مطالبه اجرت‌المثل ایام تصرف ملک موروثی و وضعیت سهم‌الارث همسر دوم
ادامهٔ متن پرسشبستن
با سلام و عرض ادب خدمت اساتید و وکلا محترم و فرهیخته،
آقایی ملکی رو از مال خودش به نام همسر اول و پسرش (بالسویه) خریداری می‌کنه و با همسرش در ملک سکونت داشتن. زوجه فوت می‌کنه و ایشون بعد از مدتی ازدواج دوم انجام می‌دن و کماکان هم در ملک سکونت داشتن تا اسفند ۱۴۰۴ که زوج هم فوت می‌کنن و همسر دوم که تاکنون (آبان ۱۴۰۵) در اون ملک سکونت دارن. در اوایل اردیبهشت‌ماه اظهارنامه‌ای به دو وراث دختر و پسر (فرزندان مشترک زوج با همسر اول) ارسال می‌کنن مبنی بر تعیین تکلیف اموال متوفی و پرداخت سهم‌الارث ایشان با اعلام اینکه بتونن جایی اجاره کنن و ملک رو سریع‌تر تخلیه کنن، اما اقدامی از سوی وراث صورت نمی‌گیره. تا مردادماه که فرزند پسر متوفی به استناد یک صلح‌نامه عادی دادخواست تنظیم می‌کنه مبنی بر تنفیذ صلح‌نامه و الزام به تنظیم سند به نام ایشان نسبت به یک‌چهارم سهم‌الارث پدربزرگ از همسر اول، و از جایی که از نگاه همسر دوم تقدم و تاخر امضا مصالح و شهود محل تردید بود، تقاضای کارشناس داده می‌شه که قاضی بدون اینکه اصل صلح‌نامه رو از وکیل خواهان جهت اصالت صلح‌نامه بگیره و به‌جای اعلام بی‌طرفی، تقاضای همسر دوم رو امری بیهوده اعلام می‌کنه، ضمن اینکه به ایشون گوشزد می‌کنه بعد از صدور رای باید تمام هزینه‌های انجام‌شده رو به خواهان پرداخت کنه + اجرت‌المثل ایام تصرف، در غیر این صورت جلب و زندان در انتظارش خواهد بود. وکیل خواهان ازشون می‌خواد که توافقی انجام بدن مبنی بر اینکه فرصتی دوماهه به همسر دوم بدن جهت تخلیه ملک و یک‌هشتم سهم‌الارث هم به‌عنوان اجرت‌المثل ایام تصرف متعلق به دیگر وراث منظور بشه که حدوداً مبلغ ۱۲۵ میلیون تومن هست. سوال:
۱- با توجه به اینکه همسر دوم ۸ ماه قبل به وراث اظهارنامه‌ای جهت تعیین تکلیف ارسال کرده و هیچ اقدامی از سوی دو وراث دیگه انجام نشده جز دادخواست خوانده که دختر یکی از ورثه‌ست، آیا مشمول پرداخت اجرت‌المثل هست؟
۲- در صورت پاسخ بله به سوال اول، اجرت‌المثل ایام تصرف از چه تاریخی محاسبه می‌شه؟
۳- آیا محاسبه اجرت‌المثل به میزان نرخ روز منطقه‌ای اجاره در زمان محاسبه خواهد بود یا بر اساس نرخ تورم ماه‌های ایام تصرف؟
۴- آیا با توجه به ارسال اظهارنامه توسط همسر دوم و تقاضای تعیین تکلیف اموال مورث و تقاضای مطالبه سهم‌الارث از دیگر وراث که اقدامی هم در این رابطه انجام نشده، باز هم همسر دوم که ناخواسته و به دلیل عدم توان مالی مجبور به سکونت بوده و به محض دریافت سهم‌الارث ملک رو تخلیه می‌کرده، مشمول پرداخت اجرت‌المثل هست یا خیر؟
۵- با توجه به تصمیم‌گیری مبنی بر توافق بین وراث و همچنین اعلام خواهان مذکور مبنی بر عدم تعقیب و پیگیری پرونده مطروحه فوق‌الذکر که با امضا رضایت محضری پرونده مختومه می‌شه، با این کار ایشان به‌عنوان ذی‌نفع احتمالی یک‌چهارم سهم‌الارث پدربزرگ نخواهد بود؟ پس در نتیجه احد از وراث علاوه بر پرداخت ثمنیه اعیانی به زوجه، در صورت مطالبه مهریه از سوی همسر دوم موظف به پرداخت مهریه ایشان از محل یک‌چهارم سهم‌الارث پدرشان هم خواهند بود؟
با سپاس از گذاشتن وقت ارزشمندتون بابت مطالعه و پاسخگویی. در پناه حق باشید.
جمع‌بندی پاسخ وکلا
ارسال اظهارنامه و ناتوانی مالی مانع قطعی تعلق اجرت‌المثل نیست، اما تصرف باید بدون اذن احراز شود و میزان آن با نظر کارشناس تعیین می‌گردد. همچنین مهریه پیش از تقسیم ارث پرداخت می‌شود و سهم همسر دوم یک‌هشتم از بهای ماترک است.
این احکام کلی هستند و وضعیت قطعی اجرت‌المثل به زمان مخالفت صریح مالکان با سکونت و متن دقیق اظهارنامه شما بستگی دارد.
