وکیل طلاق: لیست بهترین وکلای طلاق آنلاین و تلفنی

وکیل طلاق در یک نگاه

• این حوزه: طلاق توافقی، طلاق به درخواست زن و طلاق به درخواست مرد، و خواسته‌های همراهش: مهریه، نفقه، جهیزیه، اجرت‌المثل، حضانت و ملاقات.

• مرجع رسیدگی: دادگاه خانواده. در طلاق توافقی، دادگاه موضوع را به مرکز مشاورهٔ خانواده ارجاع می‌دهد. صیغهٔ طلاق در دفتر رسمی طلاق اجرا و ثبت می‌شود.

• قدم اول: سند ازدواج را ببینید. کدام شروط ضمن عقد امضا شده؟ وکالت در طلاق بلاعزل است یا نه؟ مهریه عندالمطالبه است یا عندالاستطاعه؟ بعد، پیش از ثبت دادخواست، تصمیم بگیرید کدام خواسته‌ها در همین پرونده مطرح شوند.

• مهلتی که نباید از دست برود: رأی طلاق مهلت اعتبار محدودی دارد که از ابلاغ رأی قطعی یا قطعی‌شدن آن می‌دود. اگر در این مدت به دفترخانه نروید، مسیر از نو طی می‌شود.

• هیچ وکیلی نتیجه را تضمین نمی‌کند.

گرفتن وکیل برای طلاق اجباری است؟

نه. در دعاوی حقوقی، از جمله پروندهٔ خانواده، قانون شما را مجبور به گرفتن وکیل نمی‌کند. می‌توانید خودتان از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی دادخواست ثبت کنید، در جلسات حاضر شوید و لایحه بدهید. سؤال درست این است که کدام قسمت کار را نمی‌توانید خودتان ببرید.

پروندهٔ طلاق تقریباً هیچ‌وقت فقط «طلاق» نیست. مهریه، نفقه، جهیزیه، اجرت‌المثل، حضانت و ملاقات هرکدام خواستهٔ مستقلی‌اند که می‌توانند در همان پرونده تعیین‌تکلیف شوند یا پروندهٔ جدا داشته باشند. این تصمیم پیش از ثبت دادخواست گرفته می‌شود و برگرداندنش بعداً پرهزینه است.

بردن پرونده به‌تنهایی در این چهار وضعیت دشوارتر است: طرف مقابل وکیل گرفته و شما نگرفته‌اید؛ در برابر دادخواست شما دعوای متقابلی مثل الزام به تمکین مطرح شده؛ رأیی ابلاغ شده و مهلت اعتراضش می‌دود؛ یا نشانی طرف مقابل نامعلوم است و پرونده روی ابلاغ مانده. آنچه در این حالت‌ها از دست می‌رود معمولاً یک مهلت است، و مهلتِ ازدست‌رفته با هیچ وکیلی برنمی‌گردد.

با داشتن حق طلاق هم وکیل لازم است؟

«حق طلاق» یعنی وکالت در طلاق: وکالتی که شوهر ضمن عقد نکاح یا با سند رسمی جداگانه به همسرش می‌دهد. این اختیارِ اقدام است، نه پروانهٔ وکالت، و پرونده همچنان باید در دادگاه مطرح شود. پس این دو وکالت جای هم را نمی‌گیرند.

• بلاعزل یا قابل عزل: وکالت اصولاً قابل عزل است. اگر وکالت در طلاق ضمن عقد نکاح یا ضمن عقد لازم دیگری شرط شده باشد، شوهر نمی‌تواند آن را پس بگیرد. اما یک وکالت‌نامهٔ محضریِ ساده را هر وقت بخواهد می‌تواند عزل کند، و وکالت با فوت یا جنون موکل هم از بین می‌رود (مواد ۶۷۸ و ۶۷۹ قانون مدنی).

• اعمالش معمولاً بی‌قید و شرط نیست. اگر مبنایش شروط ضمن عقد مندرج در سند ازدواج باشد، یکی از همان بندها باید محقق شده باشد و دادگاه تحقق آن را احراز کند.

• حق توکیل به غیر: اگر بخواهید یک وکیل دادگستری همین وکالت را به‌جای شما اعمال کند، وکالت‌نامه‌تان باید حق توکیل به غیر داشته باشد. نبودِ آن شما را از داشتن وکیل محروم نمی‌کند، چون در این پرونده اصیل هم هستید. متن چاپیِ شرط وکالت در سند ازدواج معمولاً «وکیل و وکیل در توکیل غیر» است.

