خدمات
بنیاد وکلا

آیا با صدور گزارش اصلاحی بر مبنای حواله، ذمه صادرکننده چک بری و حق رجوع او به مدیون برقرار می‌شود؟

پرسیده شده ۸ ساعت پیش۱۱ پاسخ ثبت شده
ادامهٔ متن پرسش

شخص «الف» یک فقره چک در وجه شخص «ب» صادر می‌کند. شخص «ب» چک مذکور را به شخص «ج» منتقل می‌کند، اما چک در سررسید منتهی به صدور گواهی عدم پرداخت می‌شود. در پی آن، شخص «ج» دادخواست مطالبه وجه چک را به همراه دادخواست اعسار از پرداخت هزینه دادرسی علیه فرد «الف» مطرح می‌کند.
پیش از تشکیل جلسه رسیدگی به دعوای اعسار، اشخاص «الف»، «ج» و «د» طی قراردادی با عنوان عقد حواله توافق می‌کنند که شخص «د» بدهی شخص «الف» را از طریق صدور یک فقره چک مدت‌دار در وجه شخص «ج» پرداخت کند. همچنین در قرارداد تصریح می‌شود که شخص «ج» مکلف است پس از انعقاد توافق، چک اولیه صادرشده از سوی «الف» را به وی مسترد نماید.
حال، در صورت درخواست طرفین مبنی بر صدور گزارش اصلاحی از سوی دادگاه، سؤالات زیر مطرح است:

۱ـ آیا دادگاه در مرحله رسیدگی به دعوای اعسار از هزینه دادرسی و پیش از ورود به ماهیت دعوای مطالبه وجه چک، امکان صدور گزارش اصلاحی بر مبنای توافق مذکور را دارد یا صدور گزارش اصلاحی مستلزم ورود به رسیدگی ماهوی است؟
۲ـ آیا گزارش اصلاحی صادرشده در این خصوص، اعتبار امر مختومه دارد و از نظر حقوقی به معنای خاتمه اختلاف و تسویه حساب میان اشخاص «ج» و «الف» است حتی اگر در آینده چک صادره از سوی فرد «د» پاس نشود؟
۳ـ فرض کنید چک اولیه صادرشده از سوی «الف» به «ب» بابت قرض صادر شده و در آن، شرط یا توافقی وجود داشته که به موجب آن، شخص «الف» در صورت تسویه حساب با دارنده، حق مطالبه وجه چک را از شخص «ب» داشته باشد. آیا پس از انعقاد قرارداد عقد حواله، صدور گزارش اصلاحی و استرداد چک اولیه، شخص «الف» همچنان می‌تواند با استناد به رابطه حقوقی خود با «ب»، وجه یا خسارت مربوط را از وی مطالبه کند؟

۴ـ آیا ممکن است شخص «ب» در مقام دفاع در برابر دعوای احتمالی «الف» اظهار کند که وی بدون طرح دعوا علیه «ب» و با توافق مستقل با شخص «ج»، بدهی را از طریق شخص «د» تسویه کرده و تعهد ناشی از چک جدید نیز ارتباطی با رابطه حقوقی اولیه میان «الف» و «ب» ندارد؟ در این صورت، آیا گزارش اصلاحی و قرارداد عقد حواله می‌توانند دلیل کافی برای اثبات پرداخت یا تسویه بدهی اولیه و مطالبه وجه از «ب» باشند؟
با سپاس

متن پرسش برای خوانایی ویرایش شده است.

جمع‌بندی پاسخ وکلا

هوش مصنوعی

دادگاه حتی در مرحله رسیدگی به اعسار می‌تواند گزارش اصلاحی صادر کند. برائت ذمه صادرکننده اولیه و حق رجوع او به شخص ثالث، کاملاً به شروط قرارداد حواله و منوط بودن یا نبودن تسویه به وصول چک جدید بستگی دارد.

این قواعد کلی بر اساس اصول سازش و حواله هستند، اما وضعیت پرونده شما به عبارت‌بندی دقیق قرارداد حواله و مفاد سازش وابسته است.

پاسخ هوشمند بنیاد وکلا

هوش مصنوعی

امکان صدور گزارش اصلاحی و آثار حواله بر چک

صدور گزارش اصلاحی با توافق طرفین حتی پیش از رسیدگی ماهوی و در مرحله اعسار امکان‌پذیر است. اگر طبق عقد حواله طلبکار برائت ذمه صادرکننده اولیه را پذیرفته باشد، برگشت خوردن چک جدید لزوماً مسئولیت قبلی را احیا نمی‌کند، مگر اینکه تسویه صراحتاً مشروط به وصول وجه چک جدید شده باشد. همچنین حق رجوع به بدهکار اولیه بر اساس قرارداد قرض و اثبات تسویه واقعی بدهی تعیین می‌شود و گزارش اصلاحی می‌تواند دلیلی برای اثبات آن باشد.

