حدود ده سال پیش چند فقره چک بابت خرید کالا به شخصی دادم که برگشت خورد. بعد برای پرداخت مراجعه کردم، اما ایشان گفت چکها را در بازار خرج کرده و اکنون چکها نزد او نیست. با پیگیریهای متعدد، سرنوشت چکها مشخص نشده و بانک هم بهدلیل سیستم قدیمی اطلاعات دقیقی از دارنده فعلی نمیدهد. چه راهی هست بدهی را طوری پرداخت کنم که بعدا اگر کسی با آن چکها آمد، گرفتار مطالبه مجدد نشوم؟
برای اینکه بتوانید بدهی خود را به نحوی پرداخت کنید که از پیگیریهای بعدی در امان باشید، چند راه وجود دارد:
۱. **پرداخت مستقیم به دارنده فعلی (در صورت شناسایی):** اگر بتوانید دارنده فعلی چکها را شناسایی کنید، میتوانید با پرداخت مبلغ چکها به ایشان، رضایتنامه کتبی دریافت کنید. این رضایتنامه باید به صورت رسمی تنظیم شده و در دفاتر اسناد رسمی ثبت شود تا از نظر قانونی معتبر باشد.
۲. **تودیع وجه چک در حساب بانکی:** اگر امکان شناسایی دارنده فعلی را ندارید، میتوانید مبلغ چکها را به حساب بانکی شخصی که چکها را صادر کردهاید (صادرکننده اولیه) واریز کنید. سپس، از بانک مربوطه گواهی عدم حضور و صورتحساب واریزی را دریافت کنید. این مدارک میتواند به عنوان دلیل پرداخت شما در آینده مورد استفاده قرار گیرد.
۳. **استفاده از ماده ۲۸۲ قانون آیین دادرسی کیفری:** اگر فرض کنیم که چکها در فرآیند کیفری مطرح بودهاند و برگشت خوردهاند (حتی اگر الان پرونده فعالی نباشد)، میتوانید با مراجعه به دادسرای صادرکننده قرار تامین دلیل یا دادگاه مربوطه، درخواست کنید که مبلغ چکها را به صندوق دادگستری تودیع نمایید. پس از تودیع وجه، دادگاه به دارنده چک ابلاغ میکند که برای دریافت وجه مراجعه کند. در صورت عدم مراجعه دارنده، شما میتوانید با استناد به این تودیع، از پیگیریهای بعدی در امان باشید.
۴. **مراجعه به مشاور حقوقی یا وکیل:** با توجه به گذشت زمان و پیچیدگی موضوع، بهترین راهکار این است که با در دست داشتن اصل چکها (اگر نزد شماست) و هرگونه مدرک یا مکاتبهای که دارید، به یک وکیل متخصص در امور بانکی یا حقوقی مراجعه کنید. ایشان میتوانند با بررسی دقیق وضعیت، بهترین راهکار قانونی را برای پرداخت بدهی شما و اطمینان از عدم پیگیریهای بعدی پیشنهاد دهند.
اگر چک توسط طلبکار در بازار خرج شده باشد؛ شما بدهی باقیمانده نسبت به شخص ایشان ندارید که درصدد پرداخت بدهی خود به ایشان باشید بلکه لازم است فقط موجودی حساب بانکی متصل به چک خود را به میزان اصل بدهی (برابر مبلغ مندرج روی چک) شارژ نموده و ثابت نگه دارید.
● توضیحات تکمیلی:
۱) اگر نسبت به چک اقدام قانونی نشده و تاکنون برگشت نخورده باشد؛ جهت جلوگیری از برگشت خوردن چک و عدم تبدیل نرخ چک به روز لازم است برابر با مبلغ بدهی خود (مبلغ مندرج روی چک) در همان حساب متصل به چک، واریز و بلوکه نموده و هرگز آن را از حساب خارج ننمایید.
