موضوعتان را بگویید، در چند ثانیه به وکیلِ در دسترس میرسید
لطفاً اتصال اینترنت خود را بررسی کنید.
آیا میتوان حق انتفاع از مال موقوف را پس از فوت به همسر منتقل کرد؟
پرسیده شده ۲ ماه پیش
۳۰ پاسخ ثبت شده
دو سؤال دارم:
سؤال اول: مالی را وقف کرده‌ام و حق انتفاع از آن را دارم. آیا میتوان بخشی از این حق انتفاع را پس از فوتم به همسرم منتقل کنم؟ منظورم خود مال موقوف نیست، بلکه همان حق بهره‌برداری است که دارم.
سؤال دوم: اگر انتقال حق انتفاع امکان‌پذیر باشد، آیا میتوان شرط کرد که این حق فقط در صورت ادامهٔ رابطهٔ زوجیت تا زمان فوت به همسر برسد؟ یعنی اگر پیش از فوت جدا شدیم، این حق به او نرسد.
جمع‌بندی پاسخ وکلاهوش مصنوعی
انتقال حق انتفاع پس از فوت اصولاً ممکن نیست و با فوت ساقط یا قائم به شخص تلقی میشود، مگر آنکه از ابتدا در وقفنامه چنین حقی برای همسر پیش‌بینی شده باشد. در صورت امکان‌پذیر بودن، تعیین شرط بقای زوجیت تا زمان فوت از نظر حقوقی قابل درج است.
امکان اجرای این تصمیم کاملاً به متن وقفنامه و چگونگی تعریف حق انتفاع برای شما بستگی دارد.
جاوید محمدیآنلاینوکیل پایه یک مرکز وکلای قوه‌قضاییه·۵٫۰
پاسخ هوشمند بنیاد وکلاهوش مصنوعی
امکان انتقال مشروط حق انتفاع موقوفه به همسر
حق انتفاع از مال موقوفه در اصل قائم به شخص است و بعد از فوت شما مثل سایر اموال به همسر به ارث نمی‌رسد یا با وصیت منتقل نمی‌شود، مگر اینکه از ابتدا در وقفنامه پیش‌بینی شده باشد. طبق قوانین مربوط به وقف، پس از تحقق وقف و تحویل مال، واقف حق تغییر در مفاد وقف یا افراد منتفع را ندارد و وقف بر نفس نیز باطل است. اگر در چارچوب سند وقف امکان تعیین منتفع بعدی وجود داشته باشد، شرط کردن بقای رابطه زوجیت تا زمان فوت کاملاً صحیح است و با وقوع طلاق، این حق منتفی خواهد شد. وضعیت نهایی بستگی به این دارد که در متن سند حق شما دقیقاً چه عنوانی دارد.
منابع: قانون مدنی، مواد ۴۰ تا ۴۵، ۵۴، ۵۵، ۶۱ و ۷۲
این پاسخ به‌صورت خودکار تولید شده و جای مشاوره‌ی حقوقی با وکیل را نمی‌گیرد؛ پاسخ‌های وکلا در ادامه آمده است.
درود بر شما؛
اصل بر این است که حق انتفاع شخصی، با فوت منتفع به‌عنوان ترکه منتقل نمی‌شود؛ بنابراین اگر حق شما «عمری» و قائم به شخص شما باشد، نمیتوانید صرفا با وصیت، ادامه آن را پس از فوت به همسر منتقل کنید. اما اگر از ابتدا در وقفنامه، حق انتفاع همسر به‌عنوان منتفع بعدی یا تبعی، با رعایت شرایط قانونی پیش‌بینی شود، امکان استدلال متفاوت است؛ مواد ۴۱، ۴۵ و ۵۴ قانون مدنی تعیین‌کننده‌اند.
در فرض وقف نیز باید وقفنامه دقیقا بررسی شود؛ زیرا مطابق مواد ۵۵ و ۶۱ قانون مدنی، پس از تحقق صحیح وقف و قبض، واقف اصولا حق تغییر در موقوف‌علیهم و ساختار وقف را ندارد و ماده ۷۲ نیز وقف بر نفس را، اعم از زمان حیات و بعد از فوت، باطل اعلام کرده است.
شرط «بقای زوجیت تا زمان فوت» فی‌نفسه قابل طراحی است، مشروط به اینکه با مفاد وقفنامه، قصد واقف، شرایط موقوف‌علیهم و ماهیت حق انتفاع تعارض نداشته باشد؛ اما تنظیم آن به‌صورت وصیت یا انتقال ساده حق موجود، می‌تواند با ایراد جدی مواجه شود.
