چگونه برای تاخیر تادیه و مقوم کردن هزینه دادرسی شکایت کنم؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام
برای مطالبه خسارت تاخیر تادیه، شما دو راهکار اصلی پیش رو دارید: محاسبه مبلغ خسارت و درج آن در دادخواست، یا درخواست جلب نظر کارشناس برای تعیین میزان خسارت. هر یک از این روش‌ها دارای ملاحظات خاص خود هستند.

روش‌های مطالبه خسارت تاخیر تادیه
۱. محاسبه مبلغ خسارت و ذکر آن در دادخواست
در این روش، شما با استفاده از شاخص‌های تورم اعلامی از سوی بانک مرکزی، مبلغ خسارت تاخیر تادیه را برای بازه زمانی مشخص (از تاریخ سررسید دین تا تاریخ پرداخت) محاسبه کرده و عدد دقیق آن را در بخش خواسته دادخواست خود قید می‌کنید.

فرمول محاسبه: به طور کلی، فرمول محاسبه خسارت تاخیر تادیه بر اساس شاخص بانک مرکزی به این صورت است: (مبلغ اصل دین × شاخص سال پرداخت) / شاخص سال سررسید - مبلغ اصل دین. البته برای دقت بیشتر، از شاخص‌های ماهانه استفاده می‌شود و ابزارهای آنلاینی نیز برای این محاسبه وجود دارد.

مزایا: مشخص بودن دقیق میزان خواسته از ابتدا و شفافیت در مطالبه.

نکات: نیاز به دقت در محاسبات وجود دارد. در صورت تمایل، می‌توانید علاوه بر ذکر مبلغ محاسبه شده، برای تایید صحت آن، درخواست ارجاع به کارشناس رسمی دادگستری را نیز در دادخواست خود بگنجانید (مشابه متن دوم پیشنهادی شما با اصلاح بخش تقویم خواسته).

۲. درخواست جلب نظر کارشناس و تقویم علی‌الحساب خواسته
در این روش، شما به جای محاسبه و اعلام مبلغ دقیق خسارت، از دادگاه درخواست می‌کنید تا با ارجاع امر به کارشناس رسمی دادگستری، میزان خسارت تاخیر تادیه مشخص شود. در این حالت، خواسته خود را به صورت علی‌الحساب به یک مبلغ مشخص (مثلا ۲۱ میلیون تومان، همانطور که در متن اول پیشنهادی شما آمده است) تقویم می‌کنید تا هزینه دادرسی اولیه بر اساس آن پرداخت شود. پس از اعلام نظر کارشناس و تعیین مبلغ دقیق خسارت، مابه‌التفاوت هزینه دادرسی (در صورت بیشتر بودن مبلغ خسارت از مبلغ تقویم شده) باید پرداخت گردد.

مزایا: کاهش احتمال خطا در محاسبه اولیه توسط شما، و تعیین دقیق و تخصصی مبلغ توسط کارشناس. هزینه دادرسی اولیه نیز معمولا کمتر خواهد بود.

نکات: مبلغ نهایی خواسته تا زمان اعلام نظر کارشناس مشخص نیست.

بررسی متون پیشنهادی شما
متن اول: "مطالبه خسارت تاخیر تادیه با جلب نظر کارشناس به علی الحساب مقوم به ۲۱۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال از تاریخ ۰۱/۰۵/۹۵ تا تاریخ پرداخت ۱۷/۱۰/۱۴۰۳ بر اساس شاخص تورم بانک مرکزی درخواست می‌نمایم."

این متن، روش دوم (جلب نظر کارشناس و تقویم علی‌الحساب) را نمایندگی می‌کند.

متن دوم: "مطالبه خسارت تاخیر تادیه وجه به مبلغ ۵۴,۰۲۲,۵۰۰,۰۰۰ ریال مقوم به مبلغ ۱,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال از تاریخ ۰۱/۰۵/۹۵ تا تاریخ پرداخت ۱۷/۱۰/۱۴۰۳ بر اساس شاخص تورم بانک مرکزی و نظریه کارشناس رسمی دادگستری درخواست می‌نمایم."

این متن تلاش دارد مبلغ محاسبه شده را اعلام کند (۵۴ میلیارد ریال) اما آن را به مبلغ کمتری (۱ میلیارد ریال) تقویم کرده است که این تقویم معمولا برای کاهش هزینه دادرسی اولیه است. همچنین درخواست نظریه کارشناس نیز در آن گنجانده شده است. نکته مهم این است که تقویم خواسته به مبلغ کمتر از ارزش واقعی آن، صرفا هزینه دادرسی اولیه را کاهش می‌دهد و در نهایت هزینه دادرسی بر مبنای مبلغی که دادگاه حکم می‌دهد محاسبه و مابه‌التفاوت آن اخذ خواهد شد.

توصیه و نتیجه‌گیری
هر دو روش در رویه قضایی مورد قبول هستند و انتخاب بین آن‌ها به عواملی نظیر میزان اطمینان شما از محاسبات خود، پیچیدگی احتمالی و تمایل به پرداخت هزینه دادرسی اولیه بستگی دارد.

اگر از صحت محاسبات خود مطمئن هستید و می‌خواهید از ابتدا مبلغ دقیق خواسته مشخص باشد، می‌توانید مبلغ را محاسبه و در دادخواست ذکر کنید و برای اطمینان بیشتر، همزمان تقاضای ارجاع به کارشناس را نیز مطرح نمایید.

اگر ترجیح می‌دهید تعیین دقیق مبلغ توسط کارشناس صورت گیرد و هزینه دادرسی اولیه کمتری بپردازید، روش جلب نظر کارشناس با تقویم علی‌الحساب مناسب‌تر است.

با توجه به اینکه اصل طلب شما (۱ میلیارد تومان) مشخص و دریافت شده است، مبدا محاسبه خسارت تاخیر تادیه از تاریخ سررسید دین (۰۱/۰۵/۹۵) تا تاریخ پرداخت اصل طلب (۱۷/۱۰/۱۴۰۳) بر اساس شاخص تورم بانک مرکزی خواهد بود.

نکات مهم:

برای مطالبه خسارت تاخیر تادیه، باید شرایط قانونی آن از جمله وجه نقد بودن دین، مطالبه توسط طلبکار، و تمکن مدیون و امتناع از پرداخت، فراهم باشد.

مطابق ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی، در صورتی که دین، وجه رایج ایران باشد و با مطالبه داین و تمکن مدیون، مدیون از پرداخت امتناع نماید، در صورت تغییر فاحش شاخص قیمت سالانه از زمان سررسید تا هنگام پرداخت، دادگاه با رعایت تناسب تغییر شاخص سالانه که توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعیین می‌گردد، خسارت تاخیر تادیه را محاسبه و مورد حکم قرار خواهد داد.

از آنجا که اصل طلب پرداخت شده است، شما باید برای مطالبه خسارت تاخیر تادیه، دادخواست جداگانه‌ای تنظیم کنید.

توصیه می‌شود با توجه به مشورت‌هایی که از وکلا دریافت کرده‌اید و با در نظر گرفتن جزئیات پرونده خود، مناسب‌ترین روش را انتخاب نمایید. هر دو متن پیشنهادی شما با اندکی ویرایش و شفاف‌سازی در بخش تقویم خواسته (در متن دوم)، قابل استفاده هستند.