چگونه به صلاحیت شورای حل اختلاف اعتراض کنم؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام.
روندی که طی شده هرچند گیج‌کننده به نظر می‌رسد، اما طبق قوانین جدید (قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲ و تشکیل دادگاه‌های صلح) روال قانونی و طبیعی بوده است. مشکل اصلی در اینجا «عدم حضور» شما در جلسه رسیدگی بوده است، نه اشتباه در شماره شعب.

در ادامه دلیل این اتفاق و کاری که باید انجام دهید را توضیح می‌دهم.

چرا پرونده بین شعبه ۱۷ و ۶ جابه‌جا شد؟
طبق قانون جدید، دادگاه صلح (شعبه ۱۷) صلاحیت صدور رای را دارد، اما قانون‌گذار این دادگاه‌ها را مکلف کرده است که پرونده‌ها را ابتدا برای «تلاش جهت صلح و سازش» به شورای حل اختلاف (شعبه ۶) بفرستند.​

ارجاع به شورا (شعبه ۶): پرونده شما صرفا برای اینکه اعضای شورا سعی کنند بین شما و طلبکار سازش ایجاد کنند (مثلا مهلت بگیرند یا قسط‌بندی توافقی کنند) به شعبه ۶ ارجاع شد. شورا حق صدور رای (حکم اعسار یا رد آن) را ندارد و فقط گزارش می‌دهد که «سازش نشد».​

بازگشت به دادگاه (شعبه ۱۷): چون شما در جلسه شورا شرکت نکردید و سازشی حاصل نشد، پرونده با گزارش «عدم سازش» به شعبه اصلی (دادگاه صلح ۱۷) برگشت.

صدور رای: قاضی دادگاه صلح (رئیس شعبه ۱۷) پرونده را بررسی کرده و چون شما (خواهان اعسار) در جلسه حاضر نبودید تا شهود خود را حاضر کنید و اعسار را ثابت کنید، رای به «رد اعسار» داده است. امضای رئیس شعبه ۱۷ پای رای کاملا صحیح است چون فقط او حق انشای رای را دارد، نه اعضای شعبه ۶.​

چرا لایحه شما کافی نبود؟
دعوای اعسار از آن دسته دعاوی است که نیاز به شهادت شهود دارد. صرف فرستادن لایحه و نوشتن اینکه «من ندارم» یا «اعتراض دارم» برای قاضی کافی نیست.
شما باید در جلسه (چه در شورا و چه در دادگاه) حاضر می‌شدید و «استشهادیه» خود را ارائه می‌کردید و شهود شما به بی‌‌پولی شما شهادت می‌دادند. عدم حضور شما معمولا به منزله‌ ناتوانی در اثبات ادعا تلقی شده و منجر به رد دادخواست می‌شود.

راهکار قانونی: فورا تجدیدنظرخواهی کنید
شما یک فرصت طلایی دارید و باید سریع اقدام کنید. رای دادگاه صلح در مورد اعسار معمولا قابل تجدیدنظر است (مگر در دعاوی بسیار کوچک که قطعی باشد، اما اعسار اغلب قابل اعتراض است).​

باید مراحل زیر را انجام دهید:

بررسی مهلت اعتراض: به پایین دادنامه‌ای که ابلاغ شده نگاه کنید. اگر نوشته شده «قابل تجدیدنظر»، شما ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ فرصت دارید.

ثبت دادخواست تجدیدنظر: به دفتر خدمات قضایی بروید و دادخواست «تجدیدنظرخواهی نسبت به رد اعسار» ثبت کنید.

متن اعتراض: در متن اعتراض بنویسید که عدم حضور شما ناشی از ابهام در روند رسیدگی و تغییر شعبه بوده است و درخواست دارید جلسه مجددی برای شنیدن شهادت شهود و بررسی مدارک اعسار تشکیل شود.

معرفی شهود: حتما استشهادیه جدید و کامل امضا شده توسط شهود را ضمیمه کنید و آمادگی خود را برای احضار شهود اعلام نمایید.

نکته مهم: اگر مهلت ۲۰ روزه تجدیدنظر تمام شده باشد، کار سخت می‌شود اما باز هم می‌توانید «دادخواست اعسار مجدد» بدهید، زیرا اعسار امر حادث است (یعنی ممکن است امروز پول داشته باشید و فردا نداشته باشید) و با رد شدن یک‌بار، حق شما برای همیشه از بین نمی‌رود؛ اما این بار حتما باید در جلسه رسیدگی حاضر شوید.