سلام؛ در صلح عمری رسمی، مال الصلح ۶ میلیارد تومانی، قید شده حسب الاظهار متصالح ثمن معامله به مصالح پرداخت گردیده است. بهترین راهکار برای این که ورثه پس از فوت مصالح درخواست ارث از ثمن معامله را نکنند چیست؟ ممنون.
این پاسخ بهصورت خودکار و بر اساس میزان جزئیات در ابتدا آمده است، نه بهعنوان تأیید محتوای آن.
پاسخ توسط یکی از وکلای بنیاد وکلا
این مسئله در حقوق ایران با عنوان چالش «صوری بودن ثمن معامله» یا «بقای دین» شناخته میشود. عبارت «حسب الاظهار متصالح ثمن معامله به مصالح پرداخت گردیده است» در سند رسمی، اگرچه یک نوع اقرار به شمار میرود، اما چون با قید «حسبالاظهار» (بر اساس گفتهی خود متصالح/خریدار) آمده است، از استحکام حقوقی کامل برخوردار نیست و ورثه میتوانند در آینده ادعا کنند که پولی واقعا رد و بدل نشده و یا این اقرار صرفا صوری بوده است.
برای جلوگیری از ادعای ورثه در آینده، بهترین راهکار قانونی که راه هرگونه ادعا را میبندد، انجام یکی از اقدامات زیر در دفترخانه اسناد رسمی (ترجیحا همان دفترخانهای که صلحنامه تنظیم شده) است:
۱. تنظیم سند رسمی «اقرارنامه دریافت ثمن» و «اسقاط حق»
این مطمئنترین و کمهزینهترین راهکار است. مصالح (کسی که ملک را صلح کرده) باید در زمان حیات خود به دفترخانه مراجعه کرده و سندی تنظیم کند که در آن صراحتا قید شود:
«اینجانب (مصالح) اقرار مینمایم که کل مبلغ ۶ میلیارد تومان مالالصلح مندرج در سند صلح عمری شماره ... را تمام و کمال از متصالح دریافت نمودهام.»
«و بدینوسیله هرگونه ادعای بعدی از سوی خود و وراث قانونیام نسبت به ثمن معامله را از خود سلب و ساقط مینمایم.»
این سند، «حسبالاظهار» بودن سند قبلی را به یک «اقرار صریح» تبدیل میکند که طبق ماده ۱۲۷۵ قانون مدنی، انکار آن بعد از فوت توسط ورثه امکانپذیر نیست.
۲. تنظیم سند «ابراء ذمه» (اگر پولی رد و بدل نشده)
اگر در واقعیت پولی پرداخت نشده و این مبلغ صرفا برای تکمیل فرمت قانونی سند بوده است (که در صلحهای خانوادگی رایج است)، بهتر است مصالح سندی تنظیم کند و ذمهی متصالح را نسبت به مالالصلح «ابراء» نماید.
متن حقوقی: «مصالح تمام حقوق ناشی از مالالصلح سند شماره ... را به متصالح ابراء نمود و ذمه ایشان بری شد.»
ابراء به معنی بخشیدن طلب است و چون سقوط تعهد رخ میدهد، ورثه دیگر نمیتوانند مدعی طلبی شوند که در زمان حیات مورث بخشیده شده است.
۳. هبهی مالالصلح (راهکار محکم برای مبالغ سنگین)
اگر نگرانید که ورثه بگویند «اگر پول را گرفته، پس کجاست؟» (و بخواهند آن ۶ میلیارد را در حسابهای متوفی پیدا کنند)، بهترین کار این است که مصالح اقرار به دریافت کند و سپس در همان سند یا سند جداگانه، آن مبلغ را به خود متصالح «هبه» (هدیه) کند.
با این کار، تکلیف پول مشخص میشود: پول قانونا دریافت شده (پس معامله صوری نیست) و سپس به خود طرف بخشیده شده (پس نباید در حساب متوفی موجود باشد).
خلاصه پیشنهاد
با توجه به اینکه مبلغ ۶ میلیارد تومان رقم قابل توجهی است و عبارت فعلی سند («حسبالاظهار متصالح») کمی ضعیف است و تنها نشاندهندهی ادعای پرداختکننده است، اکیدا توصیه میشود مصالح (تا زمانی که در قید حیات است) به دفترخانه مراجعه کرده و یک سند رسمی اقرار به دریافت وجه و اسقاط کافه خیارات تنظیم کند. این کار هزینه کمی دارد اما امنیت حقوقی معامله را برای همیشه تضمین میکند.