شرح خود شروط ضمن عقد در مشاورهٔ حقوقی طلاق آمده است.

وکیل طلاق دقیقاً چه کارهایی انجام می‌دهد؟

وکیل طلاق شکل پرونده را تعیین می‌کند، دادخواست و لایحه و صورت‌جلسهٔ توافق را می‌نویسد، در جلسات حاضر می‌شود و مهلت‌ها را نگه می‌دارد. همهٔ این‌ها فقط تا حدی است که در وکالت‌نامه به او داده باشید. مهلت تجدیدنظرخواهی از تاریخ ابلاغ می‌دود، و اجرای رأی مرحلهٔ مستقلی با اقدامات و هزینه‌های خودش است.

آنچه در وکالت‌نامه تصریح نشود، به وکیل داده نشده است

طبق مادهٔ ۳۵ قانون آیین دادرسی مدنی، وکالت در دادگاه‌ها شامل تمام اختیارات مربوط به دادرسی است، جز آنچه موکل استثنا کرده باشد. اما چهارده مورد باید در وکالت‌نامه تصریح شوند وگرنه وکیل آن‌ها را ندارد؛ برای پروندهٔ خانواده از جمله اعتراض به رأی، تجدیدنظرخواهی، فرجام‌خواهی و اعادهٔ دادرسی، مصالحه و سازش، ارجاع به داوری و تعیین داور، توکیل به وکیل دیگر، تعیین کارشناس، استرداد دادخواست یا دعوا، دعوای متقابل و ادعای اعسار.

طبق تبصرهٔ ۱ همین ماده، اشاره به شماره‌های این بندها بدون ذکر موضوعشان، تصریح محسوب نمی‌شود. وکالت‌نامه‌ای که فقط نوشته «با اختیارات بندهای ۱ تا ۱۴»، چیزی را تصریح نکرده است.

طبق مادهٔ ۳۶ همان قانون، درخواست صدور اجراییه، تعقیب عملیات اجرایی و اخذ محکوم‌به و وجوه ایداعی به نام موکل هم فقط با تصریح ممکن است. بدون این بند وکیل نمی‌تواند مبلغ وصول‌شده را برایتان بگیرد؛ با آن، پول شما به دست او می‌رسد. پس در قرارداد بنویسید وجوه به کدام حساب و ظرف چه مهلتی منتقل شود.

سه بند در پروندهٔ طلاق حساس‌ترند. صلح و سازش در توافقی معمولاً لازم است، ولی در پروندهٔ اختلافی بدون سقف نوشته‌شده ریسک دارد. بذل مهریه تصرف در دارایی شماست، نه اقدام دادرسی؛ بنویسید چه چیزی، چه مقدار و در ازای چه. اسقاط حق تجدیدنظر در توافقی رایج است، اما در پروندهٔ اختلافی راه بازگشت را می‌بندد.

آنچه با خودتان می‌ماند

سوگند، شهادت و اقرار قابل توکیل نیستند. جدا از این‌ها، حضور در جلسات مرکز مشاورهٔ خانواده در مسیر توافقی، گواهی پزشکی دربارهٔ وجود یا نبود جنین که پیش از اجرای صیغهٔ طلاق از زوجه خواسته می‌شود، فعال نگه‌داشتن حساب ثنا، و تصمیم دربارهٔ اینکه چه چیزی را ببخشید و چه چیزی را مطالبه کنید، عملاً با خودتان است.

سه مسیر طلاق چه فرقی با هم دارند؟

طلاق توافقی، طلاق به درخواست زن و طلاق به درخواست مرد در سه چیز فرق دارند: مرحلهٔ مشاورهٔ اجباری، مرحلهٔ داوری اجباری و شکل خروجی رأی. همین سه تفاوت تعیین می‌کند وکیل چه کاری انجام می‌دهد، چند جلسه درگیر است و حق‌الوکاله بر چه مبنایی بسته می‌شود.

• مشاوره فقط در توافقی: طبق مادهٔ ۲۵ قانون حمایت خانواده، دادگاه در طلاق توافقی موضوع را به مرکز مشاورهٔ خانواده ارجاع می‌دهد و طرفین می‌توانند از همان ابتدا درخواست را در همان مراکز مطرح کنند.

