بیمه رد شده اما حقوق واریز نشده چطور شکایت کنم؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام.
از اتفاقی که برایتان افتاده متاسفم. متاسفانه اینگونه رفتارها از سوی برخی کارفرمایان دیده می‌شود، اما قانون کار در بسیاری از موارد از حقوق کارگران و کارمندان حمایت می‌کند. با توجه به مواردی که فرمودید، شما می‌توانید از طرق قانونی پیگیر مطالبات خود باشید.

در اینجا مراحل و نکاتی که باید مد نظر داشته باشید را توضیح می‌دهم:

اقدامات لازم برای پیگیری مطالبات
جمع‌آوری مستندات (بسیار مهم):

سابقه بیمه: از سامانه تامین اجتماعی، سوابق بیمه خود را دریافت کنید. پرداخت حق بیمه توسط کارفرما (حتی برای برج ۱۰ و ۱۱ که حقوقی دریافت نکرده‌اید) دلیل محکمی بر وجود رابطه کارگری و کارفرمایی و اشتغال شما در آن دوره است.

مدارک مربوط به فروش و پورسانت: هرگونه گزارش فروش، لیست مشتریان، ایمیل‌ها، پیامک‌ها یا مکاتباتی که میزان فروش شما و در نتیجه میزان پورسانت متعلقه را نشان دهد، جمع‌آوری کنید.

مکاتبات و شواهد توافق اولیه: اگرچه توافق اولیه مکتوب نبوده، اما هرگونه پیامک، ایمیل، یا حتی شاهد (همکاران سابق) که بتواند بر توافق حقوق ثابت ۲۰ میلیون تومان و ۲٪ پورسانت صحه بگذارد، مفید خواهد بود. حتی اگر توافق شفاهی بوده، پرداخت بیمه و اشتغال شما نشان‌دهنده وجود قرارداد کار است و طبق قانون کار، در صورت عدم وجود قرارداد مکتوب یا عدم ذکر حقوق و مزایا، حداقل‌های قانونی (مانند حداقل حقوق مصوب شورای عالی کار) و عرف کارگاه ملاک عمل خواهد بود. البته شما باید تلاش کنید توافق اولیه را اثبات کنید.

اطلاعات شرکت: نام دقیق شرکت، آدرس، شماره ثبت و اطلاعات مدیران را داشته باشید.

پرینت حساب بانکی: اگر در ماه‌های اول حقوقی دریافت کرده‌اید (هرچند اشاره کردید که پورسانت‌ها پرداخت نشده)، پرینت حساب می‌تواند موید دریافت حقوق و رابطه کاری باشد.

محاسبه دقیق مطالبات:

حقوق ثابت معوقه:

از ابتدای برج ۵ تا انتهای برج ۹ (۵ ماه): ۵ × ۲۰ میلیون تومان = ۱۰۰ میلیون تومان.

برای برج ۱۰ و ۱۱: با توجه به اینکه کارفرما یک‌طرفه شرایط را تغییر داده و این تغییر مورد قبول شما نبوده، همچنان می‌توانید بر اساس توافق اولیه (۲۰ میلیون تومان حقوق ثابت) مطالبه کنید. حتی اگر هیات تشخیص این را نپذیرد، حداقل حقوق قانون کار برای این دو ماه به شما تعلق می‌گیرد، به خصوص که بیمه شما رد شده است.

پورسانت معوقه: ۲٪ از کل فروش شما از ابتدای برج ۵ تا اواسط برج ۱۲. این مورد نیاز به اثبات میزان فروش شما دارد.

حقوق برج ۱۲: به نسبت روزهای کارکرد در برج ۱۲ (حدود ۱۵ روز) بر اساس توافق اولیه (۲۰ میلیون تومان پایه + پورسانت فروش آن ۱۵ روز).

عیدی و پاداش سالانه: به نسبت مدت کارکرد شما در سال جاری (حدود ۱۰.۵ ماه).

حق سنوات (پایان کار): به ازای هر سال کار، معادل یک ماه آخرین حقوق. برای شما به نسبت حدود ۱۰.۵ ماه کارکرد محاسبه می‌شود. مبنای محاسبه آخرین حقوق ثابت شما (۲۰ میلیون تومان طبق توافق اولیه) خواهد بود.