صرف عبارت حسب الاظهار متصالح ثمن پرداخت شده اگرچه دلیل محسوب می شود اما ورثه در برخی موارد می توانند نسبت به صوری بودن آن ادعا مطرح کنند. اگر ثمن واقعا پرداخت شده نگهداری مستندات پرداخت بهترین دلیل برای رد ادعای ورثه است. اگر صلح بلاعوض بوده نیز باید به صورت صریح در سند قید شود تا موضوع ثمن منتفی باشد. متن قرارداد تعیین کننده است و باید بررسی شود.
به فرض که مبلغ مذکور موجود باشد وراث جهت تقسیم آن بایستی اقدام لازم معمول نمایند و این اقدام ارتباطی به متصالح که مال الصلح را به مصالح پرداخت نموده ندارد.
بهترین راه، تنظیم اقرارنامه رسمی جداگانه از سوی مصالح مبنی بر دریافت کامل ثمن و اسقاط هرگونه ادعا نسبت به آن است.
در صورت امکان، تبدیل صلح عمری به صلح بلاعوض یا هبه رسمی نیز ریسک مطالبه ثمن توسط ورثه را از بین میبرد.
مشکل اینجاست که اگر ثمن واقعا پرداخت نشده باشد یا پرداخت آن قابل اثبات نباشد، ورثه مصالح میتوانند بعد از فوت او ادعا کنند، ثمن پرداخت نشده، بنابراین ۶ میلیارد تومان بهعنوان طلب متوفی محسوب میشود و باید بین ورثه تقسیم شود
برای اینکه ورثه نتوانند هیچگونه ادعای ارث بر ثمن صلح داشته باشند، بهترین و قطعیترین اقدامات به ترتیب اهمیت:
۱) ارائه مدرک پرداخت واقعی ثمن (بانکی یا رسمی)
۲) تنظیم اقرارنامه رسمی دریافت ثمن در دفترخانه (قویترین راه ممکن)
۳) در صورت عدم پرداخت واقعی، اصلاح سند و تبدیل صلح به صلح بدون عوض
۴) درج برائت ذمه و اسقاط کافه خیارات در سند اصلاحی
۵) گرفتن شهادتنامه رسمی
اگر مصالح هنوز در قید حیات است، تنظیم اقرارنامه رسمی دریافت ثمن بهترین، سادهترین و غیرقابل خدشهترین راه است.
باسلام
در صورتیکه مال الصلح پرداخت نشده و ذمه متصالح بری نشده باشد، ورثه حق مطالبه آنرا خواهند داشت.
بهتر است طی یک اقرارنامه رسمی، مصالح عنوان نماید ثمن معامله را بطور کامل دریافت نموده است.
در صورتیکه مال الصلح پرداخت نشده باشد وراث میتوانند مطالبه نمایند بهتر است به دنبال دلیل پرداخت باشید و سپس اقرارنامه رسمی در دفتراسناد رسمی بابت دریافت مال الصلح تنظیم شود
باسلام
بهترین راهکار این است که مصالح در یک سند جداگانه (اقرارنامه رسمی) اقرار کند که مبلغ ۶ میلیارد تومان را به طور کامل و بدون هیچ چشمداشتی دریافت کرده و هیچ ادعایی نسبت به آن ندارد. این اقرارنامه رسمی میتواند ادعاهای بعدی ورثه را به شدت تضعیف کند. همچنین، میتوان در صلحنامه قید کرد که این صلح در ازای پرداخت ثمن معامله به صورت قطعی و غیرقابلبرگشت انجام شده و مصالح حق هرگونه ادعایی در آینده را از خود سلب میکند.
مانا باشید
پاسخهای عمومی، مدارک و تاریخها و شرایط خاصِ شما را نمیبینند. در یک مشاورهٔ تلفنی، وکیل روی همین پرونده با شما صحبت میکند و قدم بعدی را مشخص میکند.
ثبتنام لازم نیست؛ فقط شمارهٔ موبایل، آن هم فقط برای همین مشاوره.
پرسش حقوقی خودتان را بپرسید
پرسش خود را ثبت کنید تا وکلای بنیاد وکلا پاسخ بدهند — ثبت پرسش رایگان است.ثبت پرسش حقوقی