این پاسخ به‌صورت خودکار تولید شده و جای مشاوره‌ی حقوقی با وکیل را نمی‌گیرد؛ پاسخ‌های وکلا در ادامه آمده است.

۱۱ پاسخ از وکلا و کارشناسان حقوقی

انتخاب هوش مصنوعی

علی فتحی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۳۷ نظر)

۱. بله، صدور گزارش اصلاحی با توافق طرفین، حتی در مرحله رسیدگی به اعسار و پیش از ورود به ماهیت دعوای اصلی، امکان‌پذیر است؛ مشروط بر اینکه اختلاف در صلاحیت دادگاه مطرح شده و شرایط قانونی فراهم باشد.

۲. گزارش اصلاحی طبق ماده ۱۸۴ قانون آیین دادرسی مدنی معتبر و قابل اجراست؛ اما باید مفاد توافق بررسی شود. اگر برائت ذمه الف منوط به وصول چک د باشد، صرف صدور چک جدید موجب تسویه قطعی نیست.

۳. حق رجوع الف به ب تابع رابطه حقوقی اولیه و مفاد قرارداد قرض و حواله است. صرف استرداد چک اولیه لزوماً موجب زوال حق مطالبه نمی‌شود.

۴. ب می‌تواند به استقلال توافق الف، ج و د استناد کند؛ اما قرارداد حواله و گزارش اصلاحی، در صورتی که صراحتاً پرداخت و تسویه بدهی اولیه را اثبات کنند، می‌توانند از ادله مهم دعوای رجوع الف به ب باشند. صرف تنظیم گزارش اصلاحی، بدون احراز مفاد و آثار حواله، برای اثبات پرداخت کافی نیست.

سارا تک روستا

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۶۱ نظر)

نکته اصلی، مفاد قرارداد حواله و قصد طرفین از توافق است. اگر حواله با قبول طلبکار موجب انتقال دین و برائت ذمه الف شده باشد، مطابق ماده ۷۲۴ قانون مدنی، عدم پرداخت چک د لزوماً موجب بازگشت مسئولیت به الف نیست.

گزارش اصلاحی نیز طبق ماده ۱۸۴ قانون آیین دادرسی مدنی قابل اجراست، اما اعتبار آن به مفاد سازش بستگی دارد.

در خصوص رجوع الف به ب، باید رابطه قرض و شرط حق رجوع بررسی شود. اگر الف واقعاً بدهی ناشی از رابطه با ب را پرداخت یا تسویه کرده باشد، می‌تواند با استناد به قرارداد و گزارش اصلاحی مطالبه وجه کند؛ ولی صرف صدور چک جدید، بدون تحقق تسویه، برای اثبات این حق کافی نیست.

ابراهیم باقریان خوزانی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۲۲ نظر)

دادگاه حتی پیش از ورود به ماهیت دعوای مطالبه وجه چک و در مرحله رسیدگی به اعسار، با توافق طرفین امکان صدور گزارش اصلاحی دارد.
گزارش اصلاحی در حدود مفاد سازش برای طرفین لازم‌الاجراست، اما صرف صدور آن به معنای وصول وجه چک جدید نیست.
چنانچه در توافق تصریح شده باشد که تعهد اولیه «الف» در برابر «ج» ساقط شده است، عدم پرداخت چک «د» اصولاً موجب احیای بدهی قبلی نخواهد شد.شخص «ب» نیز می‌تواند با استناد به قرارداد حواله و گزارش اصلاحی، دفاع کند که رابطه مالی اولیه از طریق توافق مستقل میان «الف» و «ج» تعیین تکلیف شده است.

محمدرضا ذبیحی

کارآموز وکالت کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۱ نظر)

وقت بخیر
۱) صدور گزارش اصلاحی در هر مرحله مقدور است و در ماهیت دعوا وارد نمی‌شود.
۲)این موضوع اختلافی است ولی در عمده موارد بله اعتبار امر مختوم دارد. چون گزارش اصلاحی از قرارداد جدیدی نشأت می‌گیرد عدم پرداخت چک توسط «د» تخلف از تعهد جداگانه از اختلاف پایه است.
۳) از طرفی می‌توان گفت بله «الف» می‌تواند به «ب» رجوع کند. زیرا وفای به عهد محسوب می‌شود. اما از طرفی می‌توان گفت اصل نسبی بودن قرارداد ها بین طرفین معتبر است.
۴) از نظر بنده خیر «ب» نمی‌تواند به به این دفاع استناد کند.

