خدمات
بنیاد وکلا

بررسی ایرادات تجدیدنظرخواهی در دعوای رفع مزاحمت و ممانعت از حقابه چاه کشاورزی

پرسیده شده ۶ روز پیش۹ پاسخ ثبت شده
ادامهٔ متن پرسش

در اختلافی میان چند برادر بر سر اراضی کشاورزی و حقابه چاه، بر اساس تقسیم‌نامه تنظیمی، یکی از برادران سهم خود را از اراضی دیم دریافت نموده و فاقد سهم از حقابه چاه است. با این حال، وی در مقاطعی با استفاده از حقابه، برای سایرین ایجاد مزاحمت کرده است.

سوابق پرونده:
۱. شکایت کیفری تصرف عدوانی، مزاحمت ملکی و ممانعت از حق در سال ۱۴۰۱ به دلیل فقدان ادله با قرار منع تعقیب مختومه شد.
۲. دعوای حقوقی سابقِ دو تن از برادران به خواسته رفع ممانعت از حق و رفع مزاحمت به دلیل فقدان ادله به صدور حکم بطلان دعوا انجامید.
۳. در پرونده فعلی، دو برادر (یکی از خواهان‌های سابق و یک خواهان جدید) دعوای رفع مزاحمت اقامه کرده و در جلسه اول، خواسته رفع تصرف عدوانی و خسارات دادرسی را نیز افزوده‌اند. دادگاه بدوی حکم به رفع مزاحمت و رفع تصرف خوانده از آب کشاورزی صادر کرده و خوانده تجدیدنظرخواهی نموده است.

پرسش‌ها:
۱. با توجه به احکام سابق و تغییر یکی از خواهان‌ها و حدوث افعال جدید، آیا ایراد امر مختومه وارد است؟
۲. آیا قرار منع تعقیب کیفری سابق برای دادگاه حقوقی لازم‌الاتباع است؟
۳. آیا افزودن خواسته رفع تصرف عدوانی در جلسه اول مشمول ماده ۹۸ قانون آیین دادرسی مدنی است؟
۴. با توجه به ماهیت حقابه چاه، آیا عنوان «رفع تصرف عدوانی» بر آن صدق می‌کند یا موضوع منصرف به ممانعت از حق و مزاحمت است؟ و آیا این ایرادات موجب نقض رأی در مرحله تجدیدنظر خواهد شد؟

جمع‌بندی پاسخ وکلا

هوش مصنوعی

در خصوص اعتبار امر مختومه، تغییر خواهان و رخداد رفتارهای جدید می‌تواند مانع شمول آن شود، اما دربارهٔ اثر قرار منع تعقیب کیفری و صحت افزودن خواسته رفع تصرف عدوانی در جلسه اول، میان وکلا اختلاف نظر وجود دارد.

اینکه تجدیدنظرخواهی شما به نتیجه برسد، به تاریخ وقوع مزاحمت‌های جدید و انطباق خواسته افزوده با منشأ دعوا در پرونده بستگی دارد.

پاسخ هوشمند بنیاد وکلا

هوش مصنوعی

امکان استناد به ایرادات شکلی در تجدیدنظرخواهی

اگر اقدامات طرف مقابل پس از صدور احکام پیشین رخ داده یا یکی از خواهان‌ها تغییر کرده باشد، به دلیل تفاوت در سبب یا اصحاب دعوا، استناد به اعتبار امر مختومه دشوار است. دربارهٔ لازم‌الاتباع بودن قرار منع تعقیب کیفری، دیدگاه‌ها متفاوت است؛ برخی آن را برای دادگاه حقوقی لازم‌الاتباع می‌دانند و برخی معتقدند قرار منع تعقیب به دلیل فقدان دلیل، مانع رسیدگی دادگاه حقوقی نیست مگر آنکه امری مؤثر را احراز کرده باشد. در خصوص افزودن خواسته رفع تصرف عدوانی در جلسه نخست، گروهی آن را در صورت وجود منشأ واحد مجاز شمرده و گروهی دیگر افزودن این دعوای مستقل را با ماده ۹۸ قانون آیین دادرسی مدنی منطبق نمی‌دانند. همچنین اگر تصرف فیزیکی در میان نباشد، پیگیری دعوا صرفاً تحت عنوان ممانعت از حق یا مزاحمت مطرح خواهد بود.

این پاسخ به‌صورت خودکار تولید شده و جای مشاوره‌ی حقوقی با وکیل را نمی‌گیرد؛ پاسخ‌های وکلا در ادامه آمده است.

