آیا یک وکیل برای طلاق توافقی کافی است؟

وقت‌تون بخیر 🌷
چند سؤال در یک پیام پرسیده‌اید:

۱) با وجود «وکالت در طلاق کامل» که هنگام عقد به خانم داده‌اید، برای طلاق بدون حضور شخصی چند وکیل لازم است؟
۲) آیا باز هم ملزم به مشاورۀ اجباری (مرکز مشاوره خانواده) هستید یا خیر؟

پاسخ را مرحله‌به‌مرحله می‌آورم تا کاملا شفاف باشد.

─────────────────────
۱) چند وکیل لازم است؟ یک یا دو تا؟

قانون آیین دادرسی مدنی (مادۀ ۳۱) می‌گوید هر طرف دعوا می‌تواند حداکثر دو وکیل داشته باشد؛ اما «یک وکیل نمی‌تواند هم‌زمان، در یک پرونده و در برابر یک مرجع قضایی، وکالت هر دو طرف دعوا را بر عهده بگیرد»، زیرا تعارض منافع به‌حساب می‌آید (مادۀ ۴۵ لایحۀ استقلال کانون وکلا + مقررات انتظامی وکلا).

در عمل سه سناریو رایج است:

الف) سناریوی «یک وکیل برای خانم، بدون وکیل برای آقا»
– چون آقا در عقدنامه وکالت بلاعزل در طلاق به همسر داده، خانم می‌تواند به‌تنهایی (یا از طریق وکیل خودش) هم «اصیل» باشد و هم «وکیل زوج».
– بسیاری از شعب خانواده این روش را می‌پذیرند و تهدید انتظامی هم برای وکیل ایجاد نمی‌شود، چون خانم از دو سمت اقدام می‌کند نه خود وکیل؛ یعنی:
خواهان: زوجه (اصیل)  خوانده: زوج (با وکالت زوجه).
– در این حالت «یک وکیل» کافی است که وکیل خانم باشد؛ برای زوج نیز همسرش طبق وکالت‌نامه‌ی محضری اقدام می‌کند.
– حضور شخص زوج مطلقا لازم نیست؛ حضور زوجه هم در اکثر شعب لازم نیست چون وکیل او حاضر است.

ب) سناریوی «دو وکیل» (پیشنهاد مطمئن)
– زوج یک وکیل A، زوجه یک وکیل B؛ آن دو توافق را تنظیم و به دادگاه تقدیم می‌کنند.
– کاملا بدون ابهام و تعارض بوده و در همۀ شعب پذیرفته می‌شود.
– اگر می‌خواهید با قطعیت از هر ایراد شکلی پرهیز کنید (به‌ویژه شهرهای کوچک با سخت‌گیری‌های متفاوت)، دو وکیل بگیرید.

ج) سناریوی «یک وکیل مشترک»
– از لحاظ مقررات کانون وکلا مجاز نیست؛ بعضی شعب شلوغ شهرهای بزرگ شاید بپذیرند، ولی احتمال ایراد انتظامی یا رد وکالت وجود دارد. توصیه نمی‌شود.

نتیجه عملی:
۱) از نظر هزینه و سرعت، حالت الف رایج و پذیرفته است؛ به شرط آن‌که وکالت‌نامۀ بلاعزل زوج در عقدنامه صریح و بدون قید و شرط باشد («زوجه اختیار دارد خویشتن را مطلقه سازد و…»).
۲) اگر می‌خواهید مطمئن مطمئن باشید یا عقدنامه‌تان ابهام دارد، دو وکیل بگیرید.

─────────────────────
۲) تکلیف «مشاورۀ اجباری» در طلاق توافقی

مادۀ ۲۵ «قانون حمایت خانواده ۱۳۹۱» می‌گوید در سه حالت، دادگاه «باید» زوجین را به مرکز مشاورۀ خانواده معرفی کند:
۱) طلاق توافقی
۲) طلاق به درخواست زوج
۳) طلاق به درخواست زوجه (به‌استناد شرایط ضمن عقد و …)

یعنی چه خانم وکیل زوج باشد، چه شما دو نفر دو وکیل مجزا داشته باشید، برچسب پرونده در سیستم دادگاه «توافقی» است و مشاوره اجباری حذف نمی‌شود.

اما حضور شخصی زوجین در مشاوره چه؟
– رویۀ اکثر مراکز این است که دست‌کم یک جلسه را خود زوجین می‌آیند؛ ولی تبصرۀ مادۀ ۲۵ می‌گوید «در مواردی که زوجین یا یکی از آنان به تشخیص دادگاه عذر موجه دارند، می‌توانند با معرفی وکیل یا نماینده قانونی در جلسه حاضر شوند.»
– بسیاری از شعبه‌ها و مراکز (به‌ویژه تهران، کرج، اصفهان، مشهد) حضور وکیل را به‌جای موکل می‌پذیرند، به شرطی که در وکالت‌نامه عبارت «حضور در مرکز مشاوره خانواده و دریافت گواهی عدم انصراف» قید شده باشد.
– در شهرهای کوچک ممکن است مشاور اصرار کند حداقل یک بار زوجین را ببیند؛ اگر امکان ندارد، می‌توانید:
۱) گواهی پزشک یا دلیل موجه عدم حضور بیاورید.
۲) یا از همان ابتدا در لایحه تقاضا کنید مشاوره صرفا بر اساس مطالعه پرونده و تلفنی انجام شود (برخی مراکز امکان مشاورۀ آنلاین دارند).