نمایش ۷ پاسخ دیگر وکلا

سمانه پیرانی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۳۷ نظر)

بله در هر مرحله از دادرسی حتی اعسار امکان صدور گزارش اصلاحی وجود دارد و نیازی به ورود به ماهیت نیست
بله گزارش اصلاحی اعتبار امر مختومه دارد و در صورت پاس نشدن چک جدید شخص ج فقط علیه شخص د اقدام می کند نه شخص الف
بله شخص الف می تواند بر اساس قرارداد اولیه خود با شخص ب مطالبه کند مگر حق خود را ساقط کرده باشد
بله شخص ب می تواند دفاع کند و گزارش اصلاحی و حواله به تنهایی دلیل بر پرداخت بدهی الف به ب نیست و الف باید رابطه حقوقی و طلب خود از ب را اثبات کند

محمد نصیری

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۷(۱۵ نظر)

۱ـ دادگاه بدون ورود به ماهیت دعوای مطالبه وجه چک و حتی پیش از رسیدگی به اعسار، با توافق طرفین می‌تواند طبق ماده ۱۷۸ قانون آیین دادرسی مدنی گزارش اصلاحی صادر کند.
۲ـ گزارش اصلاحی لازم‌الاجراست و در صورت تحقق حواله صحیح، ذمه «الف» بری می‌شود؛ بنابراین پاس نشدن چک «د» به‌تنهایی موجب بازگشت بدهی به «الف» نیست، مگر خلاف آن در توافق شرط شده باشد.
۳ـ شخص «الف» همچنان می‌تواند با استناد به توافق اولیه، در صورت وجود شرایط قانونی و قراردادی، به «ب» رجوع کند؛ مگر اینکه از این حق صرف‌نظر کرده باشد.
۴ـ شخص «ب» می‌تواند مستقل بودن توافق جدید را مطرح کند، اما قرارداد حواله و گزارش اصلاحی، با توجه به مفادشان، می‌توانند دلیل اثبات تعیین تکلیف و انتقال دین باشند و به‌تنهایی لزوماً پرداخت واقعی وجه را ثابت نمی کند

فاطمه شکیبایی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۳ نظر)

در مجموع، صدور گزارش اصلاحی بر مبنای توافق طرفین، حتی پیش از ورود دادگاه به ماهیت دعوای مطالبه وجه چک و در مرحله رسیدگی به اعسار از هزینه دادرسی نیز امکان‌پذیر است؛ زیرا سازش محدود به مرحله خاصی از دادرسی نیست. گزارش اصلاحی پس از صدور، لازم‌الاجراست و اختلافی را که موضوع سازش قرار گرفته خاتمه می‌دهد؛ اما باید توجه داشت که صرف صدور گزارش اصلاحی به معنای پرداخت قطعی وجه چک جدید یا وصول آن نیست. اگر توافق به‌گونه‌ای تنظیم شده باشد که شخص «ج» با قبول تعهد شخص «د»، ذمه شخص «الف» را بری کرده باشد، عدم پرداخت چک شخص «د» اصولاً موجب احیای خودکار بدهی شخص «الف» نخواهد شد؛ مگر اینکه در توافق، خلاف آن صراحتاً پیش‌بینی شده باشد یا شرایط حقوقی توافق چنین اقتضایی داشته باشد.
در خصوص رابطه «الف» و «ب» نیز موضوع متفاوت است. اگر چک اولیه بابت قرض صادر شده و بین این دو درباره حق رجوع «الف» پس از تسویه با دارنده توافقی وجود داشته باشد، استرداد چک اولیه و گزارش اصلاحی به‌تنهایی حق مطالبه «الف» از «ب» را از بین نمی‌برد؛ اما برای مطالبه وجه باید منشأ دین، مفاد توافق قبلی و تحقق شرایط رجوع اثبات شود. از طرف دیگر، شخص «ب» می‌تواند دفاع کند که «الف» بدون پرداخت واقعی وجه و از طریق توافق مستقل با «ج» و «د» اقدام کرده و تعهد جدید ارتباطی با بدهی اولیه ندارد. بنابراین گزارش اصلاحی و قرارداد حواله می‌توانند از دلایل اثباتی مهم باشند، اما لزوماً به‌تنهایی دلیل قطعی بر پرداخت دین اولیه و استحقاق رجوع به «ب» نیستند. نکته تعیین‌کننده، متن دقیق قرارداد حواله و تصریح به زمان و شرایط برائت ذمه «الف» است؛ به‌خصوص اینکه برائت او از زمان انعقاد حواله محقق شده یا به وصول قطعی چک «د» موکول شده است.