• داوری در همهٔ طلاق‌ها جز توافقی: هر یک از زوجین باید ظرف یک هفته از ابلاغ، یک نفر از بستگان متأهل خود را که دست‌کم سی سال دارد و به مسائل شرعی، خانوادگی و اجتماعی آشناست به‌عنوان داور معرفی کند. اگر چنین فردی در میان بستگان نباشد، در دسترس نباشد یا نپذیرد، داور را می‌توان از میان افراد واجد صلاحیت دیگر انتخاب کرد، و اگر طرفین امتناع کنند، دادگاه خودش داور تعیین می‌کند (مواد ۲۷ و ۲۸ همان قانون). این مرحله معمولاً هزینهٔ نقدی سنگینی ندارد، ولی یک مرحلهٔ کامل به پرونده اضافه می‌کند.

• خروجی رأی: طبق مادهٔ ۲۶، در طلاق توافقی و در طلاق به درخواست مرد، دادگاه گواهی عدم امکان سازش صادر می‌کند. در طلاق به درخواست زن، رأی یا حکم طلاق است یا احراز شرایط اعمال وکالت در طلاق. این دو، ماهیت حقوقی و مهلت‌های متفاوتی دارند.

فهرست وکلای هر مسیر جداست: وکیل طلاق توافقی، وکیل طلاق از طرف زن و وکیل طلاق از طرف مرد.

در طلاق توافقی کار وکیل چیست؟

در مسیر توافقی کار قضایی کم است و کار نوشتاری زیاد، چون رأی بازتاب همان توافق شماست. کار اصلی وکیل تبدیل توافق شفاهی به بندهای اجراشدنی است. «مهریه را می‌بخشم» یک جمله است؛ بندی که مشخص می‌کند چه مقدار و در ازای چه، یک تعهد است.

صورت‌جلسه باید تکلیف این اقلام را روشن کند: بذل تمام یا بخشی از مهریه یا تقسیط آن و در ازای چه، نفقهٔ گذشته و نفقهٔ ایام عده، جهیزیه و سیاههٔ آن، اجرت‌المثل ایام زوجیت، و حضانت، ترتیب و محل ملاقات و هزینهٔ نگهداری فرزندان. اگر قرار است بذل را وکیل انجام دهد، مقدار و شرطش باید در وکالت‌نامه تصریح شده باشد.

طلاق توافقی معمولاً به‌شکل خلع یا مبارات و بائن واقع می‌شود. اما زن می‌تواند در ایام عده به آنچه بذل کرده رجوع کند؛ در آن صورت طلاق رجعی می‌شود و مرد هم حق رجوع پیدا می‌کند. این احتمال باید از اول برای هر دو نفر روشن باشد.

یک وکیل برای هر دو نفر کافی است؟ طلاق توافقی «بی‌طرف» نیست، تقسیم است: در بذل مهریه یا حضانت منافع دو طرف روبه‌روی هم است و وکیل مکلف است مصلحت موکلش را رعایت کند. رویهٔ دادگاه‌ها هم در این باره یکدست نیست. پاسخ کامل در آیا یک وکیل برای طلاق توافقی کافی است آمده است.

طلاق توافقی با وکیل چه مراحلی دارد؟

نوبت‌گیری و جلسات مشاورهٔ پیش از طلاق در مرکز مشاورهٔ خانواده، ثبت دادخواست از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، رسیدگی در دادگاه خانواده، صدور گواهی عدم امکان سازش، و در پایان مراجعه به دفتر رسمی طلاق برای اجرا و ثبت. بیشتر این مسیر بیرون از دادگاه می‌گذرد.

وکیل می‌تواند تنظیم دادخواست، نوشتن صورت‌جلسه، حضور در دادگاه و پیگیری ابلاغ‌ها را به عهده بگیرد. جلسات مرکز مشاوره اما بر پایهٔ گفت‌وگوی مستقیم مشاور با خود زن و شوهر است و رویهٔ مراکز یکسان نیست. پس وعدهٔ «طلاق توافقی بدون حضور زوجین» را دربست نپذیرید و پیش از قرارداد بپرسید حضور خودتان در کدام مراحل لازم است. رأی توافقی هم مدت اعتبار محدودی دارد؛ اگر در آن مدت به دفترخانه نروید، کل توافق به خانهٔ اول برمی‌گردد. پاسخ تفصیلی در آیا برای طلاق توافقی به وکیل نیاز دارم آمده است.

