برادرم بعد از فوت پدرم از سال ۱۳۷۸ با پروانه کسب و امور صنفی که من و بقیه وراث بهش دادیم تا ۱۳۹۶ در مغازه نشست و بابتش هیچ پولی بهم نداد. میتوانم ازش اجرتالمثل ایام تصرف رو مطالبه کنم؟
توضیح: پدرم مالک و سرقفلی مغازه بود و بعد از فوتش به ما رسید.
طبق قانون مدنی، اجرتالمثل زمانی تعلق میگیرد که تصرف بدون اجازه (غاصبانه) باشد. وقتی شما و سایر وراث، «پروانه کسب» را به ایشان دادهاید و ایشان با آن پروانه در مغازه فعالیت میکرده، این کار در دادگاه به عنوان «اذن و رضایت» تفسیر میشود.
وقتی مالک اجازه میدهد کسی در ملکش مستقر باشد، نمیتواند بعدا ادعای اجرتالمثل همان دوره را کند؛ مگر اینکه ثابت کنید از یک تاریخ مشخص (مثلا با ارسال اظهارنامه) این اجازه را پس گرفتهاید و خواهان تخلیه یا پرداخت اجاره بودهاید.مطالبه اجرتالمثل برای بازه طولانی (۱۸ سال) به دلیل وجود اذن (پروانه کسب) بسیار دشوار است. دادگاه معمولا برای دورانی که اجازه حضور دادهاید، حکمی صادر نمیکند.اگر در طول این ۱۸ سال، هیچ اظهارنامهای برای ایشان نفرستادهاید و هیچگادرخواست پرداخت اجاره نکردهاید، دادگاه فرض را بر «اذنی» بودن تصرف میگذارد و ادعای شما را رد میکند.
از آنجا که پدرتان مالک و صاحب سرقفلی بوده، بعد از فوت ایشان، این حق بین وراث مشاع شده است. برادر شما هم به عنوان یکی از وراث، در این مغازه شریک است. شریک مشاع حق دارد در ملک تصرف کند، مگر اینکه سایر شرکا مانع شوند یا توافق دیگری داشته باشند.
اگر در ابتدا (مثلا بعد از فوت پدر) شما و سایر وراث به او اجازه دادهاید که در مغازه بنشیند و کسب کند (ولو شفاهی یا از روی رضایت سکوت کردهاید)،
تا زمانی که این اجازه برقرار بوده، حق مطالبه اجرتالمثل ندارید.
اما از زمانی که رضایتتان را سلب کردهاید (مثلا گفتهاید باید اجاره بدهد و او نپذیرفته)، از آن تاریخ به بعد میتوانید مطالبه اجرتالمثل کنید.
ولی اگر از ابتدا بدون رضایت شما مغازه را تصرف کرده باشد یا بعد از مدتی بدون رضایت ادامه داده باشد،
از همان زمان عدم رضایت، اجرتالمثل قابل مطالبه است
میتوانید برای ۱۸ سال تصرف برادرتان در مغازه پدری، اجرتالمثل ایام تصرف را مطالبه کنید، زیرا این تصرف بدون مجوز قانونی و با اجازه رایگان شما نبوده است. اثبات مالکیت شما بر سرقفلی و مغازه و نیز عدم توافق بر سر استفاده رایگان، کلید موفقیت در این دعواست. در صورت اثبات، دادگاه بر اساس نظر کارشناس رسمی، اجرتالمثل را از تاریخ تصرف (۱۳۷۸) تا زمان تخلیه محاسبه و به شما و سایر وراث تعلق میگیرد. برای طرح دعوا، دادخواست مطالبه اجرتالمثل را به دادگاه حقوقی تقدیم و مدارک مالکیت را ضمیمه کنید.
اگر خودتان با رضایت داده اید و قردادای ولو شفاهی دارید میتوانید مطالبه کنید ولی اگر تبرعا داده اید نمیتوانید مطالبه کنید و اگر پس از انقضای زمان هنوز در تصرف ف اوست میتوانید مطالبه نمائید