد تا مقاومت شما بشکند؛ هدف مبلغ نیست، اطلاعات کارت است.
5. اپلیکیشن پیوست دارد — «برای مشاهدهٔ ابلاغیه این برنامه را نصب کنید». این خطرناک‌ترین حالت است: برنامهٔ جعلی دسترسی به پیامک‌های شما را می‌گیرد و رمز دوم پویای بانکتان را می‌خواند.

شگرد رایج، همان است که پلیس فتا توصیف کرده: مجرمان با ارسال پیامک به نام ثنا و بردن کاربر به یک درگاه پرداخت جعلی، اطلاعات کارت بانکی را سرقت می‌کنند.

سایت جعلی را چطور تشخیص دهیم

قاعدهٔ ما در این مورد هم یک خطی است: سامانه‌های کاربری ثنا و ابلاغ روی دامنهٔ adliran.ir و زیردامنه‌های آن قرار دارند (sana / my / eblagh / international). تنها دامنهٔ رسمی دیگری که ممکن است با آن روبه‌رو شوید eadl.ir است، یعنی همان درگاه ملی خدمات الکترونیک قضایی که فایل نصبی «عدالت همراه» از آنجا گرفته می‌شود. هر نشانی جز این دو، هرقدر هم شبیه، رسمی نیست.

چند تلهٔ متداول که باید بشناسید:

• دامنهٔ شبیه‌سازی‌شده: نشانی‌ای که یک حرف کم یا زیاد دارد، یا adliran را با پسوند دیگری ترکیب می‌کند.
• تلهٔ زیردامنه: نشانی‌هایی که sana.adliran.ir را به‌عنوان ابتدای یک دامنهٔ غریبه جا می‌زنند. قاعدهٔ خواندن نشانی این است: بخش تعیین‌کننده، دو تکهٔ آخر پیش از اولین / است، نه ابتدای نشانی.
• لینک کوتاه‌شده: هر لینکی که مقصدش را پنهان می‌کند.
• جست‌وجوی گوگل و کلیک روی تبلیغ: نتایج تبلیغاتی بالای صفحه می‌توانند سایت واسطه یا جعلی باشند. اگر از گوگل وارد می‌شوید، نشانی نوار آدرس را پیش از وارد کردن رمز یک بار بخوانید.

بهترین عادت این است که یک بار نشانی رسمی را در مرورگرتان نشانک (بوکمارک) کنید و از آن به بعد همیشه از همان بوکمارک وارد شوید.

چیزهایی که سامانهٔ رسمی هرگز از شما نمی‌خواهد

• رمز عبور اینترنت‌بانک، رمز دوم پویا یا CVV2 کارت
• عکس دو طرف کارت بانکی
• نصب اپلیکیشن از لینک پیامکی
• انتقال وجه به «حساب شخصی» برای هر عنوانی

هزینه‌های واقعی خدمات قضایی، در همان سامانهٔ رسمی و از طریق درگاه پرداخت رسمی دریافت می‌شود — نه در صفحه‌ای که یک پیامک شما را به آن برده است.

اگر کلیک کردید یا اطلاعات دادید

1. اینترنت گوشی را قطع کنید و اگر برنامه‌ای نصب کرده‌اید، فوراً حذفش کنید.
2. با بانک تماس بگیرید و کارت را مسدود کنید؛ رمزها را از دستگاه سالم دیگری تغییر دهید.
3. موضوع را به پلیس فتا گزارش کنید: نشانی رسمی سایت پلیس فتا از اسفند ۱۴۰۴ به policefata.ir تغییر کرده است (نشانی‌های قدیمی fata.gov.ir و cyberpolice.ir دیگر در دسترس نیستند و ملاک نیستند)، و مرکز فوریت‌های سایبری شبانه‌روزی با شمارهٔ ۰۹۶۳۸۰ در دسترس است.
4. اگر پول از حسابتان رفته، شکایت کیفری کلاهبرداری رایانه‌ای قابل طرح است؛ سرعت اقدام در پیگیری تراکنش‌ها تعیین‌کننده است. برای اینکه بدانید از کجا شروع کنید، پاسخ اختصاصی ما را در چگونه شکواییهٔ کلاهبرداری اینترنتی را آنلاین ثبت کنم ببینید.

