- مهر و موم ترکه اقدامی فوری برای حفظ اموال متوفی است، نه تعیین سهم؛ دادرس باید بی‌درنگ اقدام کند و علت هر تأخیر را بنویسد (مواد ۱۶۲ و ۱۷۴ قانون امور حسبی).
- ورثه یا نمایندهٔ قانونی آنها، وصی، موصی‌له جزء مشاع و طلبکار با سند رسمی یا حکم قطعی حق درخواست دارند (مادهٔ ۱۶۷)؛ پس از تحریر ترکه دیگر مهر و موم پذیرفته نمیشود (مادهٔ ۱۹۲).
- با قانون شوراهای حل اختلاف ۱۴۰۲، مهر و موم و رفع آن در صلاحیت دادگاه صلح است و شورا فقط برای سازش اقدام میکند (بند ۶ مادهٔ ۱۲ و مادهٔ ۱۴)؛ مرجع محلی، دادگاه آخرین اقامتگاه متوفی است (مادهٔ ۱۶۳).
چه زمانی به دادخواست مهر و موم ترکه نیاز دارید؟
- اموال در دست یکی از ورثه یا شخص ثالث استمتوفی با یکی از فرزندان، همسر دوم یا اقوام زندگی می‌کرده و طلا، پول نقد، اسناد و اثاث قیمتی در همان خانه مانده است. بقیهٔ ورثه می‌ترسند پیش از تحریر و تقسیم چیزی خارج شود؛ مهر و موم همان روز اول جلوی این را می‌گیرد و کسانی که با متوفی زندگی می‌کردند باید کتباً تعهد بدهند چیزی نبرده‌اند (بند ۱۰ مادهٔ ۱۷۶).
- شما طلبکار متوفی هستیداز متوفی طلبی دارید که مستند به سند رسمی یا حکم قطعی است و ورثه بی‌اعتنا اموال را دست‌به‌دست می‌کنند. به اندازهٔ طلب و به شرطی که برای آن رهن یا تأمین دیگری نباشد، می‌توانید مهر و موم ترکه را بخواهید (بند ۳ مادهٔ ۱۶۷).
- شما وصی یا موصی‌له هستیدمتوفی شما را وصی کرده یا بخشی مشاع از ترکه (مثلاً ثلث) را به شما وصیت کرده و ورثه هنوز گواهی انحصار وراثت نگرفته‌اند. مهر و موم، اموال را تا روشنشدن تکلیف وصیت و سهم‌ها حفظ میکند (بندهای ۲ و ۴ مادهٔ ۱۶۷) و اگر وصیت‌نامه‌ای در محل پیدا شود، صورتمجلس و به دادگاه صالح فرستاده میشود (مواد ۱۸۱ تا ۱۸۴).
- وارث غایب یا محجور داریدیکی از ورثه خارج از کشور، مفقود یا صغیر است و کسی از سهم او مراقبت نمی‌کند. مهر و موم اموال را نگه می‌دارد و دادرس پس از مهر و موم به دادستان اطلاع میدهد تا برای محجور قیم و برای غایب امین تعیین شود (مواد ۱۷۲ و ۱۷۳)؛ رفع مهر و موم هم بعد از همین تعیین انجام می‌گیرد (مادهٔ ۱۹۹).
مهر و موم ترکه چیست و چه فرقی با تحریر ترکه و انحصار وراثت دارد؟
مهر و موم ترکه یکی از «امور راجع به ترکه» است، یعنی اقدامی برای حفظ ترکه و رساندن آن به صاحبان حق (مادهٔ ۱۶۲ قانون امور حسبی). دادگاه مهر مخصوصی برای این کار دارد (مادهٔ ۱۶۶)؛ دادرس به محل می‌رود، درِ اتاق، صندوق‌خانه و گنجه‌ها را مهر و موم میکند، از اشیایی که مهر و موم نمیشود وصف اجمالی برمی‌دارد و همهٔ این‌ها را در صورتمجلس می‌نویسد (مادهٔ ۱۷۶). کلید قفل‌های مهر و موم‌شده در دادگاه بایگانی میشود (مادهٔ ۱۷۸). چون امور حسبی بدون نزاع و دعوا رسیدگی میشود (مادهٔ ۱)، مهر و موم نیازی به جلسه با حضور طرف مقابل ندارد و وقت آن فقط به ذینفعان اطلاع داده میشود، آن هم به‌شرطی که باعث تأخیر نشود (مادهٔ ۱۷۵).
