ملاک قطع خسارت تاخیر تادیه چیست؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

با سلام،
اگر کسی بعد از حکم قطعی، برای محکوم به دادخواست اعسار بدهد و اعسار پذیرفته شود، ولی به خاطر زیاد بودن پیش‌قسط اعسار را به تجدیدنظر بفرستد و رای تجدیدنظر بیاید. ملاک برای قطع خسارت تاخیر تادیه کدام رای است؟

با سلام، اگر کسی بعد از حکم قطعی، برای محکوم به دادخواست اعسار بدهد و اعسار پذیرفته شود، ولی به خاطر زیاد بودن پیش‌قسط اعسار را به تجدیدنظر بفرستد و رای تجدیدنظر بیاید. ملاک برای قطع خسارت تاخیر تادیه کدام رای است؟
با سلام، در پاسخ به پرسش شما در خصوص ملاک قطع خسارت تاخیر تادیه، طبق قوانین و رویه قضایی، تاریخ صدور اولین حکم اعسار (رای دادگاه بدوی) ملاک توقف محاسبه خسارت تاخیر تادیه است، حتی اگر این رای قطعی نشده و به مرحله تجدیدنظر رفته باشد.

مبنای قانونی و رویه قضایی
مطابق ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی و رای وحدت رویه شماره ۸۲۴ هیات عمومی دیوان عالی کشور، الزام مدیون به پرداخت خسارت تاخیر تادیه، مشروط به «تمکن مالی» اوست. زمانی که دادگاه دادخواست اعسار را می‌پذیرد و حکم به اعسار (چه به صورت کلی و چه به صورت تقسیط) صادر می‌کند، در واقع عدم تمکن مالی مدیون را احراز کرده است. بنابراین، از همان تاریخ صدور حکم، شرط اصلی برای دریافت خسارت تاخیر تادیه از بین می‌رود.

نکات کلیدی:
توقف از تاریخ حکم بدوی: محاسبه خسارت تاخیر تادیه از تاریخ صدور حکم اعسار در دادگاه بدوی متوقف می‌شود و منتظر ماندن برای رای دادگاه تجدیدنظر ضرورتی ندارد.

تاثیر رای تجدیدنظر: رای دادگاه تجدیدنظر صرفا حکم بدوی را تایید، نقض یا اصلاح می‌کند، اما تاریخ شروع اثر حکم اعسار بر توقف خسارت را تغییر نمی‌دهد. اگر رای تجدیدنظر نیز اعسار را تایید کند، همان تاریخ رای دادگاه بدوی ملاک عمل خواهد بود.

خسارت تاخیر تادیه اقساط: اگر در حکم اعسار، مقرر شود که بدهی به صورت اقساط پرداخت گردد، اصل خسارت تاخیر تادیه بر کل مبلغ بدهی متوقف می‌شود. اما اگر محکوم‌علیه (بدهکار) هر یک از اقساط تعیین‌شده را در موعد مقرر پرداخت نکند، به آن قسط معوق، خسارت تاخیر تادیه تعلق خواهد گرفت.

به‌طور خلاصه، ملاک توقف محاسبه خسارت تاخیر تادیه، تاریخ صدور حکم دادگاه بدوی مبنی بر پذیرش اعسار است و نه تاریخ رای دادگاه تجدیدنظر