و اگر پیامکی گرفته‌اید و مطمئن نیستید واقعی است یا نه، ساده‌ترین راه بی‌خطر این است: پیامک را نادیده بگیرید، خودتان مستقیم وارد سامانه شوید و کارتابلتان را ببینید. اگر ابلاغیه‌ای واقعی باشد، آنجاست؛ اگر نباشد، پیامک جعلی بوده است.

اگر ثبت‌نام نکنید یا ابلاغیه را نبینید چه می‌شود

اگر قرار باشد از کل این راهنما فقط یک بخش را بخوانید، همین بخش است.

بیشتر آدم‌هایی که سراغ ما می‌آیند، پرونده را نباخته‌اند چون حق با آن‌ها نبوده. باخته‌اند چون دیر خبردار شدند. و تقریباً همیشه یک جملهٔ مشترک می‌گویند: «من که ابلاغیه را ندیدم.» این جمله از نظر انسانی کاملاً درست است و از نظر حقوقی، متأسفانه، معمولاً کارساز نیست. دلیلش را — با متن مقررات — همین‌جا باز می‌کنیم.

دو کلمه که باید فرقشان را بدانید

قبل از هر چیز، دو اصطلاح را با زبان ساده بگذاریم کنار هم:

• ابلاغ واقعی: یعنی ورقهٔ قضایی واقعاً به دست خود شما رسیده و شما از مفاد آن باخبر شده‌اید.
• ابلاغ قانونی: یعنی قانون می‌گوید ابلاغ انجام شده و آثار حقوقی‌اش بار می‌شود — حتی اگر شما در عمل چیزی نخوانده باشید. اینجاست که فاصلهٔ میان «من خبر نداشتم» و «قانون فرض می‌کند خبر داشتی» ساخته می‌شود.

تمام دردسری که در این بخش توضیح می‌دهیم، در همین شکاف زندگی می‌کند.

مکانیزم دقیق: چرا نخواندن، ابلاغ را باطل نمی‌کند

پایهٔ کار، مادهٔ ۱۳ آیین‌نامهٔ نحوهٔ استفاده از سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی (مصوب ۱۳۹۵/۵/۲۴ رئیس قوهٔ قضاییه) است. متن ماده این است:

«وصول الکترونیکی اوراق قضایی به‌حساب کاربری مخاطب در سامانهٔ ابلاغ، ابلاغ محسوب می‌شود. رویت اوراق قضایی در سامانهٔ ابلاغ، با ثبت زمان و سایر جزئیات، ذخیره می‌شود و کلیهٔ آثار ابلاغ واقعی بر آن مترتب می‌گردد. ورود به سامانهٔ ابلاغ از طریق حساب کاربری و رویت اوراق از این طریق به‌منزلهٔ رسید است.»

جملهٔ اول را دوباره بخوانید: وصول ورقه به حساب کاربری شما، ابلاغ محسوب می‌شود. یعنی لحظه‌ای که ابلاغیه در کارتابل شما می‌نشیند، ابلاغ اتفاق افتاده است. «باز کردن» شرط تحقق ابلاغ نیست؛ باز کردن فقط این اثر را دارد که ابلاغ را به ابلاغ واقعی ارتقا می‌دهد.

دو تبصرهٔ همین ماده، در را کامل می‌بندند:

• تبصرهٔ ۱: «در ابلاغ الکترونیکی، مخاطب در صورتی می‌تواند اظهار بی‌اطلاعی کند که ثابت نماید بلحاظ عدم دسترسی یا نقص در سامانهٔ رایانه‌ای و سامانهٔ مخابراتی از مفاد ابلاغ مطلع نشده است.» یعنی «ندیدم» به‌تنهایی کافی نیست؛ بار اثبات با شماست و باید نقص فنی یا عدم دسترسی را ثابت کنید — نه صرفاً ادعا.
• تبصرهٔ ۲: «خودداری از مراجعه به سامانهٔ ابلاغ، به منزلهٔ استنکاف از قبول اوراق قضایی موضوع مادهٔ ۷۰ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی محسوب می‌گردد.» یعنی سر نزدن به کارتابل، حقوقاً معادل همان کاری است که کسی می‌کرد اگر مأمور ابلاغ دم در می‌آمد و او از گرفتن برگه خودداری می‌کرد.