تفاوت با تحریر ترکه: تحریر یعنی تعیین مقدار ترکه و دیون متوفی (مادهٔ ۲۰۶) با صورت‌برداری دقیق و ارزیابی؛ مهر و موم فقط «قفل‌کردن» است و بها یا مقدار را معین نمی‌کند. ترتیب هم مهم است: بعد از تحریر ترکه دیگر درخواست مهر و موم پذیرفته نمیشود و اگر در اثنای تحریر بخواهید، فقط بخش تحریرنشده مهر و موم میگردد (مادهٔ ۱۹۲). تفاوت با گواهی انحصار وراثت: آن گواهی فقط میگوید ورثه چه کسانی‌اند (مواد ۳۶۰ تا ۳۶۲) و کاری به حفظ اموال ندارد. تفاوت با تأمین خواسته: تأمین خواسته توقیف مال خوانده برای یک دعوای مالی است؛ مهر و موم دعوا نیست و علیه کسی نیست، بلکه برای حفظ دارایی یک متوفی است. اگر هدف شما فقط جلوگیری از خروج اموال در روزهای اول پس از فوت است، مسیر درست همین درخواست است؛ تحریر و تقسیم در مرحلهٔ بعد می‌آید.
چه کسی و در چه شرایطی میتواند درخواست مهر و موم ترکه بدهد؟
مادهٔ ۱۶۷ قانون امور حسبی چهار دسته را نام می‌برد و درخواست کس دیگری پذیرفته نمیشود:
- هر یک از ورثهٔ متوفی یا نمایندهٔ قانونی آنها — یک وارث به‌تنهایی کافی است؛ رضایت بقیه لازم نیست.
- موصی‌له، به شرطی که وصیت به جزء مشاع (مثل یک‌سوم یا یک‌دهم ترکه) شده باشد، نه به مال معین.
- طلبکار متوفی که طلبش مستند به سند رسمی یا حکم قطعی باشد، فقط به مقدار طلب، و به شرطی که در برابر طلب رهن نباشد و ترتیب دیگری هم برای تأمین آن داده نشده باشد.
- وصی، یعنی کسی که متوفی او را برای وصایت تعیین کرده است.
در دو حالت دادگاه بدون درخواست و صرفاً با اطلاع، خودش مهر و موم میکند: وقتی کسی در خانهٔ اجاره‌ای، مهمان‌خانه و مانند آن فوت کرده و کسی برای حفظ اموالش نیست (مالک یا مدیر مکلف است به دادگاه خبر دهد)، و وقتی اموال دولتی یا عمومی نزد متوفی امانت بوده که در این حالت فقط همان اموال مهر و موم میشود مگر ذینفعان بقیه را هم بخواهند (مواد ۱۶۸ و ۱۶۹). اگر پیش از رسیدن دادرس اقدام فوری لازم باشد، دادستان یا در نبود او کلانتری یا دهبان با حضور دو معتمد محلی اقدام میکند و کلیدها را در پاکت مهر و موم‌شده به دادگاه می‌فرستد (مواد ۱۷۰ و ۱۷۱).
شرط زمانی: مهر و موم باید پیش از تحریر ترکه خواسته شود (مادهٔ ۱۹۲). شرط مالی: اگر متوفی مالی نداشته یا مالش قابل مهر و موم نباشد، دادرس فقط صورت‌مجلسی تنظیم میکند و این را در آن قید می‌نماید (مادهٔ ۱۹۱). در امور حسبی می‌توانید شخصاً حاضر شوید یا نماینده بفرستید، از جمله وکیل دادگستری (مادهٔ ۱۵).
مرجع صالح: دادگاه صلح، شورای حل اختلاف یا دادگاه حقوقی؟
این صفحه قبلاً با عنوان «مهر و موم ترکه از شورای حل اختلاف» شناخته میشد، چون تا پیش از قانون جدید، این درخواست در شوراهای حل اختلاف مطرح میشد. با قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲ این ترتیب تغییر کرده است: «حصر ورثه، تحریر ترکه، مهر و موم و رفع آن» در فهرست صلاحیت‌های دادگاه صلح آمده (بند ۶ مادهٔ ۱۲) و از اجرای این قانون، شورا فقط در امر صلح و سازش اقدام میکند (مادهٔ ۱۴). پس امروز دادخواست مهر و موم ترکه را در دفتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت میکنید و دفتر آن را به دادگاه صلح صالح ارجاع میدهد. ابلاغ‌ها از طریق سامانهٔ ثنا می‌آید.