راهکار دقیق، بررسی متن وقفنامه و تعیین این است که حق فعلی شما «حق انتفاع عمری»، «تولیت»، یا «سهم از منافع موقوفه» است؛ زیرا نحوه تنظیم شرط بقای زوجیت و اعتبار انتقال پس از فوت در هرکدام متفاوت خواهد بود.
اصل بر این هست که حق انتفاع شخصی با فوت منتفع به‌عنوان ترکه منتقل نمی‌شه
بنابراین اگر حق شما عمری و قائم به شخص خودتون باشه نمی‌تونید صرفا با وصیت ادامه آن رو پس از فوت به همسر منتقل کنید
اما اگر از ابتدا در وقفنامه حق انتفاع همسر به‌عنوان منتفع بعدی یا تبعی با رعایت شرایط قانونی پیش‌بینی بشه امکان استدلال متفاوت هست
مواد ۴۱ ۴۵ و ۵۴ قانون مدنی تعیین‌کننده‌ان
در فرض وقف هم باید وقفنامه دقیقا بررسی بشه چون مطابق مواد ۵۵ و ۶۱ قانون مدنی پس از تحقق صحیح وقف و قبض واقف اصولا حق تغییر در موقوف‌علیهم و ساختار وقف رو نداره
ماده ۷۲ هم وقف بر نفس رو اعم از زمان حیات و بعد از فوت باطل اعلام کرده
شرط بقای زوجیت تا زمان فوت فی‌نفسه قابل طراحی هست مشروط به اینکه با مفاد وقفنامه قصد واقف شرایط موقوف‌علیهم و ماهیت حق انتفاع تعارض نداشته باشه
اما تنظیم آن به‌صورت وصیت یا انتقال ساده حق موجود می‌تونه با ایراد جدی مواجه بشه
راهکار دقیق بررسی متن وقفنامه و تعیین این هست که حق فعلی شما حق انتفاع عمری تولیت یا سهم از منافع موقوفه هست چون نحوه تنظیم شرط به این بستگی داره
سلام اصل بر این نیست که حق انتفاع شخصی شما پس از فوت مثل یک مال به همسر منتقل شود. حق انتفاع تابع مفاد سند ایجادکننده آن است؛ قانون مدنی عمری/رقبی را حق انتفاعی می‌داند که برای شخص یا اشخاص معین برقرار میشود (مواد ۴۰ تا ۴۵). بنابراین اگر سند وقف یا قرارداد، حق انتفاع شما را قابل استمرار برای شخص دیگری نکرده باشد، صرفا با وصیت نمی‌توان آن را بعد از فوت به همسر منتقل کرد.
اما میتوان از ابتدا، در چارچوب سند و با رعایت مقررات وقف، حق انتفاع همسر را به‌صورت مشروط طراحی کرد؛ مثلا مقرر شود پس از فوت شما، همسر در صورت باقی‌بودن زوجیت تا زمان فوت شما، منتفع باشد. ماده ۴۵ قانون مدنی نیز امکان برقراری حق انتفاع تبعی برای اشخاص دیگر را پیش‌بینی کرده است. بنابراین شرط «بقای زوجیت تا زمان فوت» در اصل قابل تصور است، ولی اعتبار نهایی آن به متن وقفنامه و نوع حق انتفاع شما بستگی دارد.
نکته مهم اینکه اگر حق انتفاع فعلی شما ناشی از وقف‌نامه‌ای است که خودتان واقف آن بوده‌اید، موضوع حساس‌تر است؛ چون پس از تحقق وقف و قبض، واقف اصولا نمی‌تواند در موقوف‌علیهم یا مفاد وقف تغییر ایجاد کند .
سلام پیرو سوال شما، ۱. اگر حق انتفاع شما شخصی و ناشی از وقف باشد، نمیتوانید خود مال موقوفه را منتقل کنید؛ اما اگر حق انتفاع مستقلی برای شما ایجاد شده باشد، امکان واگذاری آن تابع مفاد وقفنامه و ماهیت دقیق حق است. ضمن اینکه در وقف، منافع متعلق به موقوف‌علیهم است و واقف پس از تحقق وقف اصولا نمی‌تواند در آن تغییر ایجاد کند.
۲. شرط اینکه همسر فقط در صورت استمرار زوجیت تا زمان فوت صاحب حق شود، در قالب یک حق قراردادی صحیح قابل طراحی است؛ اما اگر حق شما اساسا از وقفنامه ناشی شده باشد، نمی‌توان با یک قرارداد خصوصی شرایط وقف یا حقوق موقوف‌علیهم را تغییر داد. بنابراین متن وقفنامه تعیین‌کننده است.
خیر، حق انتفاع از مال موقوفه، قابل انتقال به غیر نیست و با فوت شما از بین میرود، مگر اینکه در سند وقف صراحتا اجازه انتقال داده شده باشد.
