چگونه حق‌الوکاله و هزینه دادرسی را از محکوم‌علیه بگیرم؟

محمدمهدی قنبری

۷ ماه پیش

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام
پاسخ را با ادبیات تخصصی و مستند به رویه قضایی جدید (به‌ویژه قانون شوراهای حل اختلاف ۱۴۰۲ و تشکیل دادگاه‌های صلح) خدمتتان عرض می‌کنم:

۱. شیوه مطالبه خسارات دادرسی (حق‌الوکاله و هزینه دادرسی)
از آنجا که رای کیفری صادر شده و شما دادخواست ضرر و زیان ناشی از جرم را تا قبل از ختم دادرسی کیفری (موضوع ماده ۱۵ آ.د.ک) تقدیم نکرده‌اید، اکنون باید به صورت دعوای حقوقی مستقل اقدام کنید.

مرجع صالح: با توجه به تصویب و اجرای قانون جدید شوراهای حل اختلاف (مصوب ۱۴۰۲)، صلاحیت رسیدگی به دعاوی مالی تا نصاب یک میلیارد ریال (۱۰۰ میلیون تومان) به «دادگاه صلح» محول شده است.

چون خواسته شما ۲۰ میلیون تومان (۲۰۰ میلیون ریال) است، باید دادخواست خود را خطاب به دادگاه صلح تنظیم کنید، نه دادگاه عمومی حقوقی یا شورای حل اختلاف (شوراها دیگر حق صدور رای در ماهیت را ندارند و صرفا برای صلح و سازش هستند).

هزینه دادرسی: بله، هزینه دادرسی دعاوی مالی در مرحله بدوی ۳.۵ درصد ارزش خواسته است.

محاسبه: ۳.۵ درصد ۲۰ میلیون تومان برابر با ۷۰۰ هزار تومان است که باید در زمان ثبت دادخواست پرداخت نمایید.

نکته درباره تعرفه: اگرچه قرارداد شما طبق تعرفه سال ۱۳۹۸ تنظیم شده، اما مبلغ ۲۰ میلیون تومان هم در آن تعرفه و هم در تعرفه جدید (۱۴۰۲) که سقف‌های بالاتری دارد، می‌گنجد و از این بابت مشکلی برای مطالبه طبق ماده ۲ آیین‌نامه تعرفه نخواهید داشت.

۲. زمان اقدام (الان یا بعد از قطعی شدن؟)
شما قانونا می‌توانید همین الان دادخواست دهید، اما از نظر رویه عملی توصیه نمی‌شود.

خطر صدور قرار اناطه یا توقف: اگر همین الان دادخواست مطالبه خسارت دهید و طرف مقابل روی پرونده کیفری تجدیدنظرخواهی کند، دادگاه صلح به دلیل اینکه هنوز "تقصیر" و "محکومیت قطعی" خوانده نهایی نشده است، احتمالا رسیدگی را متوقف کرده یا قرار اناطه صادر می‌کند تا نتیجه قطعی پرونده کیفری مشخص شود.

ریسک نقض رای: اگر (فرض محال) در تجدیدنظر برائت حاصل شود، دعوای حقوقی شما بی‌مبنا خواهد شد.

پیشنهاد: بهترین کار این است که صبر کنید تا رای کیفری قطعی شود (چه با عدم اعتراض در مهلت ۲۰ روزه و چه پس از صدور رای تجدیدنظر) و سپس با استناد به دادنامه قطعی، دادخواست مطالبه خسارت بدهید. این کار مسیر رسیدگی در دادگاه صلح را بسیار سریع‌تر می‌کند (چون ادله اثبات دعوا، یک رای قطعی لازم‌الاجراست).

۳. شانس رفع تعلیق جزای نقدی
شانس شما برای شکستن حکم تعلیق در مرحله تجدیدنظر پایین است، مگر در یک حالت خاص.

ماهیت تعلیق: تعلیق اجرای مجازات (مواد ۴۶ تا ۵۵ قانون مجازات اسلامی) از اختیارات دادگاه بدوی است و دادگاه‌های تجدیدنظر معمولا تمایلی به سخت‌گیری بیشتر نسبت به متهم (تغییر وضعیت به ضرر متهم) ندارند، مگر اینکه تعلیق خلاف قانون باشد.

موارد نقض: تنها در صورتی شانس بالایی دارید که ثابت کنید متهم شرایط قانونی تعلیق را نداشته است. مثلا:

متهم دارای سابقه محکومیت مؤثر کیفری باشد (ماده ۲۵ ق.م.ا).

جرم از جرایم غیرقابل تعلیق باشد (که توهین و تهدید ساده قابل تعلیق هستند و مشمول این مورد نمی‌شوند).

نتیجه: اگر صرفا می‌خواهید بگویید "چرا به او لطف کردید"، معمولا دادگاه تجدیدنظر این را از اختیارات قاضی بدوی دانسته و مداخله نمی‌کند. اما اگر تجدیدنظرخواهی کنید، رای تا زمان صدور حکم دادگاه استان قطعی نمی‌شود و پروسه گرفتن حق‌الوکاله طولانی‌تر خواهد شد.

محمد اکبری

۴ هفته پیش

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۱۱۰ مشاوره موفق

عرض سلام و احترام،
برای پس گرفتن حق‌الوکاله و هزینه دادرسی معمولا اول باید ببینید دادنامه کیفری در این قسمت حکم داده یا نه؛ اگر حکم داده باشد، معمولا دادخواست حقوقی جداگانه لازم نیست و از اجرای احکام کیفری پیگیری می‌شود. اگر حکم نداده باشد یا مبهم باشد، بسته به وضعیت قطعی بودن رای، یا درخواست تکمیلی/اصلاح رای یا دادخواست مطالبه وجه مطرح می‌شود. رفع تعلیق جزای نقدی هم کاملا وابسته به متن رای و شرایط قانونی تعلیق است.

زهرا رفیعی

۳ هفته پیش

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۵٫۰ · ۳۹ مشاوره موفق

هزینه دادرسی و خسارات قابل مطالبه باید در همان دعوا و با رعایت شرایط مواد ۵۱۵ و ۵۱۹ ق.آ.د.م مطالبه شود؛ حق‌الوکاله قابل مطالبه از محکوم‌علیه نیز اصولا در حدود تعرفه است، نه الزاما مبلغ قرارداد.
برای مطالبه مستقل وجه قرارداد، موضوع متفاوت است و باید مبنای دعوا دقیقا بررسی شود.