مریم حاج منوچهری

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۲۹۰ نظر)

باسلام
صدور گزارش اصلاحی در مرحله رسیدگی به اعسار و پیش از ورود به ماهیت دعوا امکان‌پذیر است و نیازی به رسیدگی ماهوی ندارد.
گزارش اصلاحی اعتبار قانونی و قابلیت اجرا دارد؛ اما اگر تسویه قطعی بدهی «الف» به «ج» توافق شده باشد، عدم وصول چک «د» اصولاً موجب بازگشت بدهی به «الف» نمی‌شود.
حق رجوع «الف» به «ب» در صورت وجود توافق قبلی، با حواله و گزارش اصلاحی خودبه‌خود ساقط نمی‌شود؛ مگر اینکه صریحاً از آن صرف‌نظر شده باشد.
«ب» می‌تواند به استقلال توافق جدید استناد کند، اما قرارداد حواله و گزارش اصلاحی می‌توانند از دلایل اثبات تسویه باشند؛ البته اثبات پرداخت قطعی و حفظ حق رجوع «الف» به «ب» به مفاد دقیق توافق بستگی دارد.
در گزارش اصلاحی، سقوط تعهد «الف» و محفوظ ماندن حق رجوع وی به «ب» را صریحاً درج کنید تا اختلاف جدید ایجاد نشود.

حدیث محمودی

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۴۱ نظر)

در مرحله رسیدگی به اعسار دادگاه می‌تواند بر اساس توافق طرفین گزارش اصلاحی صادر کند اما این گزارش تنها زمانی منجر به خاتمه قطعی اختلاف می‌شود که صراحتاً بر تسویه کامل بدهی دلالت داشته باشد و مشروط به وصول چک جدید نباشد. در مورد حق رجوع نیز استرداد چک اولیه و عقد حواله لزوماً حق مطالبه شخص الف از ب را از بین نمی‌برد مگر اینکه در قرارداد جدید صراحتاً از زوال حقوق قبلی ذکر شده باشد. در صورت ادعای استقلال توافقات جدید توسط شخص ب شخص الف می‌تواند با استناد به مفاد عقد حواله و گزارش اصلاحی و در صورت اثبات تسویه بدهی اولیه، حق مطالبه خود را از ب پیگیری کند.

ایمان حاجی لو

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

با درود در خصوص سوال اول صدور گزارش اصلاحی که در واقع نوعی توافق نامه رسمی بین شما چند نفر به عنوان طرفین قرارداد می باشد ، در هر زمان چه قبل از اقامه دعوا و تقدیم دادخواست چه بعد از تقدیم دادخواست وقبل از جلسه رسیدگی پیش از ورود به ماهیت دعوا امکان پذیر می باشد و مستلزم ورود به ماهیت دعوا و رسیدگی به آن نمیباشد .
در خصوص سوال دوم . در این مورد بین قضات ودر رویه قضایی اختلاف نظر وجود دارد اما باتوجه به آنچه که شما مطرح کرده اید منطبق است بر اینکه اصولا گزارش اصلاحی اعتبار امر مختومه نداردو شما می توانید در صورت وجود سایر شرایط قانونی و عدم تحقق مفاد به تعهد نامه ، نسبت به اقامه دعوای مطالبه وجه چک اقدام نمایید .
در خصوص سوال سوم. رابطه حقوقی الف با ب حسب مورد طبق قرارداد حواله و یا قرض پا برجاست
در نظر داشته باشید که متن گزارش اصلاحی ( یا همان مفاد تعهد نامه ) تعیین کننده است و اصولا صرف صدور چک از جانب شخص د موجب تسویه قطعی بدهی الف به ج نخواهد شد و باید وصول وجه راهم معیار قرار داد .
مطابق قانون مدنی در عقد حواله د به محض تحقق عهد مسئول پرداخت بدهی شده وهمین موجب بری الذمه شدن الف خواهد بود.

علیرضا زرینه پور

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۸(۲۵ نظر)

بادرود
1- بله همان توافق در دادکاه ارائه شود دادگاه نیز براسا س آن توافق نسبت تنظیم وصدور گزارش اصلاحی اقدام میکند ومثل آرا محاکم قابلیت اجرا دارد
2-گزارش اصلاحی مثل رای دادگاه قابل اجرا است
3-تبدیل تعهد انجام شده صرفا برای چک داده شده قابل اقدام است
4-تبدیل تعهد صورت گرفته در صورت توافق امکان تسری تعهد قبلی به تعهدات جدیدوجوددارد

پرسش خود را بفرستید؛ اولین وکیل آزاد در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهد.

پرسش حقوقی دیگری دارید؟

پرسش خود را رایگان مطرح کنید؛ وکلا و کارشناسان حقوقی بنیاد وکلا در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهند.

پرسش جدید

ابراهیم باقریان خوزانی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه۵٫۰(۲۲ نظر)