و نکتهٔ سوم، که اثرش را دقیقاً همین‌جا نشان می‌دهد: طبق مادهٔ ۱۴ همان آیین‌نامه، پیامک و ایمیل فقط اطلاع‌رسانی دربارهٔ ارسال اوراق است. اثر حقوقی به قرار گرفتن ورقه در حساب کاربری بسته است، نه به رسیدن پیامک به گوشی شما. پس «پیامک نیامد» هم ادعای محکمی نیست.

مبدأ شمارش مهلت‌ها را نظریهٔ مشورتی شمارهٔ ۷/۱۴۰۰/۴۳۵ مورخ ۱۴۰۰/۰۵/۱۰ اداره کل حقوقی قوهٔ قضاییه روشن کرده است: تاریخ وصول الکترونیکی اوراق قضایی به حساب کاربری مخاطب، تاریخ ابلاغ محسوب می‌شود و مبدأ احتساب مهلت‌های اعتراض و تجدیدنظرخواهی نیز همین تاریخ است — نه تاریخی که شما ابلاغیه را باز کرده‌اید. یک استثنای مهم را اما فراموش نکنید: مهلت واخواهی از حکم غیابی، طبق مادهٔ ۳۰۶ قانون آیین دادرسی مدنی، از تاریخ ابلاغ واقعی می‌دود؛ پس اگر رأی را هرگز باز نکرده‌اید، آن مهلت هنوز شروع نشده و مسیر شما تبصرهٔ ۱ همان ماده است.

و اگر اصلاً ثنا نداشته باشم؟

خیال بعضی‌ها راحت است که «ثبت‌نام نمی‌کنم تا ابلاغیه‌ای به من نرسد». این دقیقاً برعکس عمل می‌کند.

اولاً ثبت‌نام، اختیاری نیست: مادهٔ ۱۱ همان آیین‌نامه اشخاص ذی‌سمت یا مرتبط را موظف به ثبت‌نام در ثنا و دریافت حساب کاربری کرده است.

ثانیاً نداشتن حساب، پرونده را متوقف نمی‌کند؛ فقط مسیر ابلاغ را عوض می‌کند:

• مادهٔ ۱۵: اگر شمارهٔ همراه یا پست الکترونیکی شما در دسترس نباشد، مفاد ابلاغیه از طریق ابلاغ‌نامه و مطابق مقررات قانون آیین دادرسی مدنی در اقامتگاه شما ابلاغ می‌شود — یعنی همان الصاق برگه به در خانه‌ای که شاید سال‌هاست آنجا نیستید.
• مادهٔ ۱۶: اگر مجهول‌المکان باشید و حساب کاربری هم در دسترس نباشد، ابلاغ از طریق آگهی در سامانهٔ ابلاغ و یکی از روزنامه‌های الکترونیکی کثیرالانتشار انجام می‌شود. آگهی هم ابلاغ است؛ و کسی که روزنامهٔ رسمی نمی‌خواند، هیچ‌وقت خبردار نمی‌شود.

نتیجه: نداشتن ثنا شما را از پرونده نجات نمی‌دهد؛ فقط شانس باخبر شدن شما را از بین می‌برد — و این بدترین ترکیب ممکن است.

هزینهٔ واقعی: مهلت‌ها و حکم غیابی

اینجا جایی است که این بحث از «مقررات» به «پول و آبرو» تبدیل می‌شود.

نخست، مهلت‌ها منتظر شما نمی‌مانند. مهلت درخواست تجدیدنظر طبق مادهٔ ۳۳۶ قانون آیین دادرسی مدنی برای اشخاص مقیم ایران بیست روز و برای مقیمان خارج از کشور دو ماه از تاریخ ابلاغ یا انقضای مدت واخواهی است. این مهلت با ندیدن ابلاغیه متوقف نمی‌شود.