خلاصۀ بحث مشاوره:
۱) اصل مشاوره اجباری را حذف نمی‌شود.
۲) لزوم حضور شخصی، به نظر شعبه و مرکز بستگی دارد؛ ولی در عمل با وکالت جامع، اکثرا می‌پذیرند وکیل به‌جای موکل بنشیند.

─────────────────────
۳) چک‌لیست عملی «طلاق توافقی بدون حضور شخصی»

۱) متن توافق‌نامه (مهریه، جهیزیه، اجرت‌المثل، نحوه رجوع، و… ) را دقیق بنویسید.
۲) اگر از سناریو یک‌وکالت استفاده می‌کنید:
– عقدنامه‌تان را بررسی کنید؛ وکالت بلاعزل باشد + حق توکیل به غیر.
– زوجه یک وکیل اختیار کند؛ در وکالت‌نامه تصریح شود: «از طرف زوجه و به وکالت از زوج طبق بند… عقدنامه حق طلاق، حضور در مشاوره، امضاء صورت‌جلسات و ثبت طلاق…».
۳) برای سناریو دووکالت: هر کدام وکالت‌نامه جدا بدهید.
۴) ثبت دادخواست در درگاه «عدالت‌سنجی ثنا» → دریافت ارجاع به مرکز مشاوره.
۵) وکیل یا وکلا در مرکز مشاوره حاضر شوند؛ گواهی عدم انصراف بگیرند.
۶) دادگاه خانواده حکم یا گواهی عدم امکان سازش صادر می‌کند.
۷) مراجعه‌ی وکیل به دفترخانه طلاق برای خواندن صیغه و ثبت دفتر. (در دفترخانه حتما در وکالت‌نامه حق حضور و امضای دفتر تصریح شده باشد.)

از اولین ثبت دادخواست تا ثبت دفترخانه، در شهرهای بزرگ ۷ تا ۲۰ روز، در شهرهای کوچک شاید کمی بیشتر طول می‌کشد.

─────────────────────
۴) جمع‌بندی ۳۰ ثانیه‌ای

• اگر قصد دارید هیچ‌کدام‌ حضوری ظاهر نشوید:
– یک وکیل «برای زوجه» کفایت می‌کند، به شرط آن‌که وکالت بلاعزل طلاق در عقدنامه روشن باشد و همان وکیل در مقام «نماینده زوج» هم عمل کند؛ این رویه در اغلب شعب پذیرفته می‌شود.
– در بعضی شهرها برای پرهیز از ایراد تعارض منافع، بهتر است دو وکیل مجزا بگیرید.
• مشاوره خانواده الزامی است؛ ولی معمولا وکیل با اختیارنامه کامل می‌تواند به‌جای موکل در جلسه حاضر شود و گواهی بگیرد.
• بنابراین با تنظیم یک یا دو وکالت‌نامه‌‌ی جامع + توافق‌نامه مالی، می‌توانید کل فرایند را بی‌حضور شخصی انجام دهید.

موفق باشید؛ اگر جزییات بیشتری داشتید خوشحال می‌شوم دقیق‌تر راهنمایی کنم. 🌺

یک وکیل نمیتواند بطور همزمان از سمت دو طرف یک پرونده قضایی، قبول وکالت کند چون وکیل بالواقع، نماینده قانونی و حافظ منافع موکل خود محسوب میشود و در هرحال و در هر وضعیتی، ملزم به رعایت غبطه و مصلحت موکل خود میباشد؛ لذا اینکه یک وکیل بتواند بطور همزمان از جانب هر دو طرف دعوا، قبول وکالت کند؛ اساسا با اصل لزوم رعایت مصلحت و غبطه موکل، در تضاد و تعارض ماهیتی خواهد بود.

در مورد طلاق توافقی نیز، قاعده فوق جاری است و لذا اگر هیچیک از زوجین متمایل به حضور در کلیه مراحل و بالاخص دادگاه، نباشند؛ الزاما باید هریک از طرفین از جانب خودش، وکیل جداگانه ای انتخاب و معرفی نماید و یک وکیل نمیتواند بطور همزمان؛ هم از زوج و هم از زوجه، وکالت بگیرد.

در پروسه طلاق توافقی؛ ارجاع زوجین به مشاوره، یک الزام قانونی منطبق بر نص است و لذا حذف این مرحله حتی با وجود توافقات کامل طرفین، جز از طریق اتخاذ راه های فراقانونی ممکن نیست و به همین دلیل، عموما وکلای طرفین، پروسه طلاق را به شیوه ای غیر توافقی، آغاز نموده و سپس در دادگاه به طلاق توافقی تبدیل مینمایند تا هم روند صدور حکم، سرعت بگیرد و هم مرحله ارجاع به مشاوره، به شیوه ای قانونی حذف شود.

منعی برای تفویض وکالت به یک وکیل وجود ندارد . مطابق دستورالعمل صادره هرگاه طلاق به صورت توافقی درخواست شود رجوع به مشاوره الزامی است ولی امکان عدم انجام مشاوره در قالبی خاص وجود دارد که توصیه میشود با وکیل خود مشاوره ای در این خصوص داشته باشید .

طلاق با داشتن حق طلاق یعنی خانم از آقا یک وکالتنامه رسمی با عنوان وکالت در طلاق (حق طلاق) دارد، که در یکی از دفاتر ثبت اسناد رسمی تنظیم شده است. در صورتی که وکالت در طلاق کامل باشد، نیازی به حضور، اجازه و امضای آقا در هیچ مرحله ای نیست و خانم می‌تواند با داشتن یک وکیل طلاق، اقدام به طلاق با داشتن حق طلاق بکند