آیا با صدور گزارش اصلاحی بر مبنای حواله، ذمه صادرکننده چک بری و حق رجوع او به مدیون برقرار میشود؟
ادامهٔ متن پرسشبستن
شخص «الف» یک فقره چک در وجه شخص «ب» صادر میکند. شخص «ب» چک مذکور را به شخص «ج» منتقل میکند، اما چک در سررسید منتهی به صدور گواهی عدم پرداخت میشود. در پی آن، شخص «ج» دادخواست مطالبه وجه چک را به همراه دادخواست اعسار از پرداخت هزینه دادرسی علیه فرد «الف» مطرح میکند.
پیش از تشکیل جلسه رسیدگی به دعوای اعسار، اشخاص «الف»، «ج» و «د» طی قراردادی با عنوان عقد حواله توافق میکنند که شخص «د» بدهی شخص «الف» را از طریق صدور یک فقره چک مدتدار در وجه شخص «ج» پرداخت کند. همچنین در قرارداد تصریح میشود که شخص «ج» مکلف است پس از انعقاد توافق، چک اولیه صادرشده از سوی «الف» را به وی مسترد نماید.
حال، در صورت درخواست طرفین مبنی بر صدور گزارش اصلاحی از سوی دادگاه، سؤالات زیر مطرح است:
۱ـ آیا دادگاه در مرحله رسیدگی به دعوای اعسار از هزینه دادرسی و پیش از ورود به ماهیت دعوای مطالبه وجه چک، امکان صدور گزارش اصلاحی بر مبنای توافق مذکور را دارد یا صدور گزارش اصلاحی مستلزم ورود به رسیدگی ماهوی است؟
۲ـ آیا گزارش اصلاحی صادرشده در این خصوص، اعتبار امر مختومه دارد و از نظر حقوقی به معنای خاتمه اختلاف و تسویه حساب میان اشخاص «ج» و «الف» است حتی اگر در آینده چک صادره از سوی فرد «د» پاس نشود؟
۳ـ فرض کنید چک اولیه صادرشده از سوی «الف» به «ب» بابت قرض صادر شده و در آن، شرط یا توافقی وجود داشته که به موجب آن، شخص «الف» در صورت تسویه حساب با دارنده، حق مطالبه وجه چک را از شخص «ب» داشته باشد. آیا پس از انعقاد قرارداد عقد حواله، صدور گزارش اصلاحی و استرداد چک اولیه، شخص «الف» همچنان میتواند با استناد به رابطه حقوقی خود با «ب»، وجه یا خسارت مربوط را از وی مطالبه کند؟
۴ـ آیا ممکن است شخص «ب» در مقام دفاع در برابر دعوای احتمالی «الف» اظهار کند که وی بدون طرح دعوا علیه «ب» و با توافق مستقل با شخص «ج»، بدهی را از طریق شخص «د» تسویه کرده و تعهد ناشی از چک جدید نیز ارتباطی با رابطه حقوقی اولیه میان «الف» و «ب» ندارد؟ در این صورت، آیا گزارش اصلاحی و قرارداد عقد حواله میتوانند دلیل کافی برای اثبات پرداخت یا تسویه بدهی اولیه و مطالبه وجه از «ب» باشند؟
با سپاس
متن پرسش برای خوانایی ویرایش شده است.
جمعبندی پاسخ وکلا
دادگاه حتی در مرحله رسیدگی به اعسار میتواند گزارش اصلاحی صادر کند. برائت ذمه صادرکننده اولیه و حق رجوع او به شخص ثالث، کاملاً به شروط قرارداد حواله و منوط بودن یا نبودن تسویه به وصول چک جدید بستگی دارد.
این قواعد کلی بر اساس اصول سازش و حواله هستند، اما وضعیت پرونده شما به عبارتبندی دقیق قرارداد حواله و مفاد سازش وابسته است.