چگونه از ISP برای جرایم سایبری استعلام بگیرم؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام وقتت بخیر
به طور معمول و قانونی، حداکثر بازه زمانی که می‌توانید روی موجود بودن لاگ‌ها حساب کنید ۶ ماه است. اگرچه قانون واژه «حداقل» را به کار برده، اما رویه اکثر ISPها (ارائه‌دهندگان اینترنت) این است که پس از گذشت این ۶ ماه، داده‌های قدیمی را برای آزادسازی فضا حذف می‌کنند.

در ادامه جزئیات قانونی و فنی این موضوع آمده است:

۱. مدت زمان قانونی نگهداری لاگ (داده‌های ترافیک)
طبق ماده ۳۲ قانون جرایم رایانه‌ای، شرکت‌های ارائه دهنده خدمات دسترسی (ISPها) موظفند داده‌های ترافیک را حداقل تا ۶ ماه پس از ایجاد نگهداری کنند.

منظور از داده ترافیک چیست؟ شامل مبدا ارتباط (IP شما)، مقصد ارتباط (IP سرور)، زمان شروع و پایان اتصال، حجم دیتای رد و بدل شده و نوع پروتکل است.

نکته مهم: محتوای پیام‌ها، چت‌ها یا فایل‌های رد و بدل شده در این لاگ‌ها ذخیره نمی‌شود، بلکه فقط «اطلاعات تماس و اتصال» ثبت می‌گردد.

۲. مدت زمان نگهداری اطلاعات کاربری
طبق همان ماده قانونی، اطلاعات هویتی کاربران (مانند نام، کدملی، آدرس و قرارداد) باید حداقل تا ۶ ماه پس از خاتمه اشتراک نگهداری شود. یعنی اگر اکانتی بسته شود، تا ۶ ماه بعد اطلاعات صاحب آن قابل استعلام است.

۳. حفاظت فوری (فریز کردن داده‌ها)
اگر جرمی اتفاق افتاده باشد و نیاز به حفظ داده‌ها برای دادرسی باشد، مقام قضایی می‌تواند دستور «حفاظت فوری» صادر کند. طبق تبصره ۲ ماده ۳۴، مدت زمان این حفاظت (جلوگیری از حذف داده‌های خاص) حداکثر ۳ ماه است که در صورت لزوم توسط قاضی قابل تمدید می‌باشد.

تجربه عملی در استعلام
سرعت عمل: اگر جرمی رخ داده (مثلا کلاهبرداری یا هک)، زمان طلاست. اگر بیش از ۶ ماه از تاریخ وقوع حادثه بگذرد، احتمال اینکه ISP لاگ‌ها را به دلیل پر شدن سرورها پاک کرده باشد بسیار زیاد است و ممکن است پاسخ استعلام «عدم وجود سابقه» باشد.

نوع لاگ: ISPها معمولا لاگ‌های NAT (ترجمه آدرس شبکه) را نگه می‌دارند که نشان می‌دهد یک IP خصوصی داخلی در یک زمان خاص به کدام IP عمومی (Public) و پورت متصل شده است.