چرا بیمه دیه را پرداخت نکرده است؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام و وقت بخیر 🌱

پرداخت دیه (خسارت بدنی) از سوی شرکت بیمه در قانون «بیمه شخص ثالث ۱۳۹۵» و آیین‌نامه‌های مربوط، مهلت و جرایم دیرکرد مشخصی دارد. اگر تا پایان اسفند ۱۴۰۳ پول به حسابتان ننشسته، چهار مسیر موازی برای وصول اصل دیه و جریمه تاخیر در اختیار دارید:

────────────────────────────
۱) پیگیری اداری داخل شرکت بیمه
────────────────────────────
۱. تماس یا مراجعه حضوری به شعبه پرداخت خسارت و درخواست «نامه کتبی علت عدم پرداخت».
۲. اخذ گواهی «قطعی بودن پرونده و مبلغ دیه» (فرم ۳۱/۵) + کد شبای ثبت‌شده.
۳. اگر پاسخ قانع‌کننده ندادند، همان‌جا فرم «اعتراض به تاخیر» را تکمیل کنید؛ شرکت موظف است ظرف حداکثر ۷ روز کتبی جواب بدهد.

────────────────────────────
۲) ارسال اظهارنامه رسمی (اقدام بازدارنده)
────────────────────────────
در سامانه ثنا یا دفتر خدمات قضایی، اظهارنامه‌ای با این مضمون بفرستید:
«به‌موجب قانون بیمه شخص ثالث و آیین‌نامه اجرایی، مهلت ۲۰ روز کاری برای پرداخت دیه سپری شده است؛ در صورت عدم واریز ظرف ۵ روز کاری آینده، ناچار به طرح دعوای حقوقی و مطالبه جریمه دیرکرد (۲٫۵٪ ماهانه) خواهم بود.»
این اظهارنامه بعدا در دادگاه دلیلی بر سوءنیت شرکت است.

────────────────────────────
۳) شکایت به بیمه مرکزی (نظارتی)
────────────────────────────
• سامانه اینترنتی «سنهاب/شکایات» → ثبت شکایت در بخش «پرداخت خسارت».
• مدارک ضمیمه: رای قطعی یا گزارش کارشناسی، کارت ملی، شماره بیمه‌نامه، پاسخ (یا عدم پاسخ) شعبه.
بیمه مرکزی معمولا ظرف ۱۰ تا ۱۵ روز به شرکت بیمه «اخطار رفع فوری» می‌زند؛ شعبه‌ها از ترس جریمه و تعلیق، اغلب فورا پرداخت می‌کنند.

────────────────────────────
۴) اجرای حکم از طریق دادگاه (راه قاطع)
────────────────────────────
الف) اگر دیه با «رای قطعی دادگاه» تعیین شده:
۱. به واحد «اجرای احکام حقوقی» همان مجتمع قضایی بروید.
۲. درخواست «صدور اجرائیه» علیه شرکت بیمه بدهید (مدارک: رای قطعی، گواهی قطعیت، کارت ملی، شماره حساب).
۳. بعد از ابلاغ اجرائیه، شرکت ۱۰ روز فرصت پرداخت دارد؛ در غیر این صورت:
• شما می‌توانید توقیف حساب‌های بانکی، اموال منقول، یا حتی ساختمان شرکت در شعبه مربوط را بخواهید (قانون اجرای احکام مدنی).
• علاوه بر اصل دیه، به استناد ماده قانون آیین دادرسی اجرای محکومیت‌های مالی و ماده ق.آ.د.م، «خسارت دیرکرد متناسب با شاخص تورم» مطالبه کنید.

ب) اگر «توافق‌نامه» یا «گزارش اصلاحی» دارید نه رای دادگاه:
– همان توافق‌نامه قابلیت صدور اجرائیه دارد؛ روند یکسان است.

پـنـالـتـی دیرکرد:
طبق ماده قانون بیمه شخص ثالث، شرکت بیمه ملزم است در صورت تاخیر بیش از سقف قانونی، علاوه بر اصل دیه، به ازای هر روز تاخیر «معادل ۵۰/۲ درصد ماهانه» (تقریبا ۲٫۵٪ در ماه) جریمه پرداخت کند. این رقم جدا از خسارت شاخص تورمی است و درصورتی‌که به دادگاه بروید، قاضی حکم به هر دو (جریمه + خسارت متعارف پول) می‌دهد.

────────────────────────────
چک‌لیست مدارک مورد نیاز
────────────────────────────
✅ رای قطعی یا گزارش اصلاحی / کروکی نهایی پلیس
✅ گواهی عدم پرداخت از شعبه بیمه (یا مکاتبه یک‌طرفه شما)
✅ کارت ملی و شناسنامه
✅ تصویر بیمه‌نامه شخص ثالث
✅ شماره شبای بانکی

────────────────────────────
تایم‌لاین پیشنهادی
────────────────────────────
۱) امروز: تماس یا مراجعه به شعبه + دریافت پاسخ کتبی.
۲) فردا: ارسال اظهارنامه رسمی.
۳) ۳ تا ۵ روز بعد: اگر پول واریز نشد، هم‌زمان شکایت در سامانه سنهاب + تقاضای صدور اجرائیه از دادگاه.
۴) به‌محض صدور اجرائیه: توقیف حساب‌های شرکت انجام می‌شود؛ معمولا ظرف ۱۰ تا ۲۰ روز مبلغ به‌همراه جریمه پرداخت می‌شود.

────────────────────────────
نکات مهم
────────────────────────────
• اگر تاریخ دیه قبل از ۱ فروردین ۱۴۰۳ باشد ولی پرداخت در ۱۴۰۴ اتفاق می‌افتد، نرخ دیه سال جدید (۱۴۰۴) ملاک است.
• در صورتی‌ که شرکت بیمه منحل یا در ادغام باشد، صندوق تامین خسارت‌های بدنی مسئول پرداخت خواهد بود؛ همان روند اجرا از صندوق انجام می‌شود.
• داشتن وکیل تسریع می‌کند، اما حضور وکیل الزامی نیست؛ شعب اجرای احکام راهنمایی می‌کنند.

امیدوارم نگرانی‌تان کمتر شده باشد و راه عملی را شفاف دیده باشید. چنانچه برای تنظیم اظهارنامه، ثبت شکایت در سنهاب یا فرم اجرائیه نیاز به نمونه متن یا راهنمای تکمیلی داشتید حتما پیام دهید. موفق باشید و ان‌شاءالله به‌زودی مبلغ را دریافت کنید. 🌷