اگر مال‌الرهانه در دفترخانه جابه‌جا نشده باشد، عقد رهن باطل است؟
در دفترخانه سند عقد رهنی تنظیم کردیم که راهن به مدت شش ماه، آپارتمان خود را در ازای مبلغ هفت میلیارد تومان در رهن مرتهن می‌گذارد و یک قبض اقساطی شش‌ماهه نیز به‌صورت رسمی صادر شده است. پس از گذشت این مدت، راهن ادعا می‌کند که پولی دریافت نکرده و پرداخت نقدی این مبلغ عملاً ممکن نبوده است؛ لذا به استناد ماده ۷۷۱ قانون مدنی، عقد رهن را باطل می‌داند، به این دلیل که در زمان عقد بدهکار نبوده است. در عین حال، یک قرارداد عادی جداگانه نیز تنظیم شده که شماره سند رهنی در آن قید شده و صراحتاً آمده این سند بابت تضمین بدهی شخص ثالثی تنظیم شده است. راهن، مرتهن و شخص ثالث همگی این قرارداد را امضا کرده‌اند. آیا صرف جابه‌جا نشدن وجه در دفترخانه موجب بطلان عقد رهن میشود، یا قرارداد عادی مبنی بر تضمین دین ثالث، صحت عقد رهن را توجیه می‌کند؟
بیشتر وکلا معتقدند صرف ردوبدل نشدن پول در دفترخانه عقد رهن را باطل نمی‌کند و رهن می‌تواند بابت دین شخص ثالث باشد، اما اگر ثابت شود پولی ردوبدل نشده و رهن بابت دریافت وجه توسط خود راهن بوده، ممکن است باطل تلقی شود.
این دیدگاه کلی حقوقدانان است، اما سرنوشت دعوا دقیقاً به عبارات ثبت‌شده در سند رسمی و تطابق آن با قرارداد عادی بستگی دارد.
