چرا پرونده‌ام به دادگاه ارجاع نمی‌شود؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام
راهنمای قدم به قدم برای «وادار کردن شورای حل اختلاف به ارسال پرونده به دادگاه صالح»

۱) ابتدا مطمئن شوید که شورا واقعا «صالح به رسیدگی» نیست
طبق ماده ۱۰ قانون شوراها (۱۴۰۰) دعاوی مالی تا سقف ۲۰۰ میلیون ریال و بسیاری دعاوی غیرمالی، در صلاحیت شورا هستند. اگر خواسته شما خارج از این حد است، شورا مکلف است بلافاصله (حداکثر ظرف یک هفته) قرار عدم‌صلاحیت صادر و پرونده را به دادگاه عمومی حقوقی بفرستد. سکوت یا نگه داشتن پرونده تخلف اداری است.

۲) درخواست کتبی ثبت کنید (مهلک‌ترین برگ فشار)
یک لایحه کوتاه بنویسید:

«ریاست محترم شعبه … شورای حل اختلاف
با عنایت به اینکه خواسته اینجانب … ریال است / موضوع خارج از صلاحیت شورا می‌باشد، به استناد ماده قانون شوراهای حل اختلاف و ماده آئین‌نامه اجرائی، تقاضا دارم ظرف مهلت قانونی قرار عدم صلاحیت صادر و پرونده به دادگاه صالح ارسال شود.»

• لایحه را در دفتر شورا ثبت و رسید بگیرید یا از طریق دفتر خدمات قضایی در سامانه ثنا ارسال کنید.
• شورا مکلف است ظرف حداکثر ۳ روز به درخواست کتبی پاسخ دهد.

۳) اگر همچنان اقدامی نشد ⇒ شکایت اداری
الف) سامانه «رسیدگی به شکایات قوه قضائیه» یا اپلیکیشن سجام
– موضوع شکایت: «استنکاف از صدور قرار عدم صلاحیت و ارسال پرونده».
– پیوست‌ها: تصویر لایحه ثبت‌شده، فیش شکواییه، شماره پرونده.
ب) مراجعه حضوری به «اداره کل شوراهای حل اختلاف استان» (دفتر رئیس کل دادگستری): بخش نظارت و ارزشیابی شوراها همان‌روز دستور پیگیری می‌دهد.
ج) در صورت تخلف آشکار، می‌توانید به «دادسرای انتظامی قضات» گزارش دهید.

۴) راه موازی برای جلوگیری از معطلی: طرح دادخواست مستقل در دادگاه
قانون مانع نیست که همان دعوا را مستقیما در دادگاه عمومی مطرح کنید؛ دادگاه مدارک را اخذ می‌کند و اگر بفهمد پیش از این در شورا مطرح شده بوده، برای جمع شدن دو پرونده در یک مرجع، مکاتبه می‌کند. این کار:

• ریسک مرور زمان یا از دست رفتن حق را صفر می‌کند.
• فشار مضاعفی بر شورا ایجاد می‌کند؛ چون دادگاه از طریق دبیرخانه استعلام می‌کند که پرونده چرا ارسال نشده است.

۵) مهلت‌ها و ضمانت اجرا
• ماده ۲۷ آیین‌نامه ۱۴۰۱: «شورا مکلف است حداکثر ظرف یک هفته پس از احراز عدم صلاحیت، قرار صادر و پرونده را بلافاصله به مرجع صالح ارسال کند.»
• تبصره ماده ۳۹ همان قانون: «تخلف از مفاد این ماده موجب مسئولیت انتظامی اعضا و کارکنان شورای حل اختلاف خواهد بود.»

۶) هزینه و زمان
• ثبت لایحه یا اظهارنامه = هزینه ثابت (حدود ۵۰ هزار تومان).
• شکایت در سامانه سجام = رایگان.
• رسیدگی و دستور رئیس کل استان معمولا ۳‑۷ روز طول می‌کشد. پس از آن، پرونده با پیک ویژه به دادگاه فرستاده می‌شود.

۷) چک‌لیست کوتاه
☑ لایحه کتبی و ثبت‌شده با شماره اندیکاتور
☑ دریافت تصویر رسید ثبت لایحه
☑ ثبت شکایت در سامانه یا مراجعه به اداره نظارت شوراها
☑ طرح دعوای اصلی در دادگاه برای جلوگیری از اطاله
☑ نگهداری تمام رسیدها جهت پیوست در صورت نیاز به تعقیب انتظامی

با این مراحل، معمولا ظرف یکی دو هفته شورا مجبور می‌شود پرونده را به دادگاه صالح ارسال کند و شما از بن‌بست اداری خارج می‌شوید. موفق باشید 🌺