با این حال، در صورت وجود چنین اجازه‌ای، می‌توانید شرط کنید که انتقال منوط به ادامه رابطه زوجیت تا زمان فوت باشد.
این شرط باید به‌صورت صریح و رسمی در سند وقف یا وصیت‌نامه قید شود.
در غیر این صورت، انتقال حق انتفاع به همسر امکان‌پذیر نیست.
بر اساس قوانین، شما به عنوان واقف، پس از انجام وق، مالکیت عین مال را از دست میدهید و مالک اصلی دیگر شما نیستید حتی اگر حق استفاده از آن خودان باشد بنابر این ماهیت حقی که برای خود نگه داشته اید حق انتفاع عمری است یعنی شما تا زمان فوت فقط حق استفاده از آن مال را دارید نه مالکیت آنرا. در نتیجه این حق انتفاع یک حق شخصی و قائم به شخص شما است به این معنا که با فوت شما این حق از بین میرود و چیزی باقی نمیماند که قابل انتقال چه به ارث و چه به صلح، به همسرتان باشد اصل مال نیز به موقوف الیهم باز میگردد و جزو اموال و ترکه ی شما نیست که بتوانید در آن تصرف کنید
شرایط قراردادی که به سبب آن دارای حق انتفاع شده اید باید بررسی شود. حق انتفاع علی الاصول قابل انتقال است اما از آن جهت که در عرف معمول به صورت مجانی و قائم به شخصیت منتقل الیه موضوع قرارداد میشود رایج شده است که گفته میشود : علی الاصول قابل انتقال نیست. اما دقیق تر آن است که حق انتفاع اصولا قابل انتقال است چون حق مالی است اما در ظاهر و به سبب غلبه عرفی مجانی و غیر قابل انتقال و قائم به شخص است.
باسلام
اگر حق شما ناشی از وقف باشد، باید دید در وقفنامه شما به عنوان موقوف‌علیه تعیین شده‌اید یا مثلا حق انتفاع شما تا پایان عمرتان برقرار شده است.
در وقف، اصل بر این است که عین مال حبس و منافع آن تسبیل میشود (ماده ۵۵ قانون مدنی). همچنین واقف می‌تواند نحوه تقسیم منافع میان موقوف‌علیهم را تعیین کند.
با سلام
۱. اصل بر این است که حق انتفاع شخصی، قابل انتقال به دیگری نیست؛ مگر اینکه در وقفنامه یا مقررات وقف، حق انتقال یا واگذاری آن پیش‌بینی شده باشد. بنابراین باید متن وقفنامه بررسی شود.
۲. اگر حق انتفاع قائم به شخص و غیرقابل انتقال باشد، نمی‌توان آن را با وصیت به همسر منتقل کرد. اما اگر قابلیت انتقال داشته باشد، میتوان درباره انتقال آن شرط و مدت تعیین کرد؛ از جمله اینکه انتقال در صورت استمرار زوجیت تا زمان فوت محقق شود، مشروط به اینکه با مفاد وقفنامه و قانون تعارض نداشته باشد.
درود. در مورد وقف باید در ابتدا به این مورد تصریح می‌شد که در صورت فوت متنوع این حق به شکل عمری تا فوت برای همسر متوفی قرار بگیرد. اما وقتی این امر تصریح تصریح نشده شما نمیتوانید حق انتفاع را انتقال دهید. درضمن حق انتفاعی که در وقف برای خود شرط کرده اید قائم به شخص شما و غیر قابل انتقال است
درود
۱. بله اگر حق انتفاع شما قابل انتقال باشد می‌توانید آن را در حدود قانون به همسرتان واگذار نمایید
۲. بله میتوان انتقال را مشروط به بقای زوجیت تا زمان فوت کرد در صورت طلاق پیش از فوت شرط محقق نمی‌شود. مبنای آن اصل آزادی قراردادها و شروط ضمن عقد است
اصل بر این است که حق انتفاع، جز با اجازه واقف و مفاد وقفنامه قابل انتقال نیست.
در صورت امکان انتقال، میتوان آن را برای پس از فوت و مشروط به استمرار زوجیت تا زمان فوت تعیین کرد.
در صورت طلاق پیش از فوت، شرط محقق نشده و حقی برای همسر ایجاد نمی‌شود.
سؤال اول: اگر حق بهره‌برداری شما ناشی از وقف و در وقفنامه برای شخص شما مقرر شده باشد، اصولا قائم به شخص است و پس از فوت، تابع ترتیب مقرر در وقفنامه خواهد بود؛ بنابراین نمیتوانید حق انتفاع آتی از موقوفه را به همسر منتقل یا وصیت کنید. وقف پس از صحت و قبض لازم است و تغییر موقوف‌علیهم ممکن نیست . اما منافع بالفعل و سهمی که پیش از فوت شما حاصل و مستقر شده، قابل تصرف و وصیت در حدود ثلث است .