۹ پاسخ از وکلا و کارشناسان حقوقی

انتخاب هوش مصنوعی

ابراهیم باقریان خوزانی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۲۰ نظر)

در خصوص امر مختومه، صرف وجود احکام سابق مانع رسیدگی مجدد نیست؛ زیرا تحقق اعتبار امر مختومه مستلزم وحدت اصحاب دعوا، موضوع و سبب دعواست. بنابراین، اگر یکی از خواهان‌ها تغییر کرده و اقدامات مورد شکایت نیز مربوط به دوره بعد از صدور احکام قبلی باشد، نمی‌توان بدون بررسی این تفاوت‌ها به اعتبار امر مختومه استناد کرد. به‌ویژه اینکه رفتارهای جدید، سبب مستقلی برای طرح دعوا محسوب می‌شوند.
قرار منع تعقیب کیفری نیز اصولاً برای دادگاه حدر خصوص افزودن خواسته رفع تصرف عدوانی در جلسه اول دادرسی، استناد به ماده ۹۸ قانون آیین دادرسی مدنی محل ایراد است؛ زیرا این ماده اجازه افزایش یا تغییر خواسته را در شرایط مقرر می‌دهد، اما افزودن یک دعوای مستقل با ارکان و ماهیت متفاوت، لزوماً مشمول آن نیست و نمی‌توان صرف طرح آن در جلسه اول را برای پذیرش کافی دانست.قوقی الزام‌آور نیست و صدور چنین قراری، به‌خصوص در فرض فقدان یا عدم کفایت دلیل، مانع رسیدگی مستقل دادگاه حقوقی نخواهد بود. البته اگر رأی قطعی کیفری متضمن احراز امری باشد که در دعوای حقوقی مؤثر است، دادگاه حقوقی باید به مفاد آن توجه کند.

علیرضا زرینه پور

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۸(۲۴ نظر)

بادرود
1- صرفا برای یکی از اصحاب دعوی که وحدت اصحاب دعوی را دارد امکان استناد به اعتبار امر مختومه دارد
2-بله آرا قطعی کیفری برای دادکاه حقوقی لارم الاتباع است
3-طبق آیین دادرسی مدنی خواهان امکان افزایش یا کاهش خواسته با منشا واحد ومزتبط با دعوی را دارد که با پذیرش دادگاه اگر مشمول هزینه دادرسی باشد بدوا باید هزینه مربوطه خواسته پرداخت شود
4-بله اگر ایجاد مزاحمت بدون تصرف باشد صرفا به جرم ایجاد مزاحمت وممانعت از حق قابل پیگری است

سارا تک روستا

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۴۸ نظر)

سلام کاربر گرامی ایراد امر مختومه زمانی پذیرفته است که وحدت اصحاب دعوا، موضوع و سبب وجود داشته باشد. با تغییر یکی از خواهان‌ها و وقوع رفتارهای جدید، پذیرش این ایراد محل تردید است.
قرار منع تعقیب کیفری به دلیل فقدان ادله، اصولاً برای دادگاه حقوقی لازم‌الاتباع نیست.
افزودن خواسته رفع تصرف عدوانی در جلسه اول، در صورتی که با دعوای اصلی ارتباط داشته و منشأ واحدی داشته باشد، با رعایت ماده ۹۸ قانون آیین دادرسی مدنی امکان‌پذیر است.
حقابه اصولاً از مصادیق حقوق ارتفاقی و انتفاعی است و حسب مورد، دعوای ممانعت از حق یا مزاحمت نسبت به آن مطرح می‌شود. عنوان رفع تصرف عدوانی باید با ماهیت و نحوه استیلای خوانده بر حق تطبیق داشته باشد.
در نهایت، صرف این ایرادات موجب نقض رأی نیست و باید بررسی شود که دادگاه بدوی از نظر ارکان دعوا و ادله اثباتی، تصمیم درستی اتخاذ کرده است یا خیر.

علی فتحی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۱۹ نظر)

سلام وقت بخیر ایراد اعتبار امر مختومه زمانی پذیرفته است که وحدت اصحاب دعوا، موضوع و سبب وجود داشته باشد. با توجه به ورود خواهان جدید و ادعای وقوع اقدامات مزاحم جدید، پذیرش این ایراد محل تردید است.قرار منع تعقیب کیفری، جز در مواردی که مبتنی بر احراز امری مؤثر و واجد اعتبار قانونی باشد، مانع رسیدگی حقوقی نیست و دادگاه حقوقی الزاماً از آن تبعیت نمی‌کند. مطابق ماده ۹۸ قانون آیین دادرسی مدنی، افزودن خواسته در جلسه اول در صورت ارتباط و منشأ واحد، امکان‌پذیر است؛ بنابراین باید بررسی شود خواسته رفع تصرف با خواسته اولیه ارتباط کامل داشته است یا خیر.
حقابه اصولاً در قالب حق ارتفاق یا حق انتفاع قابل بررسی است و محروم کردن صاحب حق از استفاده از آن، حسب مورد مشمول دعوای ممانعت از حق یا مزاحمت است. عنوان رفع تصرف عدوانی نیز باید با توجه به نحوه استیلا بر حق و موضوع دعوا بررسی شود.
صرف ایرادات شکلی مذکور موجب نقض رأی نیست؛ تجدیدنظرخواه باید نشان دهد دادگاه در تشخیص موضوع، احراز سبق استفاده یا تطبیق عنوان قانونی دچار اشتباه مؤثر شده است.

