سلام.
موضوعی که مطرح کردید از نظر حقوقی پیچیدگی‌های خاص خود را دارد، اما بله، امکان پیگیری قضایی وجود دارد. با توجه به سن بالا و بی‌سواد بودن مادرتان، قانون حمایت‌های خاصی را پیش‌بینی کرده است.
در ادامه، ابعاد مختلف این موضوع و مسیرهایی که میتوانید طی کنید را بررسی می‌کنم:
۱. وضعیت حجر (عدم سلامت عقلی یا محجوریت)
اولین و مهم‌ترین مسئله این است که آیا مادرتان در زمان انتقال اموال (۴ سال پیش) و یا در حال حاضر، از نظر ذهنی در سلامت کامل بوده و متوجه ماهیت کارهای خود بوده‌اند یا خیر؟
اگر مادرتان دچار حواس‌پرتی یا بیماری ذهنی (مانند آلزایمر) هستند: شما ابتدا باید از طریق دادسرا و امور سرپرستی، برای ایشان حکم «حجر» بگیرید. اگر پزشکی قانونی تایید کند که ایشان ۴ سال پیش هم در وضعیت حجر بوده‌اند، تمامی معاملات انجام شده باطل خواهد بود. در این صورت برای ایشان «قیم» تعیین میشود و قیم می‌تواند معامله را ابطال کند.
۲. سوءاستفاده از ضعف نفس و بیسوادی
با توجه به اینکه فرمودید ایشان بی‌سواد هستند، طبق قانون برای اینکه یک معامله صحیح باشد، فرد باید دقیقا بداند چه چیزی را امضا یا انگشت می‌زند.
اگر خواهرتان به بهانه دیگری (مثلا کارهای اداری، دریافت مستمری، یا درمان) از ایشان انگشت گرفته و اموال را منتقل کرده باشد، این عمل «تدلیس» (کلاهبرداری و فریب) محسوب میشود.
در مورد افراد بی‌سواد، شاهدان و نحوه تفهیم مورد معامله بسیار مهم است. اگر ثابت شود که ایشان بدون آگاهی کامل از اینکه دارد اموالش را می‌بخشد یا می‌فروشد، انگشت زده است، معامله قابل ابطال است.
۳. نبود ثمن (پول) معامله
اگر انتقال اموال در قالب «مبایعه‌نامه» (خرید و فروش) انجام شده باشد، خواهر شما باید ثابت کند که پول آن اموال را به مادرتان پرداخت کرده است. با توجه به سن و شرایط، عدم وجود رد و بدل مالی (ثمن)، نشانه صوری بودن معامله است و میتوان حکم ابطال آن را گرفت.
۴. اگر انتقال به صورت «هبه» (هدیه) باشد
اگر خواهرتان ادعا کند که مادر اموال را به او هدیه داده است (هبه)، باز هم اگر ملک هنوز در تصرف مادر باشد یا شرایط خاصی وجود داشته باشد، در مواردی میتوان از هبه رجوع کرد یا آن را باطل کرد (البته ثابت کردن این مورد دشوارتر است).
