چگونه می توان با داشتن چک برگشتی کارت بانکی جدید دریافت کرد؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام و وقت بخیر 🌷

چرا هیچ بانکی برای شما کارت صادر نمی‌کند؟
چون نام‑تان در «سامانۀ یکپارچۀ اطلاعات چک‌های برگشتی (سـیـاح)» به عنوان صادرکنندۀ چک برگشتی فعال است. به استناد مادۀ ۵ مکرر قانون جدید چک و مادۀ ۲۱ «دستورالعمل حساب جاری» بانک مرکزی (۱۴۰۰)، تا وقتی چک برگشتی «رفع سوء اثر» نشود، بانک‌ها حق ندارند:
۱) حساب جدید (از هر نوع) برایتان باز کنند،
۲) کارت برداشت یا کارت اعتباری صادر/تمدید کنند،
۳) تسهیلات یا ضمانت‌نامه بانکی بدهند.

بنابراین تنها راه داشتن کارت بانکی = رفع سوء اثر چک برگشتی است.
رفع سوء اثر فقط در پنج حالت زیر انجام می‌شود؛ تقسیط صرف، بدون یکی از این پنج مورد، محدودیت را نمی‌شکند.

─────────────────────────
۵ راه قانونی رفع سوء اثر

۱) ارائۀ اصل چک برگشتی (لاشه) به بانک.
۲) رضایت‌نامۀ رسمی/ثبتی «دارنده» مبنی بر دریافت وجه یا ابراء.
۳) دادنامۀ قطعی مبنی بر «پرداخت وجه چک» (می‌تواند حکم تقسیط باشد مشروط به اینکه قطعی شده باشد و تصویر پرداخت اولین قسط را هم ضمیمه کنید).
۴) نامه رسمی مرجع قضایی یا اجرای ثبت مبنی بر وصول وجه یا استرداد دعوا.
۵) گذشت سه سال کامل از تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت، مشروط به اینکه در این مدت دارنده دعوای حقوقی/کیفری جدیدی مطرح نکرده باشد.

تبصره: ارائۀ «قرارداد اقساط عادی» یا «تقسیط دوستانه» نزد بانک اثری ندارد؛ حتما باید یا رضایت رسمی صاحب چک باشد یا حکم قطعی دادگاه.

─────────────────────────
راهکار عملی برای شما

الف) مذاکره با دارنده
اگر دارنده حاضر شود یک «رضایت‌نامۀ رسمی» (فرم نوشتۀ بانک یا دفترخانۀ اسناد رسمی) امضا کند مبنی بر این‌که وجه چک در حال دریافت اقساط است و اجازه رفع سوء اثر می‌دهد، همان روز بانک محدودیت را برمی‌دارد؛ بدون آنکه لازم باشد اول کل بدهی تسویه شود.
بانک فقط کد رهگیری استعلام دفترخانه را بررسی می‌کند و کار تمام است.

ب) تبدیل به رای دادگاه
اگر دارنده همکاری نمی‌کند:
۱) در پروندۀ اجرای احکام، تقاضای «اعسار و تقسیط» کنید؛
۲) پس از قطعی شدن حکم تقسیط و پرداخت قسط نخست، تصویر حکم + رسید قسط اول را به بانک بدهید؛ اکثر شعب طبق بند ۳ بالا رفع سوء اثر می‌کنند (زیرا پرداخت وجه با حکم دادگاه آغاز شده است).
اگر شعبه امتناع کرد، با استناد به بخشنامۀ شـماره ۰۱۰/۱۲۱۷۹۰ (۱۴۰۱/۱۲/۲۸) بانک مرکزی کتبی شکایت کنید.

ج) مهلت سه‌ساله
اگر هیچ‌کدام ممکن نیست و تاریخ برگشت چک بیش از ۳ سال می‌شود، کافی است اطمینان حاصل کنید در این مدت دعوای جدیدی ثبت نشود؛ سامانه به‑طور خودکار در پایان ۳۶ ماه سوء اثر را پاک می‌کند و کارت بانکی قابل دریافت خواهد بود.

─────────────────────────
پاسخ به چند سؤال متداول

۱) «حکم تقسیط هنوز تجدیدنظرخواهی می‌شود؛ می‌توانم کارت بگیرم؟»
تا زمانی که حکم قطعی نشده باشد (مهلت ۲۰ روز تجدیدنظر تمام و تایید شد)، بانک نمی‌پذیرد.

۲) «می‌توانم حساب شخص دیگری را وکالتی بگیرم و کارت او را استفاده کنم؟»
از نظر حقوقی مجاز است، ولی ریسک مالیاتی و جزایی (سوءاستفاده یا پول‌شویی) دارد؛ توصیه نمی‌شود.

۳) «آیا می‌شود فقط کارت جدید روی حساب قدیمی‌ام بگیرم؟»
خیر؛ ممنوعیت مادۀ ۵ مکرر شامل «صدور یا تمدید هر نوع کارت» است؛ چه حساب قدیم باشد چه جدید.

۴) «اگر چند چک برگشتی داشته باشم، باید برای همۀ آن‌ها رفع سوء اثر بگیرم؟»
بله؛ تا آخرین برگ رفع نشود، محدودیت‌ها باقی می‌ماند.

─────────────────────────
جمع‑بندی

• تقسیط صرفا در صورتی مشکل کارت را حل می‌کند که با رضایت رسمی دارنده یا «حکم قطعی تقسیط» همراه باشد.
• سریع‌ترین و ساده‌ترین مسیر: گرفتن رضایتنامه رسمی از دارنده.
• اگر این امکان نیست، حکم اعسار و تقسیط را قطعی کنید و قسط اول را بپردازید؛ سپس درخواست رفع سوء اثر بدهید.
• در نهایت، بعد از ۳ سال از برگشت چک، محدودیت به‌طور اتوماتیک حذف می‌شود.

موفق باشید 🌺