نمایش ۵ پاسخ دیگر وکلا

فاطمه شکیبایی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۲ نظر)

ایرادات مربوط به امر مختومه و قرار منع تعقیب، به‌تنهایی قابلیت نقض دادنامه را ندارند. اما ایراد مربوط به صدور حکم رفع تصرف عدوانی نسبت به خود حقابه، جدی‌تر است و باید با متن دادخواست، صورت‌جلسه جلسه اول و منطوق دادنامه تطبیق داده شود.
اگر هدف دفاع از رأی بدوی است، بهتر است به جای اصرار بر صحت عنوان «رفع تصرف عدوانی»، بر ماهیت واقعی اختلاف، یعنی سبق استفاده خواهان‌ها از حقابه و مداخله غیرمجاز خوانده، تأکید شود؛ البته نمی‌توان با تغییر عنوان، خواسته‌ای را که قانوناً شرایط آن فراهم نیست معتبر کرد.

مهدیه معتمدی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۹ نظر)

سلام
با توجه به ورود خواهان جدید و وقوع مزاحمت‌های جدید، ایراد امر مختومه اصولاً وارد نیست همچنین قرار منع تعقیب کیفری مانع رسیدگی حقوقی نخواهد بود. افزودن خواسته رفع تصرف در جلسه اول در صورت ارتباط با دعوای قبلی مشمول ماده ۹۸ قانون آیین دادرسی مدنی است. با توجه به ماهیت حقابه، عنوان صحیح دعوا اصولاً ممانعت از حق یا مزاحمت است و اگر دادگاه بدون احراز شرایط قانونی، حکم رفع تصرف عدوانی صادر کرده باشد این موضوع می‌تواند از جهات مؤثر اعتراض و نقض رأی در تجدیدنظر باشد.

سمانه پیرانی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۲۵ نظر)

ایراد امر مختومه وارد نیست چون یکی از خواهان‌ها عوض شده و افعال جدید سبب تازه ایجاد کرده
قرار منع تعقیب کیفری برای دادگاه حقوقی لازم‌الاتباع نیست مگر اینکه به ماهیت ورود کرده و امر موضوعی را قطعی احراز کرده باشد
افزودن رفع تصرف عدوانی در جلسه اول مشمول ماده ۹۸ است به شرط ارتباط با دعوای اصلی و وحدت منشأ
عنوان رفع تصرف عدوانی بر حقابه چاه صدق نمی‌کند و موضوع ممانعت از حق یا مزاحمت است
نقض رأی به خاطر ایراد امر مختومه یا قرار منع تعقیب بعید است اما به جهت عدم تناسب عنوان رفع تصرف عدوانی با حقابه احتمال نقض وجود دارد

زهرا فرج

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۳۴۳ نظر)

ایراد امر مختومه با توجه به ورود خواهان جدید و احتمال حدوث سبب جدید، محل تردید است. قرار منع تعقیب سابق نیز اصولاً برای دادگاه حقوقی لازم‌الاتباع نیست. افزودن خواسته باید منطبق با ماده ۹۸ باشد و در خصوص حقابه، حسب مورد عنوان صحیح دعوا رفع ممانعت از حق یا مزاحمت است، نه تصرف عدوانی. این ایرادات در صورت تأثیر در رأی، می‌تواند موجب نقض دادنامه در تجدیدنظر شود.

الهه دریائی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۱ نظر)

احکام قبلی مانع رسیدگی مجدد نیست؛ چون یکی از خواهان‌ها تغییر کرده و رفتار جدیدی اتفاق افتاده است. قرار منع تعقیب هم به دلیل کمبود دلیل، مانع رسیدگی حقوقی نیست. افزایش خواسته باید با ماده ۹۸ سازگار باشد. درباره حقابه نیز معمولاً عنوان ممانعت از حق یا مزاحمت صحیح‌تر است. نقض رأی هم به مؤثر بودن این ایرادات بستگی دارد

پرسش خود را بفرستید؛ اولین وکیل آزاد در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهد.

پرسش حقوقی دیگری دارید؟

پرسش خود را رایگان مطرح کنید؛ وکلا و کارشناسان حقوقی بنیاد وکلا در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهند.

پرسش جدید

ابراهیم باقریان خوزانی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه۵٫۰(۲۰ نظر)