زن بر چه مبنایی می‌تواند طلاق بگیرد؟

در طلاق به درخواست زن، برخلاف مسیر مرد، باید یک مبنای قانونی مطرح و مستند شود. سه مبنای رایج، شروط ضمن عقد، عسر و حرج و استنکاف یا عجز شوهر از پرداخت نفقه است. خروجی این مسیر گواهی نیست؛ دادگاه یا حکم طلاق می‌دهد یا شرایط اعمال وکالت در طلاق را احراز می‌کند.

• شروط ضمن عقد و وکالت در طلاق: اگر بند مربوط در سند ازدواج امضا شده باشد، کار وکیل تشخیص بند قابل استناد، جمع‌آوری ادلهٔ همان بند و بردن پرونده تا مرحلهٔ احراز است. مبنای کلی این شروط مادهٔ ۱۱۱۹ قانون مدنی است.

• عسر و حرج، مادهٔ ۱۱۳۰ قانون مدنی. اگر دوام زوجیت موجب عسر و حرج زوجه باشد، می‌تواند از دادگاه تقاضای طلاق کند. تبصرهٔ همین ماده پنج مصداق را برمی‌شمارد:

  • ترک زندگی خانوادگی دست‌کم شش ماه پیوسته یا نه ماه متناوب در یک سال، بدون عذر موجه؛

  • اعتیاد زوج یا ابتلای او به مشروبات الکلی که به اساس زندگی خانوادگی خلل وارد کند، و زوج به ترک آن تن ندهد یا الزامش ممکن نباشد؛

  • محکومیت قطعی زوج به حبس پنج سال یا بیشتر؛

  • ضرب و شتم یا سوءرفتار مستمری که عرفاً برای زوجه قابل تحمل نباشد؛

  • ابتلای زوج به بیماری صعب‌العلاج روانی یا ساری، یا عارضهٔ صعب‌العلاج دیگری که زندگی مشترک را مختل کند.

  تبصره تصریح می‌کند این فهرست مانع از احراز عسر و حرج در سایر موارد نیست. مستندسازی اینجا معمولاً با گواهی پزشکی قانونی، شکایات و آرای کیفری پیشین و شهادت است.

• استنکاف یا عجز شوهر از پرداخت نفقه، مادهٔ ۱۱۲۹ قانون مدنی. این مسیر معمولاً دومرحله‌ای است: اول اثبات و الزام به نفقه، بعد استناد به عدم امکان اجرای همان حکم.

این مسیر مرحلهٔ داوری دارد و طولانی‌تر است، چون اجرای صیغه و ثبت حکم طلاق منوط به گذشتن مهلت‌های اعتراضی است. طبق مادهٔ ۱۲ قانون حمایت خانواده، زوجه می‌تواند دعوای خانوادگی را در دادگاه محل اقامت خوانده یا محل سکونت خودش مطرح کند، مگر آنکه خواسته مطالبهٔ مهریهٔ غیرمنقول باشد.

همسرم برای اجرای صیغهٔ طلاق حاضر نمی‌شود؛ پرونده متوقف می‌ماند؟

لزوماً نه. طبق مادهٔ ۳۳ قانون حمایت خانواده، وقتی زوجه حکم طلاق را به دفتر رسمی طلاق تسلیم کند و زوج در مهلت مقرر حاضر نشود، سردفتر از طرفین دعوت می‌کند. اگر زوج باز حاضر نشود و عذری هم اعلام نکند، صیغهٔ طلاق جاری و ثبت می‌شود.

این حکمِ خود قانون است و به بندی در متن رأی وابسته نیست. با این حال، تصریح نمایندگی سردفتر در متن رأی رویه‌ای رایج است که کار دفترخانه را ساده‌تر می‌کند. اگر همسرتان همکاری نمی‌کند، پیش از صدور رأی دربارهٔ آن با وکیل حرف بزنید.

طلاق به درخواست مرد چه شرایطی دارد؟

طبق مادهٔ ۱۱۳۳ قانون مدنی، مرد می‌تواند با رعایت شرایط مقرر در قانون و با مراجعه به دادگاه تقاضای طلاق همسرش را بکند. لازم نیست دلیل بیاورد، اما نمی‌تواند دادگاه را دور بزند و مرحلهٔ داوری اینجا هم هست. کار وکیل در این مسیر تقریباً هیچ‌وقت اثبات نیست؛ تعیین‌تکلیف مالی است.

