آیا دادگاه تهران صالح به مطالبه خسارت چک است؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

با سلام و احترام،

در پاسخ به سوال شما، بر اساس رویه قضایی و نظریات مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه، دادگاه صالح برای اقامه دعوای مطالبه خسارت تاخیر تادیه وجه چک، همان دادگاهی است که اجراییه مستقیم مربوط به اصل وجه چک را صادر کرده است. بنابراین، خواهان (دارنده چک) نمی‌تواند این دعوا را به صورت جداگانه در دادگاه تهران اقامه کند و صلاحیت محلی اجبارا با دادگاه شهر دیگری است که اجراییه را صادر نموده است.

تشریح مبانی حقوقی
لزوم طرح دعوای جداگانه برای خسارت تاخیر تادیه:
بر اساس ماده ۲۳ قانون صدور چک، دارنده چک می‌تواند برای «اصل مبلغ چک» و «حق‌الوکاله وکیل» درخواست صدور اجراییه مستقیم کند. این ماده شامل خسارت تاخیر تادیه نمی‌شود. مطالبه این خسارت نیازمند رسیدگی قضایی و احراز شرایط قانونی است، لذا باید برای آن دادخواست جداگانه تنظیم و به دادگاه تقدیم شود.

صلاحیت دادگاه بر اساس قاعده "تبعیت فرع از اصل":
دعوای مطالبه خسارت تاخیر تادیه، یک دعوای فرعی و وابسته به دعوای اصلی (مطالبه وجه چک) محسوب می‌شود . طبق قاعده حقوقی «تبعیت فرع از اصل»، دعوای فرعی باید در دادگاهی رسیدگی شود که به دعوای اصلی رسیدگی کرده یا صلاحیت رسیدگی به آن را داشته است .

اعمال حق انتخاب دادگاه صالح:
طبق قانون، دارنده چک برای مطالبه وجه آن می‌تواند به یکی از دادگاه‌های زیر مراجعه کند:
محل اقامت صادرکننده چک (خوانده)
محل صدور چک
محل استقرار بانک محال‌علیه (بانکی که باید وجه را پرداخت می‌کرد)

در مورد شما، دارنده چک با مراجعه به دادگاه شهر دیگر و درخواست صدور اجراییه مستقیم، در واقع دادگاه صالح برای رسیدگی به اصل دین را انتخاب کرده است.

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
اداره کل حقوقی قوه قضاییه در نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۱/۳۳۷ مورخ ۱۴۰۱/۰۷/۰۹ به صراحت این موضوع را تبیین کرده است. طبق این نظریه، از آنجا که دارنده چک با درخواست صدور اجراییه از یک مرجع قضایی، حق خود را برای انتخاب دادگاه صالح اعمال کرده است، دعوای بعدی برای مطالبه خسارت تاخیر تادیه نیز باید در همان دادگاه محل صدور اجراییه اقامه شود .

نتیجه‌گیری
با توجه به اینکه شما برای اصل وجه چک در شهری غیر از تهران اقدام به اخذ اجراییه کرده‌اید، برای مطالبه خسارت تاخیر تادیه نیز باید به دادگاه همان شهر مراجعه و دادخواست خود را ثبت نمایید. دادگاه‌های تهران در این مورد خاص، صلاحیت محلی برای رسیدگی به دعوای شما را نخواهند داشت.