تکلیف بیعانه در صورت خلف وعده چیست؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام
با توجه به شرایط مطرح‌شده، اصل حقوقی مهم در خصوص بیعانه (وجه التزام) این است که اگر صریحا و شفاهی توافق شده باشد که بیعانه غیرقابل استرداد است در صورت عدم پرداخت کامل ودیعه طبق شرط شما، شما حق دارید بیعانه را نگه دارید و دیگر مبلغ برگردانده نشود. این حالت در قانون مدنی تحت عنوان «وجه التزام» شناخته می‌شود و مطابق ماده ۱۰ قانون مدنی، اگر طرف مقابل از تعهدات خود سر باز زند، طرف دیگر می‌تواند بیعانه را در اختیار خود نگه دارد.
در پرونده شما، نکات کلیدی زیر بسیار مهم است:
* شرایط غیرقابل استرداد بودن بیعانه به‌صورت شفاهی و چندباره توسط طرفین تصدیق شده است.
* فایل‌های صوتی موجود که این توافق و رضایت طرف مقابل را نشان می‌دهد به عنوان سند معتبر قابل ارائه در دادگاه است.
* شما مبلغ بیعانه (۱۰ میلیون) را نگه داشته‌اید و فقط مازاد را به حساب آن شخص بازگردانده‌اید که نشان از رعایت عدالت و حسن نیت دارد.
* ادعای طرف مقابل که در اظهارنامه به نحو دیگری روایت کرده، در صورت تناقض با فایل‌های صوتی قابل رد است.

در مورد دفاع شما در دادگاه:
* ارائه فایل‌های صوتی و مستندات مبنی بر توافق درباره عدم استرداد بیعانه.
* اشاره به اینکه شرط عدم استرداد بیعانه به اطلاع و توافق طرف مقابل رسیده و از آن آگاهی داشته است.
* تاکید بر اینکه خود طرف مقابل این رویه را پذیرفته و به «روش عادی» بودن آن تصریح کرده است.
* توضیح اینکه بیعانه به عنوان وجه التزام بوده و مالک حق دارد در صورت عدم اجرای تعهد، آن را نگه دارد.
* توضیح این که بازگرداندن بخشی از پول نشان‌دهنده حسن نیت شما بوده است.

درباره اختلاف محل اقامت طرفین:
با توجه به اینکه شما و طرف مقابل در شهرهای مختلف هستید، براساس قانون آیین دادرسی مدنی، دعوا (مانند درخواست بازگشت بیعانه) معمولا باید در محل اقامت خوانده (شما) اقامه شود؛ اما چون شما موجر ملک هستید، ممکن است محل اقامت ملک نیز به عنوان محل اقامه دعوا در نظر گرفته شود. به هر صورت، مشورت با وکیل محلی برای تعیین دادگاه صالح مفید است.

بنابراین، در شرایط حاضر اگر دفاعیات خود را مستند و توام با فایل‌های صوتی ارائه کنید، احتمال موفقیت شما در دادگاه بالا است و طرف مقابل به دلیل نداشتن مدرک مستدل و نقض تعهداتش، احتمالا موفق به بازگشت بیعانه نخواهد شد، مگر اینکه بتواند خلاف آن را اثبات کند.