طبق مادهٔ ۲۹ قانون حمایت خانواده، دادگاه ضمن رأی و با توجه به شروط ضمن عقد و مندرجات سند ازدواج، تکلیف جهیزیه، مهریه، نفقهٔ زوجه و اطفال، اجرت‌المثل ایام زوجیت، و حضانت و ملاقات را معین می‌کند. ثبت طلاق موکول به تأدیهٔ حقوق مالی زوجه است، مگر با رضایت زوجه یا حکم قطعی اعسار زوج یا تقسیط محکومٌ‌به. برای همین اغلب یک پروندهٔ اعسار یا تقسیط هم اضافه می‌شود که خودش دعوای مستقلی است.

آنچه به وکیل می‌پردازید با حقوق مالی همسرتان دو چیز جداست، و دومی معمولاً بزرگ‌تر و تعیین‌کننده‌تر است. شرحش در هزینهٔ وکیل برای طلاق از طرف مرد آمده است.

مهریه، اجرت‌المثل و حضانت در پروندهٔ طلاق چه می‌شوند؟

در مسیر توافقی، همهٔ این اقلام در همان صورت‌جلسه تعیین‌تکلیف می‌شوند. در مسیرهای غیرتوافقی، دادگاه ضمن همان رأی دربارهٔ آن‌ها تصمیم می‌گیرد، ولی مطالبهٔ عملی بعضی‌شان می‌تواند پروندهٔ مستقل باشد. اینکه کدام داخل پروندهٔ طلاق برود و کدام جدا، مستقیم روی مبلغ اثر دارد.

• مهریه دو مسیر جدا دارد: اجرای ثبت از طریق دفترخانهٔ ثبت‌کنندهٔ عقد، یا طرح دعوا در دادگاه خانواده. هم‌زمان از هر دو مسیر برای یک مهریه نمی‌شود اقدام کرد. مهریهٔ عندالمطالبه از لحظهٔ عقد قابل مطالبه است و به طلاق گره نخورده؛ مهریهٔ عندالاستطاعه منوط به اثبات استطاعت مالی زوج است. شرح بیشتر در مهریه است.

• اجرت‌المثل خودکار نیست (تبصرهٔ مادهٔ ۳۳۶ قانون مدنی). باید ثابت شود کارهایی خارج از وظیفهٔ شرعی، به دستور زوج و بدون قصد تبرع انجام شده است. این قلم تقریباً همیشه کارشناسی به پرونده اضافه می‌کند.

• حضانت: طبق مادهٔ ۱۱۶۹ قانون مدنی، برای حضانت طفلی که پدر و مادرش جدا زندگی می‌کنند، مادر تا هفت‌سالگی اولویت دارد و پس از آن حضانت با پدر است. طبق تبصرهٔ همان ماده، در صورت اختلاف بعد از هفت سال، دادگاه با رعایت مصلحت کودک تصمیم می‌گیرد. این اولویت مطلق نیست: اگر مادر در همان دوره شوهر کند حضانت با پدر خواهد بود، و صلاحیت هر یک از والدین هم قابل بررسی است (مواد ۱۱۷۰ و ۱۱۷۳). چون نگهداری طفل هم حق است و هم تکلیف (مادهٔ ۱۱۶۸)، بندهای حضانت و ملاقات در صورت‌جلسهٔ توافقی برای همیشه بسته نمی‌شوند و هر وقت مصلحت طفل اقتضا کند، دادگاه دوباره تصمیم می‌گیرد.

نفقه و جهیزیه هم هرکدام خواستهٔ جداگانه‌ای‌اند. برای همهٔ دعواهای خانواده، وکیل خانواده را ببینید.

طلاق با وکیل چقدر طول می‌کشد؟

هیچ وکیلی نمی‌تواند برای پروندهٔ شما تاریخ بدهد و هر بازه‌ای که جایی می‌بینید مربوط به پروندهٔ کس دیگری است. در قانون عنوانی به نام «طلاق فوری» یا «طلاق ده‌روزه» وجود ندارد. نوبت مشاوره، مراحل قانونی و ترتیب اوقات رسیدگی را نه وکیل حذف می‌کند نه پول.

• در هر سه مسیر: روند ابلاغ‌ها در ثنا، فاصلهٔ اوقات رسیدگی که از شعبه‌ای به شعبهٔ دیگر فرق دارد، ناقص بودن مدارک، و حاضرنشدن در دفترخانه در پایان کار.

• فقط در توافقی: نوبت و تعداد جلسات مرکز مشاوره؛ بند مبهمی که تا دفترخانه پنهان می‌ماند؛ و از همه پرتکرارتر، از اعتبار افتادن رأی به دلیل مراجعه‌نکردن به‌موقع.

