چگونه حکم تولیت موقوفه را بگیرم؟

داود چگینی

۱۱ ماه پیش

کارشناس حقوقی

سلام و درود
اول باید نوع موقوفه و وضعیت فعلی تولیت روشن بشه:
۱. اگر موقوفه عام است (مثل مسجد، مدرسه، یا بیمارستان):
طبق ماده ۵ قانون تشکیلات و اختیارات سازمان اوقاف،
تولیت این نوع موقوفات اصولا با سازمان اوقاف است، مگر اینکه واقف در وقف‌نامه، متولی خاصی تعیین کرده باشد.
۲. اگر موقوفه خاص است (مثل ملکی که برای فرزندان یا نسل خاصی وقف شده):
در این حالت، تولیت طبق نص وقف‌نامه و نیت واقف تعیین می‌شود.
اگر متولی قبلی فوت کرده، یا شرایط تولیت را از دست داده، متولی بعدی طبق وقف‌نامه باید تعیین شود.
اگر در وقف‌نامه پیش‌بینی نشده باشد، در این صورت دادگاه صالح (دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع مال موقوفه) تعیین متولی را بر عهده دارد.
بنابراین، مسیر قانونی به این شکل است:
مرحله اول: بررسی سند و متن وقف‌نامه
باید مشخص شود که آیا:
۱. واقف، متولی تعیین کرده یا نه؟
۲. اگر کرده، ترتیب بعدی متولیان مشخص شده یا خیر؟
۳. آیا اداره اوقاف طبق قانون تولیت را به صورت موقت یا قهری در دست دارد؟
اگر وقف‌نامه در اختیار اداره اوقاف باشد، باید رونوشت مصدق از وقف‌نامه را مطالبه کنید.
مرحله دوم:
باید با ادله کافی (سند، نسب، یا وصیت واقف) ثابت کند که طبق شرایط وقف، او متولی قانونی است
در این حالت:
۱. ابتدا درخواست رسمی به اداره اوقاف محل موقوفه ارائه بدهید و خواستار صدور یا تایید حکم تولیت شوید.
۲. اگر اوقاف نپذیرد یا پاسخ ندهد یا تولیت را ناحق در دست دارد، آنگاه باید به دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع موقوفه دادخواست بدهید با خواسته:
«صدور حکم اثبات و احراز تولیت و خلع ید اداره اوقاف از موقوفه.»
نکته بسیار مهم:
خلع ید اداره اوقاف به تنهایی ممکن نیست، مگر اینکه دادگاه ابتدا تولیت موکلت را احراز و اثبات کند.
بنابراین، اول باید حکم اثبات تولیت گرفته شود، بعد در صورت لزوم خلع ید اوقاف یا تحویل موقوفه.
🔹 پیشنهاد عملی و راه‌حل حقوقی:
۱. مطالبه تصویر وقف‌نامه و پرونده موقوفه از اداره اوقاف.
۲. بررسی متن وقف‌نامه برای شناسایی نیت واقف و ترتیب متولیان.
۳. ارسال اظهارنامه رسمی به اداره اوقاف مبنی بر ادعای تولیت و درخواست تحویل تولیت.
۴. اگر اداره اوقاف تمکین نکرد:
تقدیم دادخواست به دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع مال با خواسته:
«اثبات تولیت و صدور حکم به خلع ید اداره اوقاف از موقوفه و تحویل تولیت به خواهان.»

مرتضی ارجمند

۱۱ ماه پیش

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه‌قضاییه

به‌نام یزدان دادگر
با درود
مطابق ماده ۷۵ قانون مدنی و با توجه به‌ ماده ۴ قانون تشکیلات و اختیارات سازمان اوقاف و امور‌ خیریه، مصوب ۱۳۶۳/۱۰/۲ که بیـان می دارد متولـی موقوفه کسـی است که به موجب مفاد وقـف‌نـامه و مقررات قانون مدنی یا این قانون، واجد این سـمت باشد؛ بنابراین، شخصی که بر اساس اراده واقـف و وفق مفاد وقـف‌نامه، واجـد شرایط تولـیت باشد مـی‌تـواند با تقدیم "دادخواسـت" به شـعبه حقـوقـی اداره تحقیـق اوقاف و یــا دادگاه حقوقی محل وقوع مال موقوفه، تقاضای صدور حکـم‌تولـیت نماید و تفاوتی هم بین چگونگی و روش درخواست صدور حکم تولیت موقوفه‌عام با موقوفه‌خاص در هر دو مرجع، وجود ندارد اما کیفیت رسیدگی در این دو مرجع، "بسیار متفاوت" است؛ که بنا به سیاست های مدیـریـتـی سازمان اوقاف به‌ویـژه در یـکی دو دهـه اخیر و وابستگی و دلبستگی به موقوفات، طرح دعـوا در دادگـاه (به‌جـای شعبه حقوقی تحقیق اوقاف) به مصلحت می‌باشد.
نکته قابل توجه اینکه، آن‌بخش از شرایط تولیت که از جانب واقـف، در وقـف‌نامه تعـیین می‌شود؛ در هـر وقــف‌نــامـه، "متفاوت" بوده و مستلزم بررسی دقیق مفاد آن می‌باشد. این شرایط می‌‌تواند شـامل قیـودی مانند نسـلا بعد نسـل، بطنا بعد بطن، طبقتا بعد طبقه، اکـبر یا ارشـد بودن فرزندان، پسـر بودن و ... باشد.
دقت نمایید در موقوفاتی که متولی ندارد، سازمان اوقاف، الزاما "مـتـصـدی" موقوفه محسوب می شود؛ نه متولـی موقوفه. زیرا تولـیت، از شـئـون وقـف نـامه است؛ اما تصـدی‌گــری سازمان اوقاف نسبت به موقوفات بـدون متولی، به حکـم قانون و تکلیف است نه ارادی و اختیاری.
اسـتثنـای این امر، هنگامی است که واقـف یا شخصی که به موجب وقف‌نامه، حـق تعـیین متولـی دارد؛ سازمان اوقاف را به‌عنوان متولـی‌موقوفه، معین نماید.
دعوی خلـع یـد اداره اوقاف، صحیح نبوده و از پشتوانه قانونی برخوردار نمی‌باشد اما به مجـرد صـدور حکـم‌تولـیت موقوفه، توسط شعبه حقوقی اداره تحقیق اوقاف، یا پـس از صدور حکم قطعی توسط دادگاه، اداره اوقاف، ملـزم به تسلیم موقوفه به متولـی خواهد بود.

پریسا رحیمی

۱۱ ماه پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰ · ۱۲ مشاوره موفق

ابتدا باید اثبات تولیت کنید، نه خلع ید از اوقاف‌ در واقع باید حکم تولیت شما صادر شود.بعد از آن، می‌توانید درخواست تحویل موقوفه از اوقاف بدهید.اگر وقف خاص است باید به دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع موقوفه دادخواست بدهید و اثبات کنید که مطابق وقف‌نامه یا طبق عرف، شما متولی قانونی هستید و اداره اوقاف فقط ناظر است.و اگر وقف عام است:تعیین یا نصب متولی در اختیار سازمان اوقاف و امور خیریه است.باید به اداره اوقاف محل مراجعه و درخواست صدور حکم تولیت بدهید.