با سلام و احترام، فردی که در روستای ما مرتکب قتل شده، پس از پرداخت دیه آزاد شده است. آیا میتوان از او تعهد گرفت که دیگر در روستا حضور نداشته باشد؟ در صورت امکان، باید از چه طریقی اقدام کنیم؟
به طور کلی پس از اجرای حکم و پرداخت دیه و آزادی محکوم، اصل بر آزادی رفت و آمد و حق انتخاب محل سکونت است و اهالی یا شورا و دهیاری اختیار منع سکونت یا اخراج ندارند، منع اقامت فقط با حکم دادگاه و در چارچوب مجازات های تکمیلی و تبعی ممکن است.
مبنای قانونی اصلی. ماده ۲۳ قانون مجازات اسلامی، دادگاه می تواند در کنار مجازات اصلی، مجازات تکمیلی از جمله منع اقامت در محل معین یا الزام به اقامت در محل معین را برای مدت مشخص تعیین کند، این اختیار اصولا باید در همان دادنامه محکومیت یا از طریق رسیدگی قانونی پس از آن اعمال شود، نه با تعهد محلی.
راه عملی. اگر در پرونده قتل، منع اقامت به عنوان مجازات تکمیلی در حکم نیامده باشد، گرفتن تعهدنامه محلی از نظر حقوقی ضمانت اجرای کیفری مؤثر برای اخراج و منع ورود ایجاد نمی کند و در عمل قابل اتکا برای ممانعت قانونی نیست.
مسیر جایگزین و مؤثر. اگر حضور شخص موجب خوف و تهدید و مزاحمت یا درگیری جدید می شود، هر رفتار جدید را جداگانه پیگیری کنید، شکایت بابت تهدید و مزاحمت و ایراد ضرب و جرح و ورود به عنف حسب مورد، و تقاضای تامین مناسب در پرونده جدید، در این حالت امکان صدور قرار تامین و نیز طرح درخواست دستور قضایی متناسب وجود دارد.
نکته مهم. اگر حکم هنوز قطعی نشده یا پرونده در مرحله اجرای احکام است، باید دقیقا متن دادنامه و بخش مجازات های تکمیلی و شرایط آزادی و قرارهای نظارتی بررسی شود تا معلوم شود آیا منع اقامت یا محدودیت تردد قبلا مقرر شده یا امکان پیگیری از همان مسیر وجود دارد.
برای اینکه دقیق و قابل اقدام راهنمایی کنم، لطفا این سه مورد را بفرمایید. قتل عمد بوده یا شبه عمد, حکم قطعی چه بوده و آیا در دادنامه ماده ۲۳ و منع اقامت ذکر شده, الان رفتار مشکل زا چیست و آیا تهدید یا مزاحمت جدیدی رخ داده است؟ اگر متن رای یا برگ اجرای احکام را ارسال کنید، می توانم راهکار عملی و متن درخواست مناسب برای دادستان یا اجرای احکام را دقیقا تنظیم کنم.
پیرو سوال شما، صرف پرداخت دیه و آزادی شخص، بهطور خودکار موجب ممنوعیت او از حضور در روستا نمیشود و اهالی نیز نمیتوانند یکجانبه چنین محدودیتی ایجاد کنند. اگر نگرانی واقعی از تکرار درگیری یا تهدید وجود دارد، میتوانید از دادگاه صادرکننده حکم یا قاضی اجرای احکام درخواست کنید با توجه به اوضاع پرونده، در صورت وجود شرایط قانونی، مجازات تکمیلی «منع از اقامت در محل یا محلهای معین» موضوع ماده ۲۳ قانون مجازات اسلامی را اعمال کند؛ این ممنوعیت باید در حکم قضایی تعیین شود و اجرای آن نیز توسط قاضی اجرای احکام و ضابطان انجام میگیرد. اگر صرفا میخواهید از خود شخص یک تعهد محضری مبنی بر عدم حضور در روستا بگیرید، چنین تعهدی در اصل قابل تنظیم است، اما ضمانت اجرای آن با حکم قضایی تفاوت دارد و صرف امضای تعهد لزوما اختیار قانونی برای اخراج یا جلوگیری از ورود وی به روستا ایجاد نمیکند. اگر پس از آزادی، تهدید یا مزاحمت جدیدی ایجاد کرده، برای هر مورد جدید میتوانید جداگانه شکایت کنید و تقاضای تامین یا نظارت قضایی متناسب نیز مطرح شود.
اگر شخص پس از پرداخت دیه و پایان آثار کیفری آزاد شده باشد، نمیتوان صرفا با تصمیم اهالی او را برای همیشه از روستا محروم کرد.
اما در صورت وجود خطر یا تهدید جدید، میتوان از مرجع قضایی درخواست تامین مناسب یا دستور قانونی متناسب کرد.
اخذ تعهد خصوصی نیز ممکن است، ولی نباید با اجبار یا تهدید همراه باشد.
اگر هدف جلوگیری از ورود به ملک خصوصی است، مالک میتواند از حقوق مالکانه خود استفاده کند.
اگر هدف «ممنوعیت اقامت در کل روستا» باشد، باید مبنای قانونی مشخص و دستور مرجع صالح وجود داشته باشد.
نظر به اینکه متهم به مجازات قانونی رسیده است دیگر شما این حق رابه دیگران نمیدهد که با اخراج و عدم حضور وی در روستا تا پایان عمراورا مجازات نمایید لذا این موضوع را میتوانید بصورت توافقی و پیشنهاد برا عدم امکان درگیریهای مجدد و تشدید اختلاف مطرح نمایید ولی اجباری نیست .پاینده باشید
اگر این فرد پس از آزادی مرتکب تهدید، مزاحمت یا اخلال در نظم شود، میتوانید با مراجعه به کلانتری یا دادسرا شکایت کیفری مطرح کنید. در غیر این صورت، صرف سابقه قتل، مبنای قانونی برای اخراج او از روستا نیست
چنانچه پس از آزادی مرتکب تهدید، مزاحمت یا اخلال در نظم شود، میتوانید با مراجعه به کلانتری یا دادسرا شکایت کیفری مطرح کنید. در غیر این صورت، صرف سابقه قتل، مبنای قانونی برای اخراج او از روستا نیست..
خیر، به طور قانونی نمیتوانید خودتان او را مجبور کنید تعهد بدهد که وارد روستا نشود.
چون بعد از آزادی، اصل بر این است که حق رفتوآمد و سکونت دارد، مگر اینکه دادگاه در حکم، تبعید یا منع اقامت تعیین کرده باشد.
پاسخهای عمومی، مدارک و تاریخها و شرایط خاصِ شما را نمیبینند. در یک مشاورهٔ تلفنی، وکیل روی همین پرونده با شما صحبت میکند و قدم بعدی را مشخص میکند.
ثبتنام لازم نیست؛ فقط شمارهٔ موبایل، آن هم فقط برای همین مشاوره.
پرسش حقوقی خودتان را بپرسید
پرسش خود را ثبت کنید تا وکلای بنیاد وکلا پاسخ بدهند — ثبت پرسش رایگان است.ثبت پرسش حقوقی