• فقط در غیرتوافقی: معرفی داور، کارشناسی برای اقلام مالی، و مهلت‌های اعتراض پیش از قطعی‌شدن.

• فقط در مسیر مرد: پروندهٔ اعسار یا تقسیط، که عملاً پروندهٔ دوم است.

آنچه قابل تسریع است سهم خود شماست: توافق بی‌ابهام، مدارک کامل و پاسخ سریع به ابلاغ‌ها. توضیح بیشتر دربارهٔ مدت طلاق توافقی را ببینید.

حق‌الوکالهٔ وکیل طلاق بر چه مبنایی حساب می‌شود؟

بر دو پایه: تعرفهٔ قانونی و توافق طرفین. تعرفه فقط وقتی قراردادی در میان نباشد ملاک است و سقف مبلغی است که می‌توان از طرف مقابل مطالبه کرد. مبلغی که واقعاً می‌پردازید از توافق می‌آید و باید پیش از شروع کار، به عدد، در وکالت‌نامه نوشته شود. هیچ عدد واحدی برای «وکیل طلاق» وجود ندارد.

• خواسته‌های غیرمالی (خود طلاق، حضانت، ملاقات، تمکین) بهای خواسته ندارند و حق‌الوکاله‌شان مقطوع است.

• خواسته‌های مالی (مهریه، نفقهٔ معوقه، اجرت‌المثل، جهیزیه) حق‌الوکاله‌ای درصدی از بهای خواسته دارند، با نرخی پلکانی که هرچه مبلغ بالاتر برود درصدش کمتر می‌شود. بهای مهریهٔ سکه‌ای با نرخ روز حرکت می‌کند.

اگر دو وکیل دو رقم خیلی متفاوت گفتند، اول ببینید هر کدام چند خواسته را حساب کرده است. هزینهٔ وکیل در طلاق به درخواست زن بیشتر است، چون حجم کار بیشتر است: وضعیتی باید اثبات شود.

حق‌الوکاله مرحله‌ای است. مرحلهٔ بدوی سهم عمده را می‌گیرد و تجدیدنظر سهم کمتری، و پرداخت اصولاً ابتدای هر مرحله است، مگر جور دیگری توافق کنید. اجرای حکم هم مرحلهٔ مستقلی است و حق‌الوکالهٔ اجرای احکام و اجرای ثبت مبنای جداگانه دارد. اگر پرونده به صلح ختم شود یا به داوری برود، حق‌الوکالهٔ همان مرحله به‌طور کامل تعلق می‌گیرد.

رقم باید در وکالت‌نامه نوشته شود. طبق مادهٔ ۱۰۳ قانون مالیات‌های مستقیم، وکیل مکلف است رقم حق‌الوکاله را در وکالت‌نامه قید کند و تمبر مالیاتی را روی همان رقم ابطال کند؛ «طبق تعرفه» به‌جای عدد کافی نیست، و وکالتی که این تکلیف در آن رعایت نشده باشد در دادگاه پذیرفته نمی‌شود. این رقم تنها سند اثباتی شماست: اگر عددی کمتر از آنچه می‌پردازید نوشته شود، بابت مابه‌التفاوت مدرکی ندارید.

از طرف مقابل هم می‌شود گرفت؟ مادهٔ ۵۱۹ قانون آیین دادرسی مدنی حق‌الوکالهٔ وکیل را جزو خسارات دادرسی آورده است. اما باید آن را مطالبه کنید، چون دادگاه رأساً حکم نمی‌دهد؛ طبق مادهٔ ۵۱۵ ضمن دادخواست، در اثنای دادرسی یا به‌طور مستقل. سقفش تعرفه است، نه قرارداد شما، و در طلاق توافقی عملاً موضوعیت ندارد. رویهٔ دادگاه‌های خانواده در این باره یکدست نیست.

اگر وسط پرونده وکیلم را عوض کنم چه می‌شود؟

در وکالت عادی می‌توانید وکیل را عزل کنید. اگر پرونده آمادهٔ صدور رأی باشد، حق‌الوکالهٔ آن مرحله کامل به وکیل تعلق می‌گیرد؛ وگرنه به تناسب کار انجام‌شده در همان مرحله. اگر توافق نشد، مرجع تشخیص همان نهادی است که پروانهٔ وکیل را صادر کرده. برای همین «مرحله» باید از اول در قرارداد تعریف شده باشد.

