چگونه اشتباه در نام متهم را اصلاح کنم؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام وقت بخیر

------------------------------------------------------
۱) قبل از هر چیز تکلیف اشتباه نام (خطای مادی) را روشن کنید
------------------------------------------------------
• مطابق قانون آیین دادرسی کیفری ۱۳۹۲، چنانچه در رای دادگاه «سهو قلم یا اشتباهات مادی» رخ دهد، همان دادگاه صادرکننده (اعم از بدوی یا تجدیدنظر) باید به درخواست ذی‑نفع آن را «اصلاح» کند؛ این اصلاح نیاز به تجدیدنظر یا اعاده دادرسی ندارد.

گام عملی
۱. یک لایحه کوتاه با عنوان «درخواست اصلاح حکم طبق ق.آ.د.ک» بنویسید.
۲. تصویر کارت ملی و شناسنامه متهم واقعی یا هر مدرک هویتی را ضمیمه کنید.
۳. لایحه را در دفتر شعبه صادرکننده رای تجدیدنظر ثبت یا از طریق دفاتر خدمات قضایی ارسال کنید.
۴. دادگاه مکلف است در حاشیه دادنامه یا با صدور «رای اصلاحی» نام صحیح را درج و ابلاغ کند.

نکته: خطای مادی حتی بعد از قطعیت و اجرای حکم نیز قابل اصلاح است و هیچ مهلت قانونی ندارد؛ بنابراین ساده‌ترین و سریع‌ترین مسیر همین است.

------------------------------------------------------
۲) اگر ایراد شما صرفا «اشتباه در نام» نیست و معتقدید کل رسیدگی ناقص بوده
------------------------------------------------------
الف) راه عادی دیگری ندارید
در جرایمی مثل «فرازناشویی/ارتباط نامشروع» (ق.م.ا. تعزیرات) پس از رای دادگاه تجدیدنظر، حکم «قطعی» است و فرجام‌خواهی در دیوان‌عالی کشور وجود ندارد.

ب) اعاده دادرسی معمولا به شما (شاکی) تعلق نمی‌گیرد
ق.آ.د.ک حق اعاده را برای «محکوم‌علیه» یا دادستان پیش‌بینی کرده است؛ شاکی خصوصی به‌تنهایی حق درخواست اعاده ندارد، مگر با جلب موافقت دادستان.

ج) تنها راه فوق‌العاده: ماده ۴۷۷
ماده ۴۷۷ می‌گوید اگر رای «قطعی» به تشخیص رئیس قوه قضاییه «خلاف بین شرع» باشد، قابل نقض است.
• شما می‌توانید از طریق «دفتر بازرسی ویژه ریاست قوه قضاییه» یا «رئیس عدلیه استان» تقاضای بررسی ۴۷۷ بدهید.
• شانس پذیرش محدود است و باید دقیقا نشان دهید حکم با یکی از نصوص مسلم شرعی مغایر است، نه صرفا اشتباه شکلی.
• چنانچه تقاضا پذیرفته شود، پرونده به دیوان‌عالی ارجاع و در صورت لزوم نقض می‌شود.

------------------------------------------------------
۳) گزینه جانبی: شکایت انتظامی علیه قاضی
------------------------------------------------------
• اگر معتقدید قاضی عمدا یا بر اثر اهمال فاحش، بدون تحقیقات و احضار متهم رای داده است، می‌توانید شکایت انتظامی را در «دادسرای انتظامی قضات» مطرح کنید
• نتیجه این شکایت فقط جنبه توبیخی برای قاضی دارد و رای کیفری شما را تغییر نمی‌دهد؛ مگر این‌که هم‌زمان از مسیر ماده ۴۷۷ یا اعاده دادرسی (با دخالت دادستان) موفق شوید.

------------------------------------------------------
۴) جمع‌بندی و پیشنهاد عملی
------------------------------------------------------
۱. ابتدا با استفاده از ق.آ.د.ک اشتباه نوشتاری نام متهم را اصلاح کنید؛ معمولا ظرف یک هفته انجام می‌شود.
۲. اگر علاوه بر خطای مادی، به اصل رسیدگی ایراد اساسی دارید:
• دلایل شرعی روشن تهیه و درخواست ماده ۴۷۷ بدهید (شانس محدود اما ممکن).
• در کنار آن، در صورت تمایل، شکایت انتظامی علیه قاضی را تسلیم کنید؛ اثر اصلاحی بر حکم ندارد ولی برای پیگیری حقوقی‌تان مستند است.
۳. اعاده دادرسی را فقط در صورتی می‎توانید پیگیری کنید که دادستان به نفع شما تقاضا کند یا محکوم‌علیه آن را بخواهد؛ شاکی خصوصی راسا مجاز نیست.

موفق باشید 🌹