دوم، پرونده بدون شما جلو می‌رود. طبق مادهٔ ۳۰۳ قانون آیین دادرسی مدنی، حکم دادگاه اصولاً حضوری است مگر آنکه خوانده یا وکیل یا قائم‌مقام یا نمایندهٔ قانونی او در هیچ‌یک از جلسات حاضر نشده، به‌طور کتبی هم دفاع نکرده و اخطاریه به‌طور واقعی به او ابلاغ نشده باشد؛ در این صورت حکم غیابی است.

سوم، اما یک روزنهٔ مهم هست — و باید درست بفهمیدش. اداره کل حقوقی قوهٔ قضاییه در نظریهٔ مشورتی شمارهٔ ۷/۱۴۰۰/۴۳۵ مورخ ۱۴۰۰/۰۵/۱۰ تصریح کرده است که همان‌گونه که استنکاف از قبول اوراق قضایی موضوع مادهٔ ۷۰، ابلاغ واقعی محسوب نمی‌شود، خودداری از مراجعه به سامانه و رویت نکردن اوراق را هم نمی‌توان ابلاغ واقعی دانست. اثر عملی‌اش این است که نخواندن ابلاغیه معمولاً حکم را در قلمرو غیابی نگه می‌دارد؛ یعنی راه واخواهی (اعتراض به حکم غیابی در همان دادگاه صادرکننده) بسته نمی‌شود.

مهلت واخواهی طبق مادهٔ ۳۰۶ قانون آیین دادرسی مدنی برای مقیمان ایران بیست روز و برای مقیمان خارج دو ماه از تاریخ ابلاغ واقعی است. اینجا دو مسیر کاملاً متفاوت وجود دارد و انتخاب اشتباه میان آن‌ها می‌تواند به رد درخواستتان بینجامد.

حالت اول: ابلاغیه را دیده‌اید و بعد مهلت را از دست داده‌اید. در این حالت تنها راه، اثبات عذر موجه است — و قانون این عذرها را در چهار بندِ بسته شمرده است: بیماری‌ای که مانع حرکت باشد، فوت یکی از والدین یا همسر یا فرزند، حوادث قهریه از قبیل سیل و زلزله و حریق، و توقیف یا حبس بودن. باید دلایل موجه بودن عذر را ضمن دادخواست واخواهی به دادگاه اعلام کنید. توجه کنید که «سر نزدن به کارتابل» جزو این چهار مورد نیست.

حالت دوم: رأی اصلاً به شما ابلاغ واقعی نشده — یعنی هیچ‌وقت آن را در کارتابل باز نکرده‌اید. مسیر شما «عذر موجه» نیست و نباید دنبال آن بروید. تبصرهٔ ۱ مادهٔ ۳۰۶ دقیقاً برای همین حالت نوشته شده است: «در صورتی که حکم ابلاغ واقعی نشده باشد و محکومٌ‌علیه مدعی عدم اطلاع از مفاد رأی باشد می‌تواند دادخواست واخواهی به دادگاه صادرکننده حکم غیابی تقدیم دارد. دادگاه بدواً خارج از نوبت در این مورد رسیدگی نموده قرار رد یا قبول دادخواست را صادر می‌کند» — و قرار قبول دادخواست، مانع اجرای حکم است — مگر آنکه معترض ثابت کند عدم اقدام در مهلت، به دلیل عذر موجه بوده است؛ که در آن صورت باید دلایل موجه بودن عذر را ضمن دادخواست واخواهی به دادگاه اعلام کند و اگر دادگاه ادعا را موجه تشخیص دهد، قرار قبول دادخواست واخواهی صادر و اجرای حکم متوقف می‌شود.