کدام شهر؟ دادگاهی صالح است که آخرین اقامتگاه متوفی در ایران در حوزهٔ آن بوده و اگر متوفی اقامتگاه نداشته، دادگاه آخرین محل سکونت او (مادهٔ ۱۶۳ قانون امور حسبی). اگر متوفی در ایران اقامتگاه و سکونت نداشته، دادگاه محل وقوع ترکه و در صورت پراکندگی اموال، دادگاه محل مال غیرمنقول صالح است (مادهٔ ۱۶۴). اگر بخشی از اموال در شهر دیگری است، دادگاه آن شهر فقط اقدام حفاظتی (مهر و موم) را انجام میدهد و رونوشت صورتمجلس را برای دادگاه صالح می‌فرستد (مادهٔ ۱۶۵)؛ یعنی لازم نیست برای هر شهر دادخواست جدا بدهید، اما باید محل همهٔ اموال را در دادخواست بنویسید.
چه چیزی در شورا نمی‌ماند؟ اختلاف در اصل وصیت حتی با توافق طرفین در شورا قابل طرح نیست (بند ۲ مادهٔ ۱۱ قانون شوراها)؛ پس اگر هم‌زمان با مهر و موم بر سر اعتبار وصیتنامه اختلاف دارید، آن اختلاف باید به‌صورت دعوا در دادگاه حقوقی مطرح شود و وکیل آن را از درخواست حسبی مهر و موم جدا می‌نویسد.
هزینهٔ دادرسی و هزینه‌های جانبی مهر و موم ترکه
مهر و موم ترکه از ارزان‌ترین اقدامات قضایی است، اما چند هزینهٔ جدا را باید بشناسید:
- هزینهٔ دادرسی: قانون امور حسبی برای «درخواست مهر و موم ترکه» و «درخواست برداشتن مهر و موم» هزینهٔ ثابت و اندکی پیش‌بینی کرده که هنگام درخواست گرفته میشود (مادهٔ ۳۷۵) و امروز مبلغ آن طبق تعرفهٔ سالانه در دفتر خدمات الکترونیک قضایی پرداخت میشود. این هزینه به ارزش ترکه ربطی ندارد.
- هزینهٔ حفظ و ادارهٔ ترکه — مثل دستمزد نگهبانی که دادرس برای اموالِ غیرقابل مهر و موم تعیین میکند (مادهٔ ۱۷۹) — طبق مادهٔ ۳۷۷ از خود ترکه برداشته میشود، نه از وارث درخواستکننده.
- هزینهٔ کفن و دفن: پیش از مهر و موم، هزینهٔ لازم و ضروری کفن و دفن با رعایت شئون متوفی از وجوه نقد ترکه برداشته میشود و اگر وجه نقد نباشد، بخشی از ترکه فروخته و بقیه مهر و موم میشود (مادهٔ ۱۹۰).
- اشیای ضایع‌شدنی یا پرهزینه: اموالی که نگهداری‌شان هزینهٔ بی‌تناسب دارد یا کم‌ارزش و جاگیرند ممکن است مهر و موم نشود و اگر مورد نیاز اشخاص واجب‌النفقه نباشد فروخته شود و پولش در صندوق دادگستری یا بانک معتبر سپرده گردد (مادهٔ ۱۹۳).
آنچه بابت نوشتن خودِ دادخواست می‌پردازید در هیچ‌یک از این ردیف‌ها نیست؛ رقم آن را وکیل، پیش از پرداخت و در همان گفتوگو به شما میگوید. اگر بخواهید وکیل در روز مهر و موم هم همراه شما باشد یا در دادگاه وکالت کند، ابطال تمبر مالیاتی وکالت‌نامه طبق تعرفه جداگانه انجام میشود.
مدارکی که برای تنظیم دادخواست از شما می‌خواهیم
- شناسنامه و کارت ملی کسی که درخواست میدهد، به‌همراه حساب کاربری فعال در سامانهٔ ثنا؛ اگر وکیل پرونده را ثبت میکند، وکالت‌نامه.
- گواهی فوت متوفی.
