آیا نرخ قیمت خدمات اصناف باید منتشر شود؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام
بله، بر اساس قوانین و مقررات نظام صنفی ایران، الزام برای تعیین و انتشار نرخ خدمات برای بسیاری از اصناف وجود دارد و این نرخ‌نامه‌ها باید در دسترس عموم قرار گیرند. در ادامه به تفصیل به پرسش‌های شما پاسخ داده می‌شود.

الزام قانونی برای انتشار نرخ خدمات اصناف
بله، الزام قانونی برای این موضوع وجود دارد. بر اساس قانون نظام صنفی و «دستورالعمل نرخ‌گذاری کالا و خدمات صنفی»، کالاها و خدمات صنفی به دو گروه اصلی تقسیم می‌شوند :

کالاها و خدمات اولویت‌دار: این گروه شامل خدمات و کالاهای عمومی، انحصاری و ضروری است که قیمت‌گذاری آن‌ها توسط کمیسیون‌های نظارت شهرستان‌ها الزامی است. این نرخ‌گذاری بر اساس شاخص‌هایی مانند عمومیت مصرف، ضروری بودن کالا یا خدمت، و سهم آن در سبد هزینه خانوار تعیین می‌شود. خدمات مکانیکی و برق اتومبیل برای خودروهای متعارف و مورد مصرف عموم، در این دسته قرار می‌گیرند.

سایر کالاها و خدمات: قیمت‌گذاری این گروه توسط واحدهای صنفی و بر اساس ضوابط کلی تعیین می‌شود، اما همچنان تحت نظارت قرار دارند.

پس از تعیین نرخ توسط کمیسیون نظارت، اتاق اصناف شهرستان موظف است این نرخ‌ها را از طریق رسانه‌های گروهی برای اطلاع عموم منتشر کند و اتحادیه‌ها نیز باید آن را به واحدهای صنفی زیرمجموعه خود ابلاغ نمایند. همچنین، هر واحد صنفی مکلف است نرخ‌نامه خدمات خود را در محلی قابل رؤیت برای مشتریان نصب کند.

دسترسی آنلاین به نرخ‌نامه‌ها
دسترسی آنلاین به این نرخ‌نامه‌ها به صورت یکپارچه و متمرکز برای همه اصناف وجود ندارد، اما بسیاری از اتحادیه‌ها و وب‌سایت‌های مرتبط این اطلاعات را منتشر می‌کنند:

وب‌سایت اتحادیه‌ها: برخی اتحادیه‌ها، مانند اتحادیه صنف رایانه، امکان دریافت آنلاین نرخ‌نامه را برای اعضای خود فراهم کرده‌اند. برخی دیگر نیز نرخ‌نامه‌ها را به صورت فایل PDF در وب‌سایت خود یا وب‌سایت‌های خبری مرتبط منتشر می‌کنند.

وب‌سایت‌های اطلاع‌رسانی: برخی وب‌سایت‌ها و اپلیکیشن‌ها نرخ‌نامه‌های اصناف مختلف، از جمله نرخ‌نامه اتحادیه مکانیک خودرو برای سال‌های مختلف را گردآوری و منتشر می‌کنند. برای مثال، نرخ‌نامه خدمات فنی خودروهای داخلی و خارجی اتحادیه صنف تعمیرکاران خودرو تهران به صورت آنلاین قابل مشاهده و دریافت است.

بنابراین، اگرچه یک سامانه جامع دولتی برای همه اصناف وجود ندارد، اما با جستجو در اینترنت اغلب می‌توان به نرخ‌نامه مورد نظر دسترسی پیدا کرد.

تخلف در صورت عدم انتشار نرخ‌نامه توسط اتحادیه مکانیک
بله، این عمل تخلف محسوب می‌شود. با توجه به اینکه خدمات مکانیک خودروهای سبک جزو خدمات اولویت‌دار گروه اول است، هم اتحادیه و هم واحدهای صنفی زیرمجموعه آن دارای وظایف قانونی مشخصی هستند :

تخلف واحد صنفی: اگر یک تعمیرگاه خودرو از نصب نرخ‌نامه مصوب در محلی که برای مشتریان قابل مشاهده باشد خودداری کند، مرتکب تخلف «عدم درج قیمت» شده است. این تخلف طبق قانون نظام صنفی منجر به جریمه نقدی و در صورت تکرار، مجازات‌های سنگین‌تر خواهد شد.

مسئولیت اتحادیه: اتحادیه وظیفه دارد نرخ‌های مصوب را به اعضای خود ابلاغ کند. خودداری از در دسترس قرار دادن نرخ‌نامه برای عموم یا اعضای صنف، با وظایف قانونی اتحادیه در تضاد است. شهروندان می‌توانند در صورت مشاهده چنین تخلفی، موضوع را به مراجع نظارتی گزارش دهند.