اجرای شرط انتقال ملک در عقد موقت پس از فوت زوج

باسلام
به نظر می‌رسد دادخواست صرفا با عنوان «الزام وراث به انتقال یک قطعه زمین ۵۰۰ متری در سیاهکل» با مانع جدی مواجه است؛ زیرا مالی که باید منتقل شود اساسا در مالکیت مورث نبوده است.اما این به معنی بی‌حقی زوجه نیست. باید بررسی شود که آیا از مفاد شرط می‌توان تعهد به تهیه و انتقال چنین زمینی را استنباط کرد. اگر دادگاه چنین برداشتی داشته باشد و انجام تعهد پس از فوت بر عهده ترکه باشد، ممکن است موضوع به مطالبه قیمت/خسارت ناشی از عدم انجام تعهد برسد، نه الزام به انتقال زمینی که وجود یا مالکیت آن احراز نشده است.
همچنین چون مهریه جداگانه تعیین شده، این شرط اصولا می‌تواند تعهدی مستقل از مهریه باشد؛ یعنی پرداخت مهریه لزوما موجب سقوط این تعهد قراردادی نمی‌شود.

حسب توضیحات شما ، به نظر امکان الزام وراث زوج به انتقال ملک را با کیفیتی که اعلام نموده اید ندارید ، ورثه صرفا در حدود مالی که از متوفی دریافت میکنند ضامن پرداخت دیون هستند و بحث انجام تعهد از جانب متوفی در خصوص انتقال ملک به نظر قابلیت اجرا از طریق وراث ایشان را ندارد

بله، اصل چنین شرطی در عقد موقت می‌تواند صحیح و لازم‌الاجرا باشد؛ اما در فرضی که توضیح داده‌اید، اجرای آن علیه ورثه محل بحث جدی دارد.
شرط انتقال زمین، یک تعهد ضمن عقد است و لزوما با نداشتن زمین در زمان عقد باطل نمی‌شود؛ چون می‌تواند تعهد به انتقال مال در آینده باشد.
با فوت زوج، اصل تعهد مالی باقی‌مانده می‌تواند به ترکه منتقل شود؛ اما ورثه شخصا بیش از ترکه مسئول نیستند.
اگر زوج تا زمان فوت اصلا مالک چنین زمینی نشده باشد، الزام ورثه به انتقال یک زمین مشخص از اموال شخصی خودشان ممکن نیست.
در این حالت باید دید شرط، تعهد به تهیه و انتقال زمین بوده یا انتقال یک مال موجود. اگر تعهد شخصی زوج به تهیه زمین بوده باشد، ممکن است زوجه بتواند قیمت/خسارت ناشی از عدم انجام تعهد را از ترکه مطالبه کند، نه اینکه ورثه ملزم به انتقال ملک خود شوند.
چون مهریه جداگانه تعیین شده، این شرط اصولا جزء مهریه محسوب نمی‌شود و باید بر مبنای تعهد قراردادی بررسی شود.
بنابراین نتیجه نهایی کاملا به عبارت دقیق شرط و مفاد عقدنامه بستگی دارد.

شرطی که انجام آن غیر مقدور باشد، باطل است . شرط مورد نظر شما در زمان عقد ناممکن بوده، زیرا:
· موضوع شرط (زمین) در اختیار زوج نبوده .
· قدرت بر تسلیم، شرط صحت است و در زمان تعهد وجود نداشته .
بنابراین، دعوای زوجه برای اجبار وراث به انتقال زمین، قابل قبول نیست. بطلان این شرط، خود عقد نکاح را باطل نمی‌کند ، اما راهکار زیر برای زوجه وجود دارد:
· طرح دعوا بر علیه وراث: در صورت قبول ترکه، وراث مسئول پرداخت دیون متوفی تا ارزش ترکه هستند . زوجه می‌تواند معادل ارزش زمین را به عنوان خسارت ناشی از عدم اجرای شرط (از محل ترکه) مطالبه کند، ولی حق دریافت عین زمین را ندارد.