می‌توانم خودروی فروخته‌شده را پس بگیرم؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام وقتت بخیر
با توجه به اینکه خودروی خود را در سال ۱۳۹۹ فروخته‌اید و اکنون به دلیل مشکلات اعصاب و روان و احساس ضرر، تمایل به پس گرفتن آن دارید، باید چندین نکته حقوقی را در نظر بگیرید.

اصول کلی فسخ معامله خودرو

به طور کلی، پس از امضای قرارداد فروش خودرو، طرفین (خریدار و فروشنده) دیگر حق بر هم زدن معامله را ندارند، مگر در شرایط خاصی که قانون پیش‌بینی کرده است. این شرایط به عنوان "خیارات" شناخته می‌شوند و به یکی از طرفین یا هر دو اجازه می‌دهند تحت ضوابطی معامله را فسخ کنند.

دلایل احتمالی برای فسخ از طرف شما (فروشنده)

خیار غبن (ضرر و زیان): اگر ثابت شود که در زمان فروش خودرو، آن را به قیمتی بسیار پایین‌تر از ارزش واقعی و عرفی آن فروخته‌اید و این تفاوت قیمت فاحش بوده و شما از آن بی‌اطلاع بوده‌اید، ممکن است بتوانید به استناد "خیار غبن فاحش" درخواست فسخ معامله را مطرح کنید. با این حال، اعمال این خیار معمولا نیازمند اقدام فوری پس از آگاهی از ضرر است. گذشت چندین سال از تاریخ معامله (از سال ۱۳۹۹) می‌تواند اعمال این حق را با چالش جدی مواجه کند.

وضعیت سلامت روان و اهلیت معامله: اگر بتوانید ثابت کنید که در زمان انجام معامله در سال ۱۳۹۹، به دلیل مشکلات اعصاب و روان، فاقد قوه تشخیص و اراده لازم برای انجام یک معامله صحیح بوده‌اید (یعنی از نظر قانونی محجور بوده‌اید یا شرایط روانی شما به گونه‌ای بوده که توانایی درک ماهیت و پیامدهای معامله را نداشته‌اید)، ممکن است بتوانید ابطال یا فسخ معامله را درخواست کنید. اثبات این امر مستلزم ارائه مدارک پزشکی معتبر و احتمالا نظر کارشناس پزشکی قانونی است که وضعیت شما را در زمان دقیق انجام معامله تایید کند.

چالش‌های پیش رو

گذشت زمان: مهمترین چالش در وضعیت شما، گذشت چندین سال از تاریخ فروش خودرو است. بسیاری از خیارات قانونی دارای محدودیت زمانی برای استفاده هستند (مثلا برخی خیارات تا ۲۴ ساعت پس از معامله قابل استناد هستند). هرچند برخی دیگر مانند خیار غبن فاحش ممکن است محدودیت زمانی دقیق نداشته باشند، اما عرفا باید در اولین فرصت ممکن پس از اطلاع از غبن اقدام شود.

اثبات ضرر و وضعیت روانی: شما باید بتوانید به طور قