چگونه می‌توانم جلوی مصادره ماشین را بگیرم؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام وقتت بخیر
برای جلوگیری از مصادره خودرو و آزادسازی آن، وضعیت شما دارای پیچیدگی‌های حقوقی است، اما به دلیل وجود «شرکت لیزینگ» و «مالکیت رسمی غیر از راننده»، شانس قابل‌توجهی برای نجات خودرو وجود دارد.

در ابتدا تاکید می‌کنم که این موارد نیازمند اقدام فوری توسط وکیل دادگستری است، اما نقشه راه حقوقی و اقداماتی که باید انجام دهید به شرح زیر است:

۱. کلید اصلی: ورود شرکت لیزینگ (اعتراض ثالث مالک رسمی)
مهم‌ترین برگ برنده شما این است که سند خودرو هنوز به نام شرکت لیزینگ است. طبق ماده ۳۰ قانون مبارزه با مواد مخدر، خودرویی مصادره می‌شود که مالک آن از حمل مواد باخبر باشد یا خودرو متعلق به راننده مجرم باشد.

استدلال قانونی: شرکت لیزینگ مالک قانونی خودرو است و قطعا از حمل مواد مخدر توسط راننده اطلاعی نداشته و رضایتی هم نداشته است. بنابراین، حکم مصادره کل خودرو غیرقانونی است چون حقوق مالک اصلی (لیزینگ) را نقض می‌کند.

اقدام عملی: باید فورا به شرکت لیزینگ اطلاع دهید. نماینده حقوقی شرکت باید لایحه‌ای تحت عنوان «اعتراض ثالث نسبت به حکم مصادره» به دادگاه صادرکننده حکم (معمولا دادگاه انقلاب) تقدیم کند و خواستار رفع توقیف شود.

۲. اقدام همسر: اثبات مالکیت منافع (اعتراض ثالث اجرایی)
همسر راننده باید به عنوان کسی که پول را پرداخت کرده و ذینفع است، وارد پرونده شود.

سند عادی (کاغذ دستی) و فیش واریزی: اگرچه سند رسمی به نام لیزینگ است، اما فیش‌های واریزی از حساب همسر و قرارداد دستی نشان می‌دهد که «مالکیت منافع» و سرمایه متعلق به همسر است و راننده فقط دارنده ۱ دانگ است.

بی‌اطلاعی از جرم: همسر باید ثابت کند که خودرو وسیله امرار معاش خانواده بوده و او هیچ اطلاعی از اقدام راننده برای حمل ۷ کیلو تریاک نداشته است. طبق قانون، اگر مالک ثابت کند از جرم بی‌خبر بوده، خودرو باید به او برگردد.

۳. تعیین تکلیف «یک دانگ» راننده
چون ۱ دانگ خودرو رسما به نام راننده است، دادگاه قانونا می‌تواند همان ۱ دانگ را به نفع دولت مصادره کند.

راهکار (خرید سهم دولت): معمولا در این شرایط، پس از اینکه شرکت لیزینگ و همسر توانستند ۵ دانگ دیگر را آزاد کنند، دادگاه آن ۱ دانگ راننده را به مزایده می‌گذارد یا به خانواده پیشنهاد می‌دهد که معادل ریالی آن ۱ دانگ را به حساب دولت واریز کنند تا کل خودرو آزاد شود (اصطلاحا بازخرید سهم دولت).

۴. استفاده از شرایط خاص (امرار معاش و سابقه)
در لایحه دفاعیه، باید روی ماده ۲۱۵ قانون مجازات اسلامی و وضعیت معیشتی تاکید کنید:

اشاره کنید که این خودرو تنها وسیله ارتزاق ۴ نفر است.

سابقه ۲۵ ساله و عدم سوءپیشینه کیفری راننده می‌تواند به قاضی کمک کند تا به جای مصادره عین خودرو، به جریمه نقدی معادل آن یا راهکارهای ارفاقی دیگر بسنده کند (هرچند در جرایم مواد مخدر سخت‌گیری زیاد است، اما برای خانواده‌های بی‌بضاعت گاهی تاثیرگذار است).

خلاصه اقداماتی که باید فردا صبح انجام دهید:
مراجعه به شرکت لیزینگ: آنها را مجاب کنید که نامه‌ای رسمی مبنی بر مالکیت خود و بی‌اطلاعی از جرم به دادگاه بزنند (بسیاری از شرکت‌های لیزینگ دایره حقوقی برای همین موارد دارند).

تنظیم لایحه اعتراض ثالث (توسط وکیل): با استناد به اینکه ۵ دانگ خودرو متعلق به غیر از متهم (لیزینگ/همسر) است و آنها از جرم بی‌خبر بوده‌اند.

درخواست توقف عملیات اجرایی: تا زمانی که به مالکیت لیزینگ و همسر رسیدگی نشده، خودرو نباید فروخته یا تملک شود.

هشدار: زمان در این پرونده‌ها حیاتی است. اگر حکم قطعی شده و خودرو به پارکینگ شورای هماهنگی مواد مخدر رفته باشد، کار سخت‌تر می‌شود اما با توجه به «مالکیت لیزینگ»، همچنان قابل برگشت است.