پس تصویر دقیق این است: نخواندن ابلاغیه لزوماً همهٔ درها را نمی‌بندد، ولی شما را از موضع «طرفی که دفاع کرده» به موضع «طرفی که باید ثابت کند چرا دفاع نکرده» می‌برد. و این جابه‌جایی، در عمل بسیار گران است: در فاصله‌ای که شما بی‌خبرید، رأی صادر می‌شود، ممکن است اجرائیه صادر شود و اقدامات اجرایی مثل توقیف حساب یا مال آغاز شود — و شما وقتی خبردار می‌شوید که باید هم‌زمان اعتراض کنید، هم جلوی اجرا را بگیرید، هم توضیح دهید چرا تا امروز ساکت بوده‌اید.

یک سناریوی واقعی، قدم به قدم

فرض کنید آقای «الف» سه سال پیش خانه‌اش را عوض کرده و شماره‌ای که در ثنا ثبت کرده، مال سیم‌کارتی است که دیگر شارژ نمی‌کند و در کشوی میز خاک می‌خورد.

• روز اول: شریک سابقش دادخواستی به خواستهٔ مطالبهٔ وجه علیه او ثبت می‌کند.
• چند روز بعد: اخطاریهٔ جلسهٔ رسیدگی در کارتابل ثنای آقای الف درج می‌شود. از همین لحظه، از نظر مقررات، ابلاغ محقق شده است. پیامک اطلاع‌رسانی هم به آن سیم‌کارت خاموش می‌رود و هیچ‌کس آن را نمی‌بیند.
• روز جلسه: آقای الف حاضر نمی‌شود و لایحه‌ای هم نداده است. دادگاه با همان مدارک طرف مقابل رسیدگی می‌کند.
• پس از صدور رأی: رأی هم در همان کارتابل درج می‌شود. مهلت‌های قانونی شروع به شمارش می‌کنند، در حالی که آقای الف هنوز نمی‌داند اصلاً پرونده‌ای وجود دارد.
• ماه‌ها بعد: آقای الف برای دریافت وام به بانک می‌رود و متوجه می‌شود حسابش توقیف است.

حالا او هنوز راه دارد — واخواهی، و اثبات عذر موجه — اما جایگاهش عوض شده. به‌جای اینکه در جلسهٔ اول با یک دفاع ساده و ارائهٔ رسیدهای پرداخت موضوع را تمام کند، باید وقت و هزینه بگذارد تا اول اجازهٔ دفاع کردن بگیرد. و همهٔ این‌ها از یک سیم‌کارت خاموش و یک نشانی به‌روزنشده شروع شد.

کاری که همین امروز می‌توانید بکنید

1. اگر ثنا ندارید، ثبت‌نام کنید. حتی اگر هیچ پرونده‌ای ندارید. ثبت‌نام، شما را در معرض دعوا قرار نمی‌دهد؛ فقط تضمین می‌کند که اگر دعوایی مطرح شد، خودتان زودتر از همه بفهمید.
2. شماره و نشانی‌تان را به‌روز کنید. بخش بعدی همین صفحه دقیقاً همین کار را توضیح می‌دهد و مادهٔ ۱۲ آیین‌نامه هم شما را به ثبت فوری تغییرات موظف کرده است.
3. یک یادآور هفتگی بگذارید. یک بار در هفته، سی ثانیه، کارتابل را باز کنید. ارزان‌ترین بیمهٔ حقوقی‌ای است که می‌شناسیم.
4. اگر همین حالا ابلاغیهٔ خوانده‌نشده‌ای دارید، بازش کنید — نه فردا. با باز کردن، حداقل می‌فهمید ساعت روی چه چیزی در حال شمارش است.

و اگر دیر فهمیدید

اگر در حال خواندن این متن تازه متوجه شده‌اید که پرونده‌ای دارید یا رأیی علیه شما صادر شده، مهم‌ترین متغیر از این لحظه به بعد زمان است. مهلت‌های واخواهی و تجدیدنظر کوتاه‌اند و انتخاب مسیر درست — واخواهی یا تجدیدنظر، و اینکه ادعای عذر موجه با چه مستنداتی طرح شود — چیزی است که در روزهای اول تعیین می‌شود، نه بعداً.