- مدرک سمت شما طبق مادهٔ ۱۶۷: شناسنامه‌ای که نسبت با متوفی را نشان میدهد یا گواهی انحصار وراثت (اگر صادر شده)؛ وصیت‌نامه‌ای که شما را وصی یا موصی‌له جزء مشاع کرده؛ یا سند رسمی یا حکم قطعی طلب برای طلبکار.
- نام، نشانی و شمارهٔ ملی سایر ورثه و ذینفعان، تا وقت مهر و موم به آنها اطلاع داده شود (مادهٔ ۱۷۵) و بعداً در رفع مهر و موم احضار شوند (مادهٔ ۱۹۶).
- نشانی دقیق محل اموال (خانه، مغازه، انبار، صندوق امانات) و توصیف اجمالی آنچه آنجاست: طلا، وجه نقد، اسناد، اوراق، اثاث قیمتی، خودرو؛ و نام کسی که الان در محل زندگی میکند یا اموال در تصرف اوست.
- اگر می‌دانید وصیت‌نامه‌ای وجود دارد، محل احتمالی آن؛ دادرس موظف است در صورت اطلاع، جست‌وجو کند (مادهٔ ۱۸۶).
- اگر وارث محجور یا غایب دارید: قیم‌نامه یا حکم تعیین امین، یا دست‌کم اطلاع از وضعیت او (مواد ۱۷۲ و ۱۷۳).
برای مهر و موم لازم نیست منتظر صدور گواهی انحصار وراثت بمانید؛ در عمل، شناسنامه‌ها و گواهی فوت برای اثبات وراثت کافی است و وکیل در همان گفتوگو میگوید کدام مدرک الان لازم است و کدام را میتوان بعداً تکمیل کرد. هر چه توصیف محل و اموال دقیق‌تر باشد، دادرس سریع‌تر و کامل‌تر اقدام میکند.
مراحل ثبت و رسیدگی به دادخواست مهر و موم ترکه
- ۱تنظیم متن دادخواستمشخصات درخواستکننده و سمت او، مشخصات متوفی و تاریخ فوت، نام و نشانی ورثه و ذینفعان، خواستهٔ «مهر و موم ترکه»، نشانی و توصیف محل اموال، دلایل و منضمات و استناد به مواد ۱۶۲ و ۱۶۷ قانون امور حسبی. در امور حسبی درخواست میتواند کتبی یا زبانی باشد (مادهٔ ۱۳) اما در عمل در قالب دادخواست ثبت میشود.
- ۲ثبت در دفتر خدمات الکترونیک قضاییبا کارت ملی و مدارک به دفتر خدمات مراجعه میکنید؛ دادخواست اسکن و به دادگاه صلحِ محل آخرین اقامتگاه متوفی ارجاع میشود و ابلاغ‌ها از طریق ثنا می‌آید. اگر بیم خروج فوری اموال دارید، وکیل در متن بر فوریت و مادهٔ ۱۷۴ تأکید میکند.
- ۳تعیین وقت و اطلاع به ذی‌نفعاندادگاه وقت مهر و موم را به اشخاصی که ذی‌نفع می‌داند اطلاع میدهد، اما این اطلاع نباید موجب تأخیر شود (مادهٔ ۱۷۵)؛ دادرس باید فوراً خود یا به‌وسیلهٔ دادرس علی‌البدل اقدام کند و علت هر تأخیری را در صورتمجلس بنویسد (مادهٔ ۱۷۴).
- ۴حضور در محل و مهر و مومدادرس در محل، اتاق‌ها، صندوق‌ها و گنجه‌ها را با مهر مخصوص می‌بندد؛ اثاث ضروری زندگی همسر و فرزندان و اشیای غیرقابل مهر و موم را فقط توصیف میکند (مادهٔ ۱۸۹)؛ برای اموالی که مهر و موم‌شدنی نیست صورت اجمالی برمی‌دارد و در صورت لزوم نگهبان می‌گمارد (مادهٔ ۱۷۹)؛ اشیای متعلق به همسر متوفی یا دیگران را به صاحبش برمی‌گرداند (مادهٔ ۱۸۸).
- ۵تنظیم صورتمجلس و امضاصورت‌مجلسی با تاریخ و ساعت، نام مباشر مهر و موم، علت، مشخصات درخواستکننده، اظهارات حاضران، محل مهر و موم، وصف اشیای مهر و موم‌نشده، نام نگهبان و اظهار کتبی کسانی که با متوفی زندگی می‌کردند مبنی بر اینکه چیزی خارج یا مخفی نکرده‌اند تنظیم میشود (مادهٔ ۱۷۶) و به امضای دادرس و ذینفعان میرسد؛ امتناع از امضا قید میشود (مادهٔ ۱۷۷).
