مرجع صالح برای طرح دعوی کجاست؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

با سلام، با توجه به مواد قانونی ارائه شده و اطلاعات حقوقی موجود، پاسخ سوالات شما به شرح زیر است:

سوال اول: مرجع صالح برای طرح دعوی کجاست؟
بر اساس ماهیت موضوع، دو مرجع قضایی مختلف برای رسیدگی صالح هستند:

دادگاه کیفری: از آنجایی که بند ۱ ماده ۴۹ قانون بازار اوراق بهادار برای فعالیت غیرمجاز، مجازات حبس یا جزای نقدی تعیین کرده، این عمل جرم محسوب می‌شود. بنابراین، برای رسیدگی به جنبه کیفری و اعمال مجازات بر فرد متخلف، مرجع صالح دادسرا و دادگاه کیفری است. سازمان بورس و اوراق بهادار نیز طبق ماده ۵۲ مکلف است پس از گردآوری مستندات، موضوع را به عنوان شاکی در مراجع قضایی کیفری پیگیری کند.

دادگاه حقوقی: بخش دوم ماده ۵۲ به صراحت بیان می‌کند که اگر در اثر این جرایم، ضرر و زیانی متوجه اشخاص دیگر شده باشد، فرد زیان‌دیده می‌تواند برای جبران آن به مراجع قانونی مراجعه و دادخواست ضرر و زیان ارائه کند. رسیدگی به دعوای مطالبه خسارت در صلاحیت دادگاه حقوقی است.

در خصوص شهر محل طرح دعوی، طبق قوانین آیین دادرسی، دادگاه صالح معمولا دادگاه محل اقامت خوانده (متهم) یا دادگاه محل وقوع جرم است.

سوال دوم: باید دادخواست ارائه شود یا شکواییه؟
با توجه به اینکه دو مسیر موازی برای پیگیری وجود دارد، هر دو مورد کاربرد دارند:

شکواییه: برای پیگیری جنبه کیفری جرم و مجازات مجرم (حبس یا جزای نقدی) طبق ماده ۴۹، باید شکواییه تنظیم و به دادسرای صالح ارائه شود.

دادخواست: برای مطالبه ضرر و زیان مالی که به شما وارد شده است، باید دادخواست حقوقی تنظیم کرده و به دادگاه حقوقی ارائه دهید.

نکته: شما می‌توانید دعوای ضرر و زیان ناشی از جرم را ضمن ارائه شکواییه و در همان دادگاه کیفری نیز مطرح کنید.

سوال سوم: دادخواست باید با عنوان مطالبه وجه باشد یا مطالبه خسارت؟
عنوان دقیق‌تر و صحیح‌تر برای دادخواست شما «مطالبه خسارت» یا به طور کامل‌تر «مطالبه ضرر و زیان ناشی از فعالیت غیرمجاز در بازار اوراق بهادار» است. ماده ۵۲ قانون به صراحت از عبارت «جبران ضرر و زیان» استفاده کرده است. عنوان «مطالبه وجه» ممکن است تمام ابعاد خسارت‌های وارده (مانند عدم‌النفع) را پوشش ندهد.

سوال چهارم: موضوع شکایت در شکواییه چه باید ثبت شود؟
عنوانی که شما ذکر کرده‌اید، یعنی «فعالیت غیرمجاز در زمینه کارگزاری، معامله‌گری و بازارگردانی بورس اوراق بهادار» کاملا صحیح و دقیق است، زیرا مستقیما به متن بند ۱ ماده ۴۹ قانون اشاره دارد.

همچنین می‌توان از عنوان خلاصه‌تر و رایج در رویه قضایی یعنی «فعالیت غیر مجاز در بورس» نیز استفاده کرد که در دادنامه‌های مرتبط با این موضوع به کار رفته است. هر دو عنوان برای ثبت در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی قابل قبول هستند.