ما نمی‌توانیم و نباید به شما بگوییم نتیجهٔ پرونده چه خواهد شد؛ هیچ‌کس نمی‌تواند. اما می‌توانیم بگوییم که در این نقطه، یک گفت‌وگوی کوتاه با یک وکیل معمولاً تفاوت میان «اقدام درست در مهلت» و «اقدام دیرهنگام» را می‌سازد. اگر می‌خواهید پیش از هر کاری بدانید دقیقاً کجای کار ایستاده‌اید و کدام مهلت برای شما در حال شمارش است، می‌توانید از مشاورهٔ حقوقی تلفنی یا آنلاین بنیاد وکلا استفاده کنید و وضعیت پرونده‌تان را با یک وکیل مرور کنید.

برای عمیق‌تر شدن در خود ابلاغیه — انواع آن، مهلت‌ها و نحوهٔ خواندن محتوایش — راهنمای کامل ابلاغیهٔ الکترونیکی را ببینید.

مشاهدهٔ ابلاغیه از داخل ثنا

همهٔ کارهایی که تا اینجا کردید — ثبت‌نام، احراز هویت، امضا، بازیابی رمز — برای همین یک صفحه بود: کارتابل ابلاغیه‌ها. مسیرش کوتاه است:

1. وارد حساب کاربری خود شوید (کد ملی + رمز شخصی + رمز موقت پیامکی).
2. وارد بخش ابلاغیه‌ها / کارتابل شوید.
3. فهرست ابلاغیه‌ها را می‌بینید؛ معمولاً موارد دیده‌نشده با نشانه یا رنگ متفاوت مشخص شده‌اند.
4. روی ابلاغیه بزنید تا متن کامل باز شود. از همین‌جا می‌توانید متن را ذخیره یا چاپ کنید.

و حالا مهم‌ترین جمله‌ای که باید از این بخش با خود ببرید: باز کردن ابلاغیه، یک رویداد ثبت‌شده است. طبق مادهٔ ۱۳ آیین‌نامهٔ نحوهٔ استفاده از سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی (مصوب ۱۳۹۵)، «وصول الکترونیکی اوراق قضایی به حساب کاربری مخاطب در سامانهٔ ابلاغ، ابلاغ محسوب می‌شود» و رؤیت اوراق «با ثبت زمان و سایر جزئیات ذخیره می‌شود و کلیهٔ آثار ابلاغ واقعی بر آن مترتب می‌گردد». دو نتیجهٔ عملی دارد: نخست اینکه ندیدن، شما را نجات نمی‌دهد؛ دوم اینکه لحظهٔ بازکردن، خودش یک داده در پرونده است.

مکانیزم کامل ابلاغ الکترونیکی، انواع ابلاغ، محاسبهٔ مهلت‌ها و آنچه در فاصلهٔ ارسال تا رؤیت اتفاق می‌افتد، موضوع مقالهٔ خواهرِ همین صفحه است و آنجا کامل و جداگانه توضیح داده شده: راهنمای کامل ابلاغیه الکترونیکی. اینجا فقط سراغ پرتکرارترین سؤال‌های کاربران می‌رویم و هر کدام را به پاسخ اختصاصی‌اش می‌سپاریم:

• چند روز طول می‌کشد تا ابلاغیه در ثنا بیاید؟ بستگی به نوع ورقه و مرحلهٔ پرونده دارد و بازهٔ ثابتی برای همهٔ موارد وجود ندارد. توضیح دقیق‌تر: مدت زمان ابلاغ الکترونیکی چند روز است و از چه طریقی انجام می‌شود.
• ابلاغیه‌ای آمده که به من ربطی ندارد. این اتفاق می‌افتد (مثلاً تشابه اسمی یا خطای ثبت طرف مقابل) و بی‌اعتنایی به آن راه‌حل نیست. اقدام درست: به دلیل ابلاغیهٔ اشتباه در سامانه ثنا چه باید کرد.
• ابلاغیه‌ام پاک شده / دیگر نیست. پاسخ در: آیا امکان حذف کردن ابلاغیه از سامانه ثنا وجود دارد.
• ابلاغیه‌ها تا کی در سامانه می‌مانند؟ پاسخ در: آیا اطلاعات در سامانه ثنا باقی می‌ماند.
• ابلاغیه را ندیدم و در جلسه حاضر نشدم؛ چه می‌شود؟ این مهم‌ترین سؤال این فصل است و پاسخ تخصصی‌اش اینجاست: در صورت عدم مشاهدهٔ ابلاغیه در سامانه ثنا و حضور نیافتن خوانده چه اتفاقی می‌افتد.