سؤال دوم: چون اصل واگذاری حق بهره‌برداری پس از فوت، خارج از اختیار موقوف‌علیه است، شرط رسیدن آن به همسر فقط در صورت بقای زوجیت نیز مؤثر نیست. این شرط فقط هنگامی قابل پیش‌بینی است که خود واقف در متن وقفنامه، همسر را با وصف «زوجه دائم در زمان فوت منتفع» موقوف‌علیه یا ذی‌حق قرار داده باشد؛ مشروط به اینکه مفاد وقفنامه و ترتیبات بطون با آن تعارض نداشت
درود
اگر حق انتفاع شخصی و قابل انتقال باشد، اصل امکان واگذاری آن باید از سند ایجاد حق و شرایط وقف احراز شود؛ زیرا در وقف، منافع تابع مفاد وقفنامه است. همچنین میتوان از ابتدا برای انتقال یا استمرار حق، شرطی مانند بقای زوجیت تعیین کرد؛ اما اعتبار آن وابسته به مفاد سند و نوع حق انتفاع است.
با احترام
این موضوع کاملا بستگی به متن وقفنامه و منشا حق انتفاع شما دارد. اگر حق انتفاع فقط برای شخص شما و تا پایان عمرتان برقرار شده باشد، اصولا با فوت شما این حق خاتمه پیدا می‌کند و نمیتوانید همان حق شخصی را برای بعد از فوت به همسرتان منتقل کنید.
اما اگر هنگام تنظیم وقف، برای همسر نیز بعد از شما حق استفاده از منافع پیش‌بینی شده باشد، موضوع متفاوت است. بعد از تحقق وقف هم واقف اصولا نمی‌تواند موقوف‌علیهم را تغییر دهد یا شخص جدیدی به آنها اضافه کند.
در مورد شرط ادامه زوجیت هم اگر از ابتدا در وقفنامه یا سند ایجاد حق، انتفاع همسر به‌صورت صحیح و مشروط به اینکه در زمان فوت همچنان همسر شما باشد پیش‌بینی شده باشد، قابل بررسی و تنظیم است. بنابراین قبل از هر اقدامی باید متن وقفنامه دیده شود؛ چون در این موضوع عبارت دقیق سند تعیین‌کننده است.
در فرضی که شخصا مالک حق انتفاع هستید و این حق قابلیت انتقال داشته باشد، می‌توانید برای بعد از فوت، منفعت یا بخشی از حق انتفاع خود را به همسرتان وصیت کنید. قانون مدنی صراحتا «منفعت» را قابل وصیت دانسته است
خیر حق انتفاع قائم به شخص است و قابل انتقال یا وصیت نیست مگر در وقفنامه صراحتا اجازه داده شده باشد بنابراین نمیتوانید آن را به همسر منتقل کنید یا شرط استمرار زوجیت بگذارید زیرا با فوت شما حق انتفاع ساقط میشود
حق انتفاع با فوت شما تمام میشود و ارث نمی‌رسد مگر اینکه در همان متن وقفنامه اولیه نوشته باشید بعد از شما به همسرتان برسد یا الان در قالب صلح عمری به او واگذار کنید
با سلام کاربر گرامی پیرو سوال شما در حق انتفاع اصل بر این است که قائم به شخص میباشد و بعد از فوت شما این حق ساقط میگردد مگر اینکه قبل از وقف بر مال نسبت به این موضوع اشاره شده باشد
خیر، حق انتفاع از مال موقوفه، قائم به شخص است و قابل انتقال به غیر نیست (مگر در موارد استثنایی که در وقفنامه تصریح شده باشد)؛ پس شرط مذکور نیز فاقد اعتبار است.
کاربر بنیاد وکلا
۲ ماه پیش
سلام اگر حق استفاده شما از موقوفه در خود وقفنامه برای شما قرار داده شده باشد شما نمیتوانید بعد از فوتتان آن را مثل یک مال به همسرتان منتقل کنید مگر اینکه از ابتدا در وقفنامه برای همسرتان هم حقی پیش بینی شده باشد اگر حق انتفاع شما یک حق مستقل و قابل انتقال باشد میتوان درباره انتقال آن به همسر توافق کرد و حتی شرط کرد که فقط در صورت ادامه زوجیت تا زمان فوت شما برقرار شود و با طلاق قبل از فوت این حق به او نرسد البته باید متن وقفنامه و نوع دقیق حق بررسی شود چون در وقف حدود حق موقوف علیهم تابع مفاد وقفنامه است