۲) اگر چک در همان زمان برگشت خورده باشد و پس از آن نیز، موجودی باقیمانده ثابت حساب شما به میزان مبلغ مندرج روی چک نبوده باشد؛ محکومیت شما به پرداخت خسارت تاخیرتادیه آن به نرخ روز از تاریخ سررسید چک کاملا محتمل است هرچند از آخرین اقدام اجرایی بابت چک بیش از ۵ سال گذشته باشد و لذا درصورتیکه طلبکار واقعا چک را خرج نکرده و نزد خود نگه داشته باشد و یا چک به نحوی از انحاء در گردش بازار مجددا به دست وی برسد؛ ایشان به عنوان دارنده ای که گواهی عدم پرداخت چک نیز، به نام وی صادر شده بوده است، میتواند درخصوص مطالبه اصل و خسارت تاخیرتادیه چک اقدام قانونی نماید و در حال حاضر تنها اقدام پیشگیرانه ای که جهت جلوگیری از هرگونه ضرر بیشتر برای شخص شما متصور میباشد؛ واریز و بلوکه کردن مبلغ اصل چک در حساب بانکی بطور ثابت بوده و میبایست از آن مبلغ تحت هیچ شرایطی برداشت ننمایید.
در چنین وضعیتی پرداخت مستقیم وجه به صادرکننده اولیه یا شخصی که چکها را منتقل کرده است، بدون تعیین تکلیف اسناد، میتواند خطر مطالبه مجدد توسط دارنده فعلی چکها را ایجاد کند. راهکار امنتر این است که ابتدا وضعیت حقوقی چکها و دارنده احتمالی آنها بررسی شود و در صورت عدم دسترسی به دارنده، حسب مورد از طریق تودیع وجه در مرجع صالح یا طرح دعوای مناسب برای تعیین تکلیف تعهد اقدام شود.
همچنین میتوان با دارنده اولیه، توافقنامهای تنظیم کرد که ضمن اقرار به دریافت وجه و اعلام انتقال چکها، مسئولیت هرگونه ادعای بعدی اشخاص ثالث را بپذیرد؛ هرچند این توافق لزوما مانع مراجعه دارنده قانونی چک نخواهد بود.
صرف ادعای گم شدن چکها نیز موجب سقوط حقوق ناشی از چک نمیشود و تا زمانی که اسناد و وضعیت آنها مشخص نشده، پرداخت باید با احتیاط و با اخذ تضمینهای کافی انجام شود.
بدیهی است اظهارنظر نهایی منوط به بررسی اسناد و مدارک توسط وکیل است.
بهترین راه این است که وجه چکها را بدون اخذ سند از دارنده فعلی پرداخت نکنید؛ چون چک ممکن است در دست شخص ثالث باشد و پرداخت به صادرکننده اولیه لزوما در برابر دارنده فعلی قابل استناد نباشد.
اگر مشخصات چکها و مبالغ معلوم است، میتوانید وجه را نزد بانک مسدود کنید و تشریفات قانونی رفع سوءاثر را انجام دهید؛ قانون این روش را صراحتا پیشبینی کرده است.
همچنین اگر بتوانید از شخصی که چکها را از شما گرفته اقرارنامه/رسید رسمی مبنی بر تسویه کامل و عدم وجود هرگونه ادعا نسبت به چکها بگیرید، بسیار مهم است.
معادل وجه چکها را به صندوق دادگستری تودیع کرده و از طریق اظهارنامه رسمی، مراتب را به دارنده اولیه اعلام کنید تا در برابر مطالبه مجدد، مستند قانونی داشته باشید.
به اندازه مبلغ چک، وجه را در حساب خود برای آن چک مسدود کنید. یا آن را به صندوق دادگستری واریز نمایید. مراتب را طی اظهارنامه به شخصی که چک را برگشت زده اعلام نمایید.
برای برائت ذمه قطعی، باید معادل وجه چکها را به صندوق دادگستری یا صندوق ثبت تودیع کرده و طی یک اظهارنامه رسمی مراتب را به دارنده اولیه اعلام کنید تا در صورت پیدا شدن چکها و مراجعه اشخاص ثالث، قانونا مسئول پرداخت مجدد نباشید.
پاسخهای عمومی، مدارک و تاریخها و شرایط خاصِ شما را نمیبینند. در یک مشاورهٔ تلفنی، وکیل روی همین پرونده با شما صحبت میکند و قدم بعدی را مشخص میکند.
ثبتنام لازم نیست؛ فقط شمارهٔ موبایل، آن هم فقط برای همین مشاوره.
پرسش حقوقی خودتان را بپرسید
پرسش خود را ثبت کنید تا وکلای بنیاد وکلا پاسخ بدهند — ثبت پرسش رایگان است.ثبت پرسش حقوقی