درود بر شما
سوال این هست که چرا طبق رای دادگاه از مالک خواسته شده حق پیشه را پیگیری کند در صورتی که مستاجر باید پیگیر باشد، آیا اشتباهی در رای دادگاه وجود دارد؟
رای دادگاه:
نظر به اینکه حسب ذیل بند ۳ ماده ۱۵ قانون روابط موجر و مستاجر ۱۳۵۶ تکلیف دادگاه نسبت به پرداخت حق کسب و پیشه ضمن حکم تخلیه ثابت است و در مانحن فیه این موضوع اختلافی بوده رسیدگی به این خواسته منوط به اثبات این حق در محکمه صالح میباشد که رسیدگی دارای تشریفات مستقل بوده و مستندا به ماده ۱۹ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی قرار اناطه صادر و اعلام مینماید. خواهان مکلف است ظرف یک ماه در دادگاه صالح اقامه دعوا کند و رسید آن را به دفتر دادگاه تسلیم نماید در غیر این صورت قرار رد دعوا صادر میگردد.
این پاسخ بهصورت خودکار و بر اساس میزان جزئیات در ابتدا آمده است، نه بهعنوان تأیید محتوای آن.
پاسخ توسط یکی از وکلای بنیاد وکلا
🌷
پرسش بسیار مهمی مطرح کردید که به تفکیک نقش موجر و مستاجر در مطالبه حق کسب و پیشه و تجارت (حق سرقفلی سنتی) در چارچوب قانون روابط موجر و مستاجر مصوب ۱۳۵۶ مربوط میشود.
رای شما حاوی صدور قرار اناطه است و در آن، ظاهرا از مالک (موجر) خواسته شده که موضوع حق پیشه را در دادگاه صالح پیگیری کند. شما پرسیدهاید که چرا مالک باید پیگیر باشد و نه مستاجر؟ و آیا در رای دادگاه اشتباهی وجود دارد یا نه؟
بیایید این موضوع را به صورت دقیق بررسی کنیم:
---
✅ ۱. مبنای قانونی موضوع:قانون روابط موجر و مستاجر ۱۳۵۶
> «در صورتی که مستاجر نسبت به پرداخت اجارهبها یا رعایت شرایط قرارداد تخلف کند، مالک میتواند تقاضای تخلیه نماید و در صورت وجود حق کسب یا پیشه برای مستاجر، دادگاه ضمن صدور حکم تخلیه، مبلغی به عنوان حق کسب و پیشه تعیین و موجر را به پرداخت آن محکوم مینماید.»
💡 نکته مهم:
اگر حق کسب و پیشه محل اختلاف باشد (یعنی موجر آن را قبول نداشته باشد یا میزان آن مشخص نباشد)، دادگاه نمیتواند مستقیما حکم به تخلیه دهد و باید ابتدا این موضوع روشن شود.
---
✅ ۲. مفهوم قرار اناطه چیست؟
قرار اناطه یعنی:
> در یک دعوا، رسیدگی به بخشی از آن وابسته به رسیدگی و اثبات موضوعی دیگر در دادگاه یا مرجع صالح دیگر است.
در اینجا، دادگاه رسیدگیکننده به دعوای تخلیه تشخیص داده که:
- موضوع «وجود یا عدم وجود حق کسب و پیشه» مورد اختلاف است؛
- و باید ابتدا در دادگاه صالح (مثلا دادگاه حقوقی محل وقوع ملک) اثبات شود؛
- بنابراین، صدور حکم تخلیه منوط به تعیین تکلیف آن موضوع شده است.
---
✅ ۳. چرا دادگاه گفته "خواهان مکلف است ظرف یک ماه اقامه دعوا کند"؟
در اینجا باید دقت کنیم:
- "خواهان" در این رای، مالک (موجر) است که خواستار تخلیه ملک بوده؛
- اما چون مستاجر ادعای وجود حق کسب و پیشه را کرده یا دادگاه آن را محتمل دانسته، گفته:
> «برای اینکه من (دادگاه) بتوانم در مورد تخلیه تصمیم بگیرم، لازم است اول مشخص شود که آیا مستاجر حق کسب و پیشه دارد یا نه.»
🔸 بنابراین، چون موجر خواهان دعواست، دادگاه گفته:
> «شما که خواهان تخلیه هستی، اگر معتقدی مستاجر حق کسب و پیشه ندارد، برو در دادگاه صالح ثابت کن که ندارد، وگرنه نمیتوانم حکم تخلیه بدهم.»
---
✅ پاسخ به سوال شما:
❓ چرا از مالک خواسته شده پیگیر شود، نه مستاجر؟ آیا این اشتباه است؟
✅ خیر، این اشتباه نیست، بلکه از نظر حقوقی درست است.
چرا؟
- چون مالک (موجر) خواهان دعوای تخلیه است؛
- و تخلیه منوط به تعیین تکلیف حق کسب و پیشه شده است؛
- بنابراین، این مالک است که باید برای اثبات ادعای خود (عدم وجود حق کسب و پیشه یا مقدار آن) اقامه دعوا کند.
📌 اگر مالک این دعوا را ظرف یک ماه مطرح نکند، قرار رد دعوای تخلیه صادر خواهد شد.
---
✅ جمعبندی پاسخ:
| موضوع | پاسخ |
|--------|--------|
| آیا دادگاه اشتباه کرده که از مالک خواسته پیگیری کند؟ | ❌ خیر، از نظر حقوقی صحیح است. |
| چرا مالک باید پیگیر باشد؟ | چون خواهان دعوای تخلیه است و تخلیه منوط به تعیین تکلیف حق کسب و پیشه شده. |
| اگر مالک پیگیری نکند چه میشود؟ | قرار رد دعوا صادر میشود و دعوای تخلیه فعلا مختومه میشود. |
| راه حل چیست؟ | مالک باید ظرف یک ماه دعوا در دادگاه حقوقی مطرح کند که مستاجر حق کسب و پیشه ندارد یا میزان آن چقدر است. |
---
📌 پیشنهاد:
اگر مایل باشید، میتوانم:
- نمونه دادخواست تعیین تکلیف حق کسب و پیشه برایتان تهیه کنم؛
- یا رای صادره را دقیقتر بررسی کنم تا از صحت آن مطمئن شوید.
در خدمت شما هستم برای هر سوال تکمیلی
با آرزوی احقاق حق و موفقیت شما 🌱
با توجه به توضیحات و ماده مذکور در سئوال، مالک می بایست نیاز خود یا اولاد یا پدر یا مادر یا همسر خود به سکونت را اثبات نماید تا حکم تخلیه صادر شود. به نظر می رسد در این خصوص قرار اناطه صادر شده است. البته پاسخ دقیق تر نیازمند بررسی بیشتر است.
ظاهرا شما دادخواست تخلیه داده اید و توسط دادگاه صلح رسیدگی میشود. با توجه به قرار اناطه صادره شما در ابتدا باید دادخواست فسخ اجاره را به دلیل نیاز شخصی بدهید و پس از تایید فسخ و تعیین حق کسب وپیشه و سرقفلی نسبت به تخلیه اقدام کنید.