عادت عملی که پیشنهاد می‌کنیم: اگر پروندهٔ بازی دارید، هفته‌ای دو بار کارتابل را باز کنید و به پیامک اکتفا نکنید — پیامک یک یادآور است، نه شرط تحقق ابلاغ. تفاوت این دو، و اینکه نبود پیامک چه چیزی را تغییر می‌دهد و چه چیزی را نمی‌دهد، در مقالهٔ ابلاغیه الکترونیکی با جزئیات آمده است.

اپلیکیشن عدالت همراه؛ چرا دیگر دنبالش نگردید

سال‌ها هر راهنمایی دربارهٔ ثنا به یک اپلیکیشن رسمی موبایل به نام عدالت همراه اشاره می‌کرد، و هنوز هم بیشترِ مطالبِ اینترنت آن را زنده معرفی می‌کنند. واقعیت این است که این اپلیکیشن دیگر در دسترس نیست — و این را باید بدانید، چون دنبالِ نصبش گشتن امروز شما را مستقیم به دام فایل‌های جعلی می‌اندازد.

عدالت همراه در پاییز ۱۴۰۱ از دسترس خارج شد. رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوهٔ قضاییه علت را قطع همکاری شرکت پیمانکار اعلام کرد؛ در همان زمان گفته شد جایگزینی در دست تهیه است، اما اپلیکیشنی با همین نام و از مسیر رسمی، امروز در دسترس نیست.

پس تکلیف کارهایتان چه می‌شود

خبر خوب این است که هیچ‌کدام از کارهای ضروری شما به آن اپلیکیشن گره نخورده بود؛ همه‌شان از مرورگرِ همان گوشی انجام می‌شود:

این نشانی‌ها روی گوشی هم باز می‌شوند و برای همین کارها ساخته شده‌اند. تنها چیزی که با رفتنِ اپ از دست رفت، اعلانِ خودکارِ روی گوشی بود — و جای آن، عادتِ سادهٔ «هفته‌ای یک بار کارتابل را باز کن» را بگذارید. همان‌طور که در بخش آثار قانونی خواهید دید، ندیدنِ ابلاغیه آن را باطل نمی‌کند.

و یک هشدار امنیتی که حالا مهم‌تر از قبل است

نامِ یک اپلیکیشنِ رسمیِ متوقف‌شده برای کلاهبردار یک فرصت است: کاربری که اسم را در مطلبی قدیمی خوانده و دنبال فایل نصبی می‌گردد، معمولاً هر چیزی را که پیدا کند نصب می‌کند.

• هر فایلی که امروز با نام «عدالت همراه» در کانال‌ها، گروه‌ها و سایت‌های دانلود می‌چرخد، از مسیر رسمیِ فعال نیامده است. نصبش نکنید.
• اپلیکیشن جعلی معمولاً دسترسی به پیامک‌های شما را می‌خواهد؛ یعنی رمز پویای بانکی‌تان را می‌خواند.
• راهِ مطمئن همان مرورگر است و همان دامنه‌هایی که نشانی‌شان را خودتان تایپ می‌کنید.

شناسهٔ قضایی و کاربرد آن در بانک و وام

بخش بزرگی از کسانی که امروز در ثنا ثبت‌نام می‌کنند، اصلاً پروندهٔ قضایی ندارند. آمده‌اند چون بانک گفته است. متصدی باجه گفته «برگهٔ ثنا بیاور» یا «شناسهٔ قضایی‌ات را رد کن» و شما مانده‌اید که این چه ربطی به وام دارد. این بخش دقیقاً همان گره را باز می‌کند.