- ۶تکلیف وصیتنامه و کلیدهااگر وصیتنامه یا برگ‌های مهر و موم‌شده‌ای پیدا شود، مشخصاتش در صورتمجلس نوشته و به دادگاه صالح فرستاده میشود تا آنجا باز شود (مواد ۱۸۱ تا ۱۸۵)؛ اگر وصیت‌نامهٔ معتبری شامل امور فوری باشد، دادرس اجازهٔ انجام آن را میدهد (مادهٔ ۱۸۷). کلید قفل‌ها در دادگاه بایگانی میشود (مادهٔ ۱۷۸) و در صورت وجود وارث محجور یا غایب، مراتب به دادستان اطلاع داده میشود (مواد ۱۷۲ و ۱۷۳).
بعد از مهر و موم ترکه چه میشود؟ رفع مهر و موم و تحریر
مهر و موم یک وضعیت موقت است؛ اموال بسته میماند تا یکی از این دو اتفاق بیفتد:
- رفع مهر و موم: همان کسانی که حق درخواست مهر و موم دارند می‌توانند رفع آن را هم بخواهند (مادهٔ ۱۹۴). درخواست به همان دادگاه صالح امور ترکه داده میشود و اگر ترکه در حوزهٔ دیگری باشد، دادگاه محل ترکه به دستور آن اقدام میکند (مادهٔ ۱۹۵). دادگاه روز و ساعت را تعیین و به ورثه، وصی و موصی‌لهِ مقیم حوزه ابلاغ میکند (مادهٔ ۱۹۶)؛ عدم حضور آنها مانع برداشتن مهر و موم نیست (مادهٔ ۱۹۸). اگر وارث غایب یا محجور هست، رفع مهر و موم بعد از تعیین امین یا قیم انجام میشود (مادهٔ ۱۹۹). هنگام رفع، صورت‌مجلسی تنظیم میشود که سالم یا دست‌خورده بودن مهر را با توصیف کامل ثبت میکند (مادهٔ ۲۰۱).
- رفع همراه با صورت ریز (تحریر): قاعده این است که هنگام برداشتن مهر و موم، صورت ریز ترکه مطابق ترتیب تحریر برداشته میشود و اگر در یک جلسه تمام نشود، بخش باقی‌مانده دوباره مهر و موم میگردد (مادهٔ ۲۰۲). فقط در سه حالت مهر و موم بدون صورت ریز برداشته میشود: درخواست‌کنندهٔ مهر و موم خودش رفع بدون صورت ریز بخواهد و وارث غایب یا محجور و علت دیگری نباشد؛ مهر و موم به درخواست طلبکار بوده و ورثه پرداخت طلب را تعهد کنند یا طلبکار رضایت دهد؛ یا علت مهر و موم پیش از رفع یا در جریان آن برطرف شود (مادهٔ ۲۰۴). اگر وارث غایب یا محجور باشد یا وارث معلوم نباشد، تحریر هنگام رفع اجباری است (مادهٔ ۲۰۵).
به همین دلیل بسیاری از خانواده‌ها پس از مهر و موم، دادخواست رفع مهر و موم و تحریر ترکه را با هم می‌دهند تا صورت کامل دارایی و بدهی متوفی تهیه شود (مادهٔ ۲۰۶) و سپس به سراغ تقسیم بروند. در فاصلهٔ مهر و موم تا رفع آن، هر دست‌بردن به اموال مهر و موم‌شده، علاوه بر ثبت در صورت‌مجلسِ رفع (بند ۴ مادهٔ ۲۰۱)، میتواند پیگرد جداگانه داشته باشد؛ وکیل در همان گفتوگو میگوید چه زمانی و با چه خواسته‌ای مرحلهٔ بعد را شروع کنید.
اعتراض به مهر و موم ترکه و ادعای مالکیت اشخاص ثالث
تصمیم دادگاه در امور حسبی اصولاً قابل پژوهش (تجدیدنظر) و فرجام نیست مگر در مواردی که قانون تصریح کرده باشد (مادهٔ ۲۷ قانون امور حسبی)، و مهر و موم ترکه جزو موارد تصریح‌شده نیست. در عوض، هر کس تصمیم دادگاه را برای خود زیان‌بار بداند میتواند به آن اعتراض کند و حکمی که در نتیجهٔ این اعتراض صادر میشود قابل پژوهش و فرجام است (مادهٔ ۴۴). دادگاه هم اگر خودش یا با تذکر به خطای تصمیم غیرقابل پژوهش خود پی ببرد، میتواند آن را تغییر دهد (مادهٔ ۴۰). طبق تبصرهٔ ۵ مادهٔ ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف ۱۴۰۲ نیز آرای دادگاه صلح جز در موارد مصرح در همان تبصره قطعی است.
