چه زمانی حکم جلب برای چک صادر می‌شود؟

مهدی صفری

کارآموز وکالت کانون وکلای دادگستری

۵٫۰ · ۱۷ مشاوره موفق

سلام و احترام،
۱. آیا تا قبل از مهلت ۳۰ روزه امکان صدور حکم جلب وجود دارد؟
مهلت ۱۰ روزه برای پرداخت داوطلبانه وجه چک یا توافق با طلبکار است. پس از اتمام این مهلت، عملیات اجرایی رسما آغاز می‌شود. مهلت ۳۰ روزه در واقع فرصتی است برای محکوم‌علیه (شما)، تا اموال قابل توقیف خود را به اداره اجرای احکام معرفی کند یا در صورتی که توانایی پرداخت نقدی را ندارید، دادخواست اعسار از پرداخت محکوم‌به را به دادگاه تقدیم کنید. این مهلت به شما داده شده تا از خود دفاع کنید یا وضعیت مالی خود را روشن سازید.
بر اساس ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی، صدور حکم جلب (که به آن بازداشت محکوم‌علیه می‌گویند) معمولا در شرایطی است که:
۱. محکوم‌علیه از پرداخت محکوم‌به (وجه چک) امتناع کند.
۲. اموالی برای توقیف از او شناسایی نشود.
۳. ظرف مهلت مقرر (۳۰ روزه) دادخواست اعسار خود را تقدیم نکرده باشد، یا دادخواست اعسار او رد شده باشد.
۴. مالی از خود مخفی کرده باشد.

بنابراین، با توجه به اینکه شما در مهلت ۳۰ روزه برای معرفی اموال یا طرح دعوای اعسار هستید، به طور عمومی و صرفا بر اساس اتمام مهلت ۱۰ روزه، امکان صدور حکم جلب در این مقطع (پیش از اتمام یا اقدام در مهلت ۳۰ روزه) بسیار کم و بعید است.مهلت ۳۰ روزه دقیقا برای این منظور است که شما فرصت دفاع از خود را داشته باشید. البته اگر در این اثنا طلبکار بتواند اثبات کند که شما اموالی را مخفی کرده‌اید یا قصد فرار از دین دارید، ممکن است اقدامات دیگری انجام دهد، اما حکم جلب عادی پس از اتمام ۳۰ روز و عدم اقدام شما (یا رد اعسار) صادر می‌شود.
۲. آیا برای چک صیادی دادگاه تشکیل می‌شود یا نیازی به آن نیست؟

یکی از ویژگی‌های مهم چک‌های صیادی (چک‌های جدید) این است که در صورت برگشت خوردن و صدور گواهی عدم پرداخت، بدون نیاز به طرح دعوای حقوقی مجدد و تشکیل دادگاه برای اثبات اصل بدهی و صدور حکم قضایی،مستقیما به مرحله صدور اجراییه و اجرای احکام وارد می‌شوند. به عبارت دیگر، گواهی عدم پرداخت بانک، خود به منزله یک سند لازم‌الاجرا تلقی می‌شود.
بنابراین، برای اخذ حکم پرداخت وجه چک نیازی به تشکیل دادگاه نیست و اجراییه مستقیما از سوی مرجع قضایی (معمولا دادگستری) صادر شده است. اما این بدان معنا نیست که هیچ پرونده‌ای در دادگاه تشکیل نخواهد شد:
اگر شما ظرف مهلت ۳۰ روزه، دادخواست اعسار از پرداخت محکوم‌به را مطرح کنید، این دادخواست باید در دادگاه حقوقی رسیدگی شود و مستلزم تشکیل جلسه رسیدگی و ارائه دلایل شما برای اثبات عدم توانایی پرداخت نقدی است.
۳. آیا حکم قطعی صادر می‌شود؟ و مهلت اعتراض هست؟
همانطور که اشاره شد، اجراییه‌ای که برای چک صیادی صادر می‌شود، به لحاظ اثر حقوقی، **قاطع و لازم‌الاجرا** است؛ یعنی فرض بر این است که بدهی شما محرز است و باید پرداخت شود.
مؤثرترین راه قانونی برای طولانی کردن زمان و امکان فراهم آوردن وجه، تقدیم دادخواست اعسار از پرداخت محکوم‌به است. شما باید ظرف مهلت ۳۰ روزه (یا حتی پس از آن، اما هرچه زودتر بهتر است) این دادخواست را به دادگاه صادرکننده اجراییه تقدیم کنید. در دادخواست اعسار، شما باید شهادت حداقل دو شاهد (مرد) را که از وضعیت مالی شما مطلع هستند، ضمیمه کرده و فهرست اموال خود (حتی اگر ناچیز باشد) را نیز ارائه دهید.
* پس از طرح دعوای اعسار، پرونده به دادگاه ارجاع و جلسه رسیدگی تشکیل می‌شود. در این مرحله، عملیات اجرایی متوقف خواهد شد تا دادگاه در مورد اعسار شما تصمیم بگیرد. در صورت پذیرش اعسار، دادگاه شما را قسط‌بندی می‌کند و شما موظف به پرداخت اقساط خواهید بود.
روش دیگر، مذاکره مستقیم با دارنده چک است. شما می‌توانید با ارائه توضیحاتی در مورد وضعیت مالی خود و پیشنهاد یک برنامه پرداخت منطقی، رضایت او را جلب کنید تا از ادامه عملیات اجرایی صرف‌نظر کرده و با اقساط توافق نماید. این روش، کم‌هزینه‌ترین و سریع‌ترین راه حل است.