چگونه ثمنیه عرصه و اعیان زوجه را حذف کنم؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام
بله، حذف عبارت «به استثنای ثمنیه اعیانی» از سند وراثتی از طریق ارائه اقرارنامه رسمی از سوی زوجه (همسر متوفی) امکان‌پذیر و متداول‌ترین راه برای این کار است.

وجود این عبارت در سند مالکیت ورثه نشان می‌دهد که سهم‌الارث زوجه از قیمت اموال غیرمنقول متوفی هنوز پرداخت نشده و حقوق وی نسبت به آن ملک همچنان پابرجاست. با پرداخت این سهم و دریافت اقرارنامه از زوجه، سایر ورثه می‌توانند سند مالکیت خود را اصلاح کرده و این عبارت را حذف کنند.​

مراحل حذف عبارت «به استثنای ثمنیه اعیانی»
برای حذف این عبارت از سند، باید مراحل زیر را طی کنید:

پرداخت سهم‌الارث زوجه: ابتدا ورثه باید سهم‌الارث زوجه را که معادل یک‌هشتم (در صورت وجود فرزند برای متوفی) یا یک‌چهارم (در صورت نبود فرزند) از قیمت روز اموال غیرمنقول (شامل عرصه و اعیان) است، به طور کامل به او پرداخت کنند.​

تنظیم اقرارنامه رسمی: پس از پرداخت، زوجه باید به یک دفتر اسناد رسمی مراجعه کند و سندی تحت عنوان «اقرارنامه دریافت بهای ثمنیه اعیانی» را تنظیم و امضا نماید. در این سند، زوجه رسما اقرار می‌کند که کلیه حقوق خود مربوط به سهم‌الارث از اموال غیرمنقول همسرش را دریافت کرده و دیگر هیچ ادعایی در این خصوص ندارد.​

مدارک لازم برای تنظیم اقرارنامه: معمولا گواهی انحصار وراثت، گواهی پرداخت مالیات بر ارث و مدارک هویتی زوجه و سایر ورثه مورد نیاز است.​

مراجعه به اداره ثبت اسناد و املاک: پس از تنظیم اقرارنامه رسمی، ورثه باید با در دست داشتن اصل اقرارنامه، اصل سند مالکیت و مدارک هویتی خود به اداره ثبت اسناد و املاک مربوط به آن ملک مراجعه کنند.​

اصلاح سند مالکیت: اداره ثبت پس از بررسی مدارک، عبارت «به استثنای ثمنیه اعیانی» را از سند مالکیت حذف کرده و سند جدیدی به صورت شش‌دانگ و بدون این قید برای ورثه صادر می‌کند.​

نکات مهم حقوقی
تغییر قانون: طبق اصلاحات قانون مدنی (ماده ۹۴۶)، سهم‌الارث زوجه از قیمت کلیه اموال غیرمنقول، یعنی هم عرصه (زمین) و هم اعیان (ساختمان)، محاسبه می‌شود. اگر فوت متوفی قبل از اصلاح قانون (سال ۱۳۸۷) بوده اما ترکه هنوز تقسیم نشده باشد، این قانون جدید اعمال می‌شود و زوجه از قیمت عرصه و اعیان ارث می‌برد.​

امتناع ورثه از پرداخت: اگر ورثه از پرداخت سهم زوجه امتناع کنند، او می‌تواند از طریق مراجع قضایی اقدام کرده و حق خود را از عین همان اموال (یعنی بخشی از خود ملک) استیفا نماید.​

اقرارنامه به منزله انتقال نیست: تنظیم اقرارنامه به معنای دریافت وجه و سلب حق زوجه است و یک سند انتقال قطعی محسوب نمی‌شود. هدف اصلی آن، فراهم کردن امکان صدور سند مالکیت شش‌دانگ برای سایر ورثه است.​