آیا می‌توانم پس از صدور رای درخواست پرداخت هزینه‌ها را بدهم؟

با توجه به اینکه رای صادر شده و شما درخواست خود را در جریان دادرسی مطرح نکرده‌اید، همچنان امکان پیگیری وجود دارد، اما باید از مسیر صحیح قانونی اقدام کنید.

به طور خلاصه، برای مطالبه هزینه‌های دادرسی، کارشناسی و سایر خسارات مرتبط، باید یک دادخواست جدید به عنوان "دعوای مطالبه خسارات دادرسی" به همان شعبه‌ای که به پرونده شما رسیدگی کرده است، تقدیم کنید. این کار نیاز به طرح دادخواست بدوی جدید دارد، صرفا یک درخواست ساده به همان پرونده قبلی نیست.

در ادامه، تفکیک و جزئیات لازم برای اقدام شما ارائه می‌شود:

۱. مبنای قانونی مطالبه خسارات دادرسی
بر اساس قانون، شما به عنوان خواهان پرونده، حق دارید خساراتی را که به دلیل طرح دعوا و برای احقاق حق خود متحمل شده‌اید (از جمله هزینه دادرسی، حق‌الزحمه کارشناسی، حق‌الوکاله وکیل و ...) از خوانده مطالبه کنید. ماده ۵۱۵ قانون آیین دادرسی مدنی در این خصوص مقرر می‌دارد:
> "خواهان حق دارد جبران خسارت ناشی از دادرسی را که به علت تقصیر خوانده نسبت به ادای حق یا امتناع از آن به وی وارد شده یا خواهد شد، از باب اتلاف و تسبیب از خوانده مطالبه نماید."

همچنین ماده ۵۱۹ همین قانون، خسارات دادرسی را اینگونه تعریف می‌کند:
> "خسارات دادرسی عبارت است از هزینه دادرسی و حق‌الوکاله وکیل و هزینه‌های دیگری که به طور مستقیم مربوط به دادرسی و برای اثبات دعوا یا دفاع لازم بوده است از قبیل حق‌الزحمه کارشناسی و هزینه تحقیقات محلی."

۲. راهکار صحیح برای مطالبه هزینه‌ها پس از صدور رای
از آنجایی که در جریان رسیدگی به دعوای اصلی، درخواست خود برای محکومیت خوانده به پرداخت این هزینه‌ها را مطرح نکرده‌اید و اکنون رای صادر شده است، نمی‌توانید صرفا با یک درخواست ساده به همان پرونده، آن را مطرح کنید. شما باید یک دعوای جدید با موضوع "مطالبه خسارات دادرسی" اقامه نمایید.

• نحوه اقدام: باید از طریق دفاتر خدمات قضایی، یک دادخواست جدید به طرفیت همان شخص (خوانده پرونده قبلی) تنظیم و ثبت کنید.
• دادگاه صالح: این دادخواست باید به همان شعبه‌ای تقدیم شود که به دعوای اصلی شما رسیدگی کرده و رای صادر نموده است.
• میزان خواسته: در این دادخواست، باید کلیه هزینه‌هایی که در جریان دادرسی پرداخت کرده‌اید (مانند هزینه دادرسی بدوی، هزینه کارشناسی، هزینه‌های ایاب و ذهاب، هزینه تنظیم لایحه و ...) را به طور دقیق و با ارائه مدارک (رسیدهای پرداخت) لیست کرده و مطالبه نمایید.
• هزینه دادرسی دعوای جدید: خود این دادخواست جدید نیز مشمول پرداخت هزینه دادرسی است. از آنجایی که مطالبه خسارات دادرسی یک دعوای مالی محسوب می‌شود، هزینه آن بر اساس مبلغی که مطالبه می‌کنید محاسبه خواهد شد.

۳. نکته مهم: تفاوت وضعیت خواهان و خوانده
توجه داشته باشید که رویه مذکور (تقدیم دادخواست جدید) مربوط به وضعیت شما به عنوان خواهان است که در پرونده اصلی پیروز شده‌اید و قصد دارید هزینه‌های خود را مطالبه کنید.

این وضعیت با حالتی که خوانده پرونده باشید و بخواهید پس از رای، هزینه‌های خود را از خواهانی که دعوای واهی و غیرمحقانه مطرح کرده مطالبه کنید، متفاوت است. در آن شرایط خاص، خوانده می‌تواند بدون تقدیم دادخواست جدید، درخواست خود را مطرح کند.

جمع‌بندی و اقدام پیشنهادی
برای مطالبه هزینه‌های دادرسی و کارشناسی خود:
۱. مدارک خود را آماده کنید: تمام فیش‌ها و رسیدهای مربوط به پرداخت هزینه دادرسی، هزینه کارشناسی و هر هزینه دیگری را جمع‌آوری کنید.
۲. به دفاتر خدمات قضایی مراجعه کنید: با در دست داشتن مدارک شناسایی و رای صادره، موضوع را با اپراتور دفتر خدمات قضایی در میان بگذارید و نسبت به ثبت دادخواست جدید با موضوع "مطالبه خسارات دادرسی" به طرفیت همان شخص و به شعب‌های که رای صادر کرده است، اقدام نمایید.
۳. مدارک را پیوست کنید: تصویر کلیه رسیدهای پرداخت و تصویر رای دادگاه را به دادخواست خود پیوست کنید.

تاکید می‌شود که صرفا نوشتن یک درخواست ساده خطاب به شعبه و ضمیمه آن به پرونده قبلی، روش صحیحی نیست و منجر به نتیجه مطلوب نخواهد شد. مسیر قانونی، ارائه یک دادخواست جدید است.