- وارثی که با مهر و موم مخالف است: مسیر عملی او درخواست رفع مهر و موم است (مادهٔ ۱۹۴)، مخصوصاً اگر علت مهر و موم برطرف شده باشد (بند ۳ مادهٔ ۲۰۴).
- شخص ثالثی که میگوید مال، مال اوست: اشیا و نوشته‌هایی که داخل ترکه نیست و به همسر متوفی یا دیگری تعلق دارد، هنگام مهر و موم یا رفع آن به صاحبش رد میشود و مشخصاتش در صورتمجلس می‌آید (مادهٔ ۱۸۸)؛ اگر صاحبش حاضر نباشد، تا مطالبه حفظ میشود (مادهٔ ۲۰۳). اگر اختلاف جدی دربارهٔ مالکیت باشد، باید به‌صورت دعوا در دادگاه حقوقی رسیدگی شود.
- اختلاف در وراثت یا اعتبار وصیتنامه: از حدود یک درخواست حسبی خارج است و دعوای جداگانه میخواهد؛ اختلاف در اصل وصیت حتی با توافق در شورا قابل طرح نیست (بند ۲ مادهٔ ۱۱ قانون شوراها).
نکتهٔ مهم: مهر و موم به زیان کسی حکم نمی‌دهد و مالکیت کسی را تغییر نمی‌دهد؛ بنابراین انرژی را صرف جنگ بر سر خودِ مهر و موم نکنید، بلکه به مرحلهٔ تحریر و تقسیم فکر کنید که سهم‌ها آنجا تعیین میشود.
اشتباه‌های رایجی که وکیل جلوی آنها را می‌گیرد
- درخواست از کسی که حق درخواست ندارد: طلبکار با رسید عادی، موصی‌له‌ای که مال معین (نه جزء مشاع) به او وصیت شده، یا دامادی که خودش وارث نیست؛ مادهٔ ۱۶۷ فقط چهار دسته را می‌پذیرد و درخواست بقیه رد میشود.
- دیرکردن: پس از تحریر ترکه مهر و موم پذیرفته نمیشود (مادهٔ ۱۹۲) و در عمل، هر روز تأخیر یعنی فرصت بیشتر برای خروج اموال. درخواست را همان روزهای اول بدهید.
- ثبت در شهر اشتباه: ملاک، آخرین اقامتگاه متوفی است نه محل اموال یا محل سکونت شما (مادهٔ ۱۶۳)؛ اشتباه در آن یعنی قرار عدم صلاحیت و هفته‌ها تأخیر.
- مراجعه به شورای حل اختلاف به رسم گذشته: با قانون ۱۴۰۲ مهر و موم در صلاحیت دادگاه صلح است (بند ۶ مادهٔ ۱۲) و شورا فقط سازش میدهد (مادهٔ ۱۴).
- نشانی و توصیف ناقص اموال: اگر ننویسید اموال کجاست و چه چیزهایی در آن است، دادرس در محل سرگردان میشود و اشیای مهم ممکن است از قلم بیفتد؛ صورتمجلس باید محل و وصف اشیا را داشته باشد (مادهٔ ۱۷۶).
- جا انداختن وارث غایب یا محجور: بدون تعیین قیم یا امین، رفع مهر و موم انجام نمیشود (مادهٔ ۱۹۹) و تحریر اجباری میشود (مادهٔ ۲۰۵)؛ وکیل این را از اول در دادخواست پیش‌بینی میکند.
- انتظار برای گواهی انحصار وراثت: برای مهر و موم لازم نیست؛ شناسنامه و گواهی فوت سمت وارث را نشان میدهد. منتظر ماندن فقط زمان را می‌سوزاند.
- خلط مهر و موم با تأمین خواسته یا دستور موقت: اگر طرف شما زنده است و دعوای مالی دارید، ابزار درست تأمین خواسته است؛ مهر و موم فقط برای ترکهٔ متوفی است.