با توجه به حکم تقسیم ترکه و خلع یدی که دریافت کرده‌اید، از نظر حقوقی وضعیت تصرف وراث دیگر از تاریخ ۱۳۵۵/۱۲/۱۴ تاکنون، تصرف عدوانی و در حکم غصب محسوب می‌شود. زیرا پس از اثبات حق مالکیت شما از طریق دادگاه، ادامه تصرف دیگران بدون مجوز قانونی، مصداق بارز غصب است.
در پاسخ به پرسش شما، میتوانید در یک دادخواست واحد، هم اجرت‌المثل ایام تصرف و هم سهم خود از منافع و عواید را مطالبه کنید و مطالبه هر دو به طور همزمان ممکن است.
توضیح تفاوت این دو خواسته:
۱. اجرت‌المثل ایام تصرف: به معنای هزینه و بهای استفاده از عین ملک است. این مبلغ معادل اجرت و کرایه زمین در مدت زمانی است که دیگران بدون اجازه شما از آن استفاده کرده‌اند. مبنای محاسبه اجرت‌المثل، نرخ روز زمین در زمان تصرف نیست، بلکه بر اساس اجرت و کرایه متعارف زمین در هر مقطع زمانی محاسبه می‌شود.
۲. منافع و عواید: به محصولات و درآمدهایی اطلاق می‌شود که از زمین به دست آمده است. در زمین زراعی شما، منافع عبارتند از: محصولات کشاورزی (اعم از دیم و آبی) که طی این سال‌ها برداشت شده است.
مبنای قانونی:
بر اساس ماده ۳۰۸ قانون مدنی، غاصب (کسی که مال دیگری را بدون اجازه تصرف می‌کند) مسئول پرداخت منافع و عوایدی است که از مال مغصوب به دست آورده یا می‌توانسته به دست آورد. در ملک مشاعی، هر یک از شرکا بدون اذن سایر شرکا نمی‌تواند در مال مشترک تصرف کند.
نحوه محاسبه و اثبات:
۱. اجرت‌المثل: از تاریخ ۱۳۵۵/۱۲/۱۴ تا زمان خلع ید، بر اساس نرخ کرایه زمین زراعی در هر سال محاسبه می‌شود. برای اثبات، میتوانید از نظریه کارشناس رسمی دادگستری استفاده کنید.
۲. منافع و عواید: از سال ۱۳۶۰ تا ۱۳۷۵ که چاه آب وجود داشته، کشت آبی انجام شده و مابقی سال‌ها کشت دیم. باید میزان محصول برداشت شده در هر سال را اثبات کنید. در صورت عدم امکان اثبات دقیق، دادگاه با استناد به عرف و عادت محلی و نظریه کارشناس، میزان تقریبی محصولات را تعیین می‌کند.
نکات مهم در هنگام طرح دادخواست:
۱. یک دادخواست واحد کافی است، اما در قسمت شرح دعوا و خواسته، هر دو مطالبه را به طور جداگانه و مشخص قید کنید.
۲. مهم نیست منافع عینا موجود باشد یا تلف شده باشد؛ در هر صورت، غاصب مسئول پرداخت آن است.
۳. مسئولیت وراث متصرف، به نسبت مدت تصرف هر یک از آن‌ها قابل تفکیک و تعیین است.
۴. چون تصرف از سال ۱۳۵۵ شروع شده، اثبات میزان منافع در سال‌های اولیه ممکن است دشوار باشد، اما دادگاه با استفاده از کارشناسی و قرائن، برآورد معقولی انجام می‌دهد.
توصیه پایانی:
با توجه به طولانی بودن مدت تصرف (بیش از ۴۰ سال) و اهمیت مبلغ مطالبه، حتما از یک وکیل متخصص در دعاوی ملکی و تقسیم ترکه کمک بگیرید. ضمنا برای محاسبه دقیق اجرت‌المثل و منافع، درخواست تعیین کارشناس رسمی دادگستری را در دادخواست خود قید کنید.