مانده مرخصی استحقاقی: اگر از مرخصی سالانه خود استفاده نکرده‌اید، می‌توانید معادل ریالی آن را مطالبه کنید.

حق بیمه برج ۱۲: کارفرما مکلف به پرداخت حق بیمه شما بوده است.

ارسال اظهارنامه رسمی (اختیاری اما توصیه می‌شود):

قبل از مراجعه به اداره کار، می‌توانید از طریق دفاتر خدمات قضایی یک "اظهارنامه رسمی" برای کارفرما ارسال کنید و در آن کلیه مطالبات خود را با ذکر جزئیات و مهلت پرداخت (مثلا ۷ روز) اعلام نمایید. این کار جنبه رسمی به مطالبه شما می‌دهد و ممکن است کارفرما برای جلوگیری از شکایت در اداره کار، اقدام به پرداخت کند. همچنین یک مدرک خوب برای ارائه به اداره کار خواهد بود.

مراجعه به اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی:

به اداره کار محل کار خود (فولادشهر یا اصفهان، بسته به اینکه شرکت در کدام حوزه ثبتی قرار دارد) مراجعه کنید.

فرم "دادخواست" را تکمیل و شکایت خود را ثبت نمایید. تمام مدارک و مستنداتی که جمع‌آوری کرده‌اید را پیوست کنید.

در دادخواست، کلیه مطالبات خود را به تفکیک (حقوق معوقه، پورسانت، عیدی، سنوات، حق بیمه و ...) ذکر کنید.

به تغییر یک‌طرفه قرارداد و قطع همکاری بدون اطلاع قبلی و دلیل موجه حتما اشاره کنید.

روند رسیدگی در اداره کار:

جلسه سازش: معمولا ابتدا یک جلسه سازش با حضور شما، کارفرما و کارشناس اداره کار برگزار می‌شود.

هیات تشخیص: در صورت عدم سازش، پرونده به "هیات تشخیص" ارجاع داده می‌شود. این هیات پس از بررسی مدارک و شنیدن اظهارات طرفین، رای خود را صادر می‌کند.

اثبات توافق شفاهی بر حقوق ۲۰ میلیون + ۲% پورسانت بسیار مهم است. پرداخت بیمه برای ماه‌هایی که حقوق نداده‌اند، به نفع شماست و نشان‌دهنده تداوم رابطه کاری است.

تغییر یک‌طرفه شرایط قرارداد از سوی کارفرما (از حقوق ثابت + پورسانت به فقط پورسانت) از نظر قانون کار معتبر نیست، مگر با رضایت کتبی شما.

قطع همکاری یک‌طرفه و بدون اطلاع قبلی نیز می‌تواند منجر به تعلق "حق سنوات ایام تعلیق" یا "حقوق دوره اخطار" (معمولا یک ماه حقوق) به شما شود، البته اگر اخراج شما غیرموجه تشخیص داده شود.

هیات حل اختلاف: در صورتی که هر یک از طرفین به رای هیات تشخیص اعتراض داشته باشند، پرونده به "هیات حل اختلاف" ارجاع می‌شود که رای آن قطعی و لازم‌الاجرا است (مگر در موارد خاص که قابل اعتراض در دیوان عدالت اداری باشد).

نکات کلیدی:
اثبات رابطه کارگری و کارفرمایی: پرداخت حق بیمه توسط کارفرما، بهترین دلیل برای اثبات این رابطه است.

اثبات توافق اولیه: هرچند شفاهی بوده، اما سعی کنید با ارائه قرائن و شواهد (مانند پیام‌ها، ایمیل‌ها، یا شهادت شهود در صورت امکان) آن را اثبات کنید. حتی اگر نتوانستید توافق ۲۰ میلیونی را اثبات کنید، حداقل حقوق قانون کار به علاوه پورسانت (که باید میزان فروش را اثبات کنید) به شما تعلق خواهد گرفت.

عدم پرداخت حق بیمه برج ۱۲: این تخلف کارفرما است و اداره کار می‌تواند کارفرما را ملزم به پرداخت آن به سازمان تامین اجتماعی کند.

مهلت شکایت: برای شکایت در اداره کار محدودیت زمانی وجود دارد، پس هرچه سریعتر اقدام کنید.