شناسهٔ قضایی چیست

وقتی ثبت‌نام و احراز هویت شما در ثنا کامل می‌شود، سامانه برای شما یک شناسهٔ قضایی می‌سازد؛ یعنی یک شناسهٔ یکتا که هویت شما را در نظام قضایی کشور مشخص می‌کند. خروجی قابل ارائهٔ آن هم چیزی است که مردم به آن «برگهٔ ثنا» می‌گویند: یک برگهٔ چاپی از اطلاعات ثبت‌شدهٔ شما در سامانه، شامل مشخصات هویتی، نشانی اقامتگاه و شمارهٔ همراه ثبت‌شده.

دو سوءتفاهم رایج را همین‌جا تمام کنیم:

• برگهٔ ثنا گواهی عدم سوءپیشینه نیست. سابقهٔ کیفری شما را نشان نمی‌دهد و جای آن را نمی‌گیرد. اگر بانک گواهی عدم سوءپیشینه خواسته، آن یک درخواست جداگانه است.
• برگهٔ ثنا فهرست پرونده‌های شما را هم فاش نمی‌کند. چیزی که در آن چاپ می‌شود، اطلاعات ثبت‌نامی و هویتی شماست، نه دعاوی‌تان.

چرا بانک این را می‌خواهد

منطق بانک ساده است و اتفاقاً به نفع خود شماست. وام و ضمانت، رابطه‌ای است که ممکن است سال‌ها بعد به اختلاف و طرح دعوا برسد. بانک می‌خواهد مطمئن شود که:

1. هویت شما به‌صورت رسمی احراز شده است. احراز هویت ثنا با تطبیق چهره، امضا و مدارک انجام می‌شود؛ برای بانک این یک لایهٔ اطمینان اضافه است.
2. نشانی و شمارهٔ همراه شما در نظام قضایی ثبت است. یعنی اگر روزی کار به دادگاه کشید، بانک می‌داند که اوراق قضایی راهی برای رسیدن به شما دارند و پرونده در مرحلهٔ ابلاغ متوقف نمی‌شود.
3. شما در سامانه‌ای که دادگاه با آن کار می‌کند حساب فعال دارید. این همان چیزی است که یک ادعای آینده را قابل پیگیری می‌کند.

به همین دلیل در بسیاری از تسهیلات — از جمله وام ازدواج — نه‌فقط از خود متقاضی، بلکه از ضامن‌ها هم خواسته می‌شود که در ثنا ثبت‌نام و احراز هویت کرده باشند. اگر ضامن شما هنوز ثنا ندارد، پروندهٔ وامتان همان‌جا می‌ماند؛ پس بهتر است این را از روز اول به او بگویید.

چطور آن را بگیرید و چاپ کنید

مسیر کار کوتاه است:

1. با کد ملی و رمز شخصی و رمز موقت، وارد سامانهٔ ثنا شوید.
2. به بخش مربوط به اطلاعات ثبت‌نامی/تغییر اطلاعات بروید.
3. گزینهٔ چاپ اطلاعات ثبت‌نام را انتخاب کنید و خروجی را چاپ یا ذخیره کنید.

اگر پرینتر ندارید، فایل خروجی را ذخیره کنید و از یک دفتر خدمات کامپیوتری چاپ بگیرید؛ برگه امضای شما را لازم ندارد چون خروجی رسمی خود سامانه است.

دو هشدار که پول شما را نجات می‌دهد

• هیچ بانکی رمز ثنای شما را نمی‌خواهد. بانک برگهٔ چاپی یا شناسهٔ قضایی را می‌خواهد، نه رمز شخصی و نه رمز موقت پیامکی. هر کسی که رمز ثنا را از شما بخواهد — با هر لباسی — کلاهبردار است.
• «ثبت‌نام فوری ثنا برای وام» با پرداخت آنلاین، تله است. بخش بعدی همین صفحه نشان می‌دهد این کلاهبرداری دقیقاً چه شکلی دارد.

اگر پیش از امضای قرارداد تسهیلات یا پذیرفتن ضمانت کسی تردید دارید، یک مشاورهٔ حقوقی کوتاه پیش از امضا معمولاً بسیار کم‌هزینه‌تر از پیگیری بعدی است.