چطور می‌توانم اثبات کنم که توهین و تهدید شده‌ام؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام وقتت بخیر
با توجه به مفاد قانون مجازات اسلامی، جملاتی که به شما گفته شده «قذف» نیست و در حد توهین و فحاشی مشمول ماده ۶۰۸ محسوب می‌شود، ولی عبارات «اگر بسازی چاقویت می‌زنم» و «اگر بسازی تخریب می‌کنم» در صورت احراز در دادگاه، به‌طور معمول ارکان جرم تهدید موضوع ماده ۶۶۹ را دارند.​
با وجود فیلم و شهادت همسایه‌ها، از نظر ادله، امکان پیگیری کیفری هر دو عنوان (توهین و تهدید) برای شما وجود دارد، هرچند تشخیص نهایی با قاضی است.​

توهین است یا قذف؟
طبق ماده ۲۴۵ قانون مجازات اسلامی، «قذف» یعنی نسبت دادن زنا یا لواط به شخص دیگر، صریح و بدون ابهام، با قصد انتساب این عمل مجرمانه.​
در مقابل، توهین در ماده ۶۰۸ به کار بردن الفاظ رکیک، فحاشی و الفاظ موهن نسبت به اشخاص است، مشروط بر این‌که به حد نسبت صریح زنا یا لواط نرسد.​

قانون و دکترین حقوقی تاکید می‌کنند که برای تحقق قذف، حتما باید زنا یا لواط (یا عباراتی که صریحا همین معنا را برساند) به شخصی معین نسبت داده شود، نه صرف توهین ناموسی مبهم.​
منابع حقوقی نیز تصریح می‌کنند که بسیاری از فحش‌های ناموسی، هرچند بسیار زشت و ناروا باشند، چون نسبت صریح زنا یا لواط در آن‌ها نیست، قذف نبوده و فقط توهین و فحاشی تعزیری محسوب می‌شوند.​

لفظ «بی‌غیرت» و عبارات مشابه در عرف، واژه‌ای توهین‌آمیز و تحقیرکننده شخصیت و ناموس‌داری فرد است و در منابع، از مصادیق توهین و فحاشی دانسته می‌شود، نه قذف.​
جمله‌ای مثل «خاک بر سر بی‌غیرتت» هرچند شدیدا موهن است، ولی متضمن نسبت صریح زنا یا لواط به شما یا اعضای خانواده‌تان نیست و بنابراین در چارچوب قذف قرار نمی‌گیرد، بلکه مشمول ماده ۶۰۸ (توهین ساده) است.​

در نتیجه، در خصوص بخش اول ماجرا (بی‌غیرت گفتن و جملات تحقیرآمیز درباره عدم دفاع از دختران)، عنوان درست حقوقی «توهین و فحاشی» است، نه «قذف»، و می‌توانید تحت ماده ۶۰۸ علیه او شکایت کنید.​

تهدید به چاقو و تخریب
ماده ۶۶۹ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مقرر می‌کند هر کس دیگری را به هر نحو، به قتل یا ضررهای نفسی (جانی)، شرفی یا مالی، یا افشای سر نسبت به خود یا بستگان تهدید کند، به مجازات شلاق تا ۷۴ ضربه یا حبس از حدود یک ماه تا یک سال محکوم می‌شود.​
در این ماده، روش تهدید (شفاهی، کتبی، پیامک، حضوری و…) و این‌که طرف واقعا تهدید را عملی کند یا نه، تاثیری در تحقق اصل جرم تهدید ندارد؛ صرف ترساندن جدی طرف مقابل به یکی از این ضررها کافی است.​

عبارت «اگر ساخت‌وساز کنی چاقویت می‌زنم» از نظر حقوقی تهدید به وارد کردن ضرر نفسی (آسیب بدنی جدی) است که صراحتا ذیل ماده ۶۶۹ قرار می‌گیرد.​
همچنین جمله «اگر بسازی، تخریب می‌کنم» تهدید به وارد آوردن ضرر مالی (تخریب مال و بنای شما) است و این هم مصداق تهدید مالی موضوع همان ماده است.​

فقها و حقوقدانان تاکید کرده‌اند که حتی اگر تهدید به صورت مشروط بیان شود (مثل «اگر بسازی این کار را می‌کنم»)، مادام که عرفا تهدید جدی برای ترساندن و واداشتن شما به ترک ساخت‌وساز باشد، باز هم می‌تواند جرم تهدید تلقی شود.​
به‌علاوه، اگر شخص در حین تهدید از چاقو استفاده ظاهری کرده و با آن قدرت‌نمایی کند، ممکن است طبق ماده ۶۱۷ (تظاهر یا قدرت‌نمایی با چاقو و اسلحه) نیز قابل تعقیب باشد، هرچند در توضیح شما فعلا فقط تهدید لفظی ذکر شده است.​

ادله شما (فیلم و شهود) و نحوه شکایت
در جرایم تعزیری مانند توهین و تهدید، ادله‌ای مثل فیلم، فایل صوتی معتبر، پیامک، پیام‌های شبکه‌های اجتماعی و شهادت همسایگان از مهم‌ترین قرائن و امارات برای اثبات موضوع نزد دادگاه هستند.​
منابع عملی حقوقی و نمونه شکواییه‌ها تصریح می‌کنند که شاکی می‌تواند با ضمیمه کردن فیلم، پرینت مکالمات و معرفی شهود، از دادسرا تقاضای تعقیب کیفری متهم به توهین و تهدید را بنماید.​

برای پیگیری، باید به دادسرای عمومی و انقلاب محل وقوع درگیری مراجعه و شکواییه‌ای با عنوان «تهدید، توهین و فحاشی» تنظیم کنید و شرح دقیق الفاظ، تاریخ و ساعت واقعه، مشخصات همسایه تهدیدکننده، و این‌که فیلم و شاهد دارید، را ذکر کنید.​
با توجه به پیچیدگی موضوعات ناموسی و تهدید جانی، بسیاری از وکلا توصیه می‌کنند برای تنظیم شکواییه و ارائه ادله، از مشاوره وکیل یا مشاور حقوقی محلی استفاده شود تا عنوان اتهامی و استنادات قانونی دقیق‌تر و شانس موفقیت بیشتر باشد.​

جمع‌بندی این‌که: الفاظی که در مورد «بی‌غیرتی» و امثال آن به شما گفته شده، توهین و فحاشی قابل تعقیب است، نه قذف؛ اما تهدید به «چاقو زدن» و «تخریب ساخت‌وساز» با توجه به ماده ۶۶۹، در صورت احراز از سوی قاضی، تمام ارکان جرم تهدید را دارد و با فیلم و شهود، امکان اثبات آن در مرجع قضایی برای شما وجود دارد.