آیا مهروموم ترکه پس از یک سال ممکن است؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام دوست عزیز

۱) آیا درخواست مهر‌وموم پس از یک‌سال پذیرفته می‌شود؟
---------------------------------------------------------
قانون امور حسبی برای «مهروموم ترکه» دو شرط زمانی مهم گذاشته است:

۱.
«چنانچه از تاریخ فوت متوفی بیش از یک‌ سال گذشته باشد، مهروموم ترکه فقط در دو حالت جایز است:
‌الف) در میان ترکه سهم یا حقی برای محجور (صغیر، مجنون، سفیه) یا غایب مفقودالاثر وجود داشته باشد.
ب) متوفی وصی یا قیم برای اداره ترکه تعیین کرده باشد و وصی تقاضا کند.»

۲.
«هرگاه ترکه قبلا تحریر شده باشد و همچنان در اختیار امین یا مدیر ترکه باشد، مهروموم دوباره انجام نخواهد شد مگر این‌که ترکه جدیدی کشف یا خطر تلف و حیف‌ومیل جدی ایجاد شود.»

نتیجه:
• اگر هیچ وارث محجور/غایب ندارید و وصی هم تقاضا نکرده است، بعد از گذشت یک‌سال دادگاه احتمالا درخواست مهروموم را وارد ندانسته و رد خواهد کرد.
• اگر یکی از شرایط فوق برقرار باشد (مثلا وارث صغیر دارید) همچنان می‌توانید دادخواست بدهید و دادگاه مکلف است رسیدگی کند.

۲) تحریر ترکه انجام شده ⇒ مهروموم معمولا بی‌فایده است
--------------------------------------------------------
هدف مهروموم فقط «حفظ فوری اموال تا زمان تحریر» است. وقتی تحریر ترکه انجام و صورت‌جلسه دارایی‌ها تنظیم شده، معمولا دادگاه دوباره مهروموم نمی‌کند؛ چون:
• اموال تحت نظارت دادگاه یا امین ترکه است.
• راه‌کار مؤثرتر، «تمدید ماموریت امین» یا «درخواست مدیر ترکه» است، نه مهروموم مجدد.

۳) وضعیت پس از مزایده‌ی ناموفق
--------------------------------
اگر در جریان تقسیم یا فروش ترکه، مزایده مرحله اول خریدار نداشته:

۱. طبق آیین‌نامه نحوه فروش اموال قوه قضاییه (مصوب ۱۴۰۰) و مقررات اجرای احکام:
• دادگاه (یا اداره اجرای احکام) موظف است در فاصله ۵ تا ۱۵ روز کاری، مزایده دوم را با حداقل ۸۰٪ قیمت کارشناسی قبلی برگزار کند.
• اگر باز هم فروش نرفت، می‌توانید:
– یا قیمت‌گذاری مجدد بخواهید،
– یا توافق ورثه بر رد مزایده و دریافت سهم عینی اموال (تقسیم فیزیکی)،
– یا درخواست «اجازه فروش توافقی» خارج از مزایده با نظارت اجرای احکام بدهید.

۲. در این مرحله «مهروموم» کمکی نمی‌کند؛ بهتر است:
• دادخواست «تقسیم ترکه» یا «اجازه فروش» را پیگیری کنید.
• اگر احتمال حیف‌ومیل هست، تمدید حکم «امین ترکه» یا تعیین «مدیر ترکه» را از دادگاه بخواهید
۴) راه‌حل عملی پیشنهادی
-------------------------
۱. اگر وارث صغیر/غایب ندارید:
• مهروموم دوباره پذیرفته نمی‌شود → بیهوده زمان و هزینه نکنید.
• به‌جای آن، با استناد به ماده ۳۰۶ قانون آیین‌دادرسی مدنی، «دادخواست الزام به تقسیم و تحویل سهم» یا «فروش مال مشاع» بدهید.

۲. اگر وارث محجور یا غایب هست:
• درخواست «مهروموم مجدد» + «تمدید مدیریت ترکه» را هم‌زمان بدهید.
• دادگاه ابتدا بررسی می‌کند که آیا تحریر قبلی کافی بوده یا خیر؛ در صورت ضرورت دستور مهروموم موضعی (برای اموال جدید یا در معرض تلف) می‌دهد.

۵) فرم مختصر دادخواست (در صورت وجود وارث محجور)
---------------------------------------
خواسته: «صدور دستور مهروموم ترکه متوفی مرحوم … و تمدید مدیریت ترکه»
مستند: قانون امور حسبی

شرح دادخواست (خلاصه)
«با عنایت به این‌که از تاریخ فوت مورث بیش از یک سال گذشته و در میان وراث، صغیر/غایب مفقودالاثر حضور دارد و بخشی از اموال متوفی خارج از فهرست تحریر کشف شده و بیم حیف‌ومیل می‌رود، بدین وسیله تقاضای مهروموم ترکه و تمدید ماموریت امین ترکه را به استناد مواد قانون امور حسبی تقدیم می‌دارم.»

۶) جمع‌بندی
-------------
• بعد از گذشت یک سال، مهروموم فقط با وجود وارث محجور یا غایب یا تقاضای وصی امکان‌پذیر است.
• وقتی تحریر ترکه انجام شده، دادگاه معمولا مهروموم دوباره را غیرلازم می‌داند؛ مگر اموال جدید یا خطر تلف باشد.
• برای ادامه‌ی فرآیند تقسیم یا فروش، تمرکز روی «مزایده دوم»، «تعیین مدیر ترکه» و «الزام به تقسیم» مؤثرتر از مهروموم است.

اگر مدل دقیق وراث و نوع اموال یا پرونده اجرای احکام را بفرمایید، می‌توانم متن دادخواست یا استعلام‌های بعدی را مفصل‌تر تنظیم کنم. موفق باشید 🌷