طبق مادهٔ ۳۷ قانون آیین دادرسی مدنی، عزل باید به دادگاه و به خود وکیل اطلاع داده شود و جریان دادرسی را متوقف نمی‌کند؛ جلسات و مهلت‌ها سر جای خودشان می‌مانند. وکیل جدید هم تکالیف تمبر خودش را دارد.

کدام هزینه‌ها حق‌الوکاله نیستند؟

هر پولی که به دادگاه، کارشناس، مرکز مشاورهٔ خانواده یا دفترخانه می‌رود قلم جداگانه‌ای است، حتی اگر وکیل آن را از شما بگیرد و واریز کند. این قلم‌ها ممکن است پیش بیایند:

• هزینهٔ دادرسی: در طلاق مقطوع و در دعاوی مالی مثل مهریه تابع بهای خواسته. هر خواسته هزینهٔ دادرسی خودش را دارد و تجدیدنظر هم جداست.

• دستمزد کارشناس رسمی: بیشتر برای اجرت‌المثل یا ارزیابی اموال.

• هزینهٔ داوری: چون داور معمولاً از بستگان است، غالباً بار مالی سنگینی نیست.

• تعرفهٔ مرکز مشاورهٔ خانواده: برای هر یک از زوجین جداگانه، و عدد ثابتی برای همهٔ کشور نیست.

• هزینهٔ دفترخانه و ثبت طلاق.

• هزینهٔ سفر وکیل برای جلسه‌ای خارج از حوزهٔ قضایی شما، که بر عهدهٔ موکل است.

• حق‌المشاوره و تنظیم دادخواست یا لایحه، که لزوماً بخشی از حق‌الوکاله نیست.

دستمزد کارشناسی را جدی بگیرید. طبق مادهٔ ۲۵۹ قانون آیین دادرسی مدنی، دستمزد بر عهدهٔ کسی است که کارشناسی را خواسته، و اگر در مهلت مقرر پرداخت نشود، کارشناسی از عداد دلایل او خارج می‌شود. اگر دادگاه خودش کارشناسی را لازم بداند، پرداخت در مرحلهٔ بدوی با خواهان است و در تجدیدنظر با تجدیدنظرخواه؛ و اگر بدون آن نتواند رأی بدهد، نپرداختن می‌تواند به ابطال دادخواست در مرحلهٔ بدوی یا توقف تجدیدنظرخواهی بینجامد، و توقف تجدیدنظرخواهی مانع اجرای رأی بدوی نیست.

اگر توان پرداخت ندارید، قانون حمایت خانواده به دادگاه اجازه داده در صورت احراز نداشتن تمکن مالی، شما را از هزینهٔ دادرسی و حق‌الزحمهٔ کارشناسی و داوری معاف کند یا پرداخت را به زمان اجرای حکم موکول کند. این را باید درخواست کنید.

بین چند وکیل طلاق چطور یکی را انتخاب کنم؟

معیار اول، سابقهٔ کار در همان خواسته‌ای است که پروندهٔ شما دارد، نه قیمت یا سال‌های سابقه به‌طور کلی. بپرسید: «پروندهٔ من از کدام مسیر است و شما چند پروندهٔ از همین نوع را پیش برده‌اید؟» معیار دوم آشنایی با همان دادگاه خانواده است، چون رویهٔ شعب در اوقات رسیدگی، داوری و مستندات یکسان نیست.

در گفت‌وگوی اول ببینید ضعف پرونده را هم می‌گوید یا فقط قوتش را، دربارهٔ مهلت‌ها روشن توضیح می‌دهد یا نه، و خودش در جلسات حاضر می‌شود یا همکارش. جنسیت وکیل نتیجه را تعیین نمی‌کند، ولی اگر با یکی راحت‌تر از زندگی خصوصی‌تان حرف می‌زنید، این هم معیار درستی است؛ فقط معیار اول نیست. معیارهای عمومی در راهنمای انتخاب وکیل آمده است.

پروانه را خودتان استعلام کنید. پروانهٔ وکالت یا از کانون وکلای دادگستری است یا از مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانوادهٔ قوهٔ قضاییه؛ هر دو در تمام مراجع قضایی پذیرفته‌اند و هر دو سامانهٔ جست‌وجوی عمومی دارند. قوهٔ قضاییه هم سامانهٔ شفافیت عملکرد وکلا را راه‌اندازی کرده است. استعلام باید نشان دهد پروانه معتبر و وضعیت اشتغال فعال است، و نام و شماره با همان کسی بخواند که با شما حرف می‌زند. تظاهر به وکالت طبق مادهٔ ۵۵ قانون وکالت جرم است و عنوانی مثل «مشاور حقوقی» آن را از جرم خارج نمی‌کند.

علائم خطر: وعدهٔ نتیجه، که هیچ‌کس مجاز به آن نیست؛ حرف از آشنایی با قاضی و شعبه؛ ننوشتن رقم در وکالت‌نامه یا ندادن قرارداد کتبی؛ امضا گرفتن وکالت‌نامهٔ خالی؛ فشار برای امضای بلاعزل یا اسقاط حق تجدیدنظر در پرونده‌ای اختلافی؛ و گرفتن پول نقد بدون رسید.

برای اولین جلسه با وکیل طلاق چه مدارکی لازم است؟

سند ازدواج یا رونوشتش همراه با صفحهٔ شروط ضمن عقد، شناسنامه و کارت ملی زوجین، شناسنامهٔ فرزندان اگر حضانت یا نفقهٔ فرزند در میان است، نشانی و کد پستی طرف مقابل، و مستندات مالی مربوط به مهریه، نفقه و جهیزیه. اگر پرونده‌ای باز است، شمارهٔ پرونده، ابلاغیه‌ها و آرای صادرشده را با تاریخ ببرید.

• صفحهٔ شروط ضمن عقد نشان می‌دهد پرونده مسیر وکالت در طلاق است یا مسیر عسر و حرج.

• نشانی نامعلوم را همان جلسهٔ اول بگویید؛ خواندهٔ مجهول‌المکان و ابلاغ از راه نشر آگهی مسیر و مدت کار را عوض می‌کند.

• مهریه: تعداد و نوع مندرج در عقدنامه، پرداخت‌های قبلی، و مدارک اجراییهٔ ثبتی اگر گرفته شده.

• جهیزیه: سیاههٔ جهیزیه؛ بدون آن، اثبات باید از راه شهود پیش برود.

• اعسار و تقسیط: فیش حقوقی، اسناد ملک، گردش حساب.

• طلاق توافقی: متن نوشته‌شدهٔ توافق‌ها، حتی دست‌نویس.

نداشتن یک مدرک دلیل عقب‌انداختن گفت‌وگو نیست: رونوشت سند ازدواج از دفتر رسمی ثبت‌کنندهٔ ازدواج قابل پیگیری است و بخشی از مدارک مالی در جریان پرونده تهیه می‌شود.

کدام مراحل حضور خودتان را لازم دارد؟

سه مرحله را هیچ وکیلی از راه دور انجام نمی‌دهد: امضای وکالت‌نامه، که معمولاً حضور خودتان را می‌خواهد مگر از راه سفارت و کنسولگری؛ جلسات مرکز مشاورهٔ خانواده در مسیر توافقی، که رویه‌اش در مراکز یکسان نیست؛ و حضور در دفتر رسمی طلاق برای اجرا و ثبت صیغه. تشخیص مسیر، خواندن ابلاغیه و روشن‌کردن مبلغ از راه دور هم ممکن است.

هرچه پرونده اختلافی‌تر و مالی‌تر باشد، سهم حضوری بیشتر می‌شود. طلاق توافقی بیشترین بخش قابل‌انجام از راه دور را دارد و مسیرهای اثباتی کمترین را.

اگر ایران نیستید: وکالت‌نامه از راه سفارت یا کنسولگری ایران و سامانهٔ خدمات کنسولی وزارت امور خارجه تنظیم و تأیید می‌شود و بعد وکیل مراحل را به نام شما پیش می‌برد. در وکالت‌نامه باید دقیقاً نوشته شود وکیل مجاز به چه کارهایی است.

از کجا شروع کنید؟

مسیر پرونده را مشخص کنید، پروانه را استعلام کنید و رقم و مراحل حق‌الوکاله را مکتوب بگیرید. وکیل هم‌شهری فقط یک ترجیح راحتی نیست: هزینهٔ سفر وکیل بر عهدهٔ موکل است و رویهٔ دادگاه خانواده، از نحوهٔ معرفی داور تا ترتیب اوقات رسیدگی، از شهری به شهر دیگر فرق می‌کند.

وکلای طلاق چند شهر بزرگ: تهران · مشهد · اصفهان · شیراز · تبریز · کرج · اهواز · قم · رشت · کرمان.

لازم نیست همهٔ مدارک آماده باشد تا سؤال بپرسید. موضوع را کوتاه بنویسید، بگذارید وکیل مسیر و مبلغ را بگوید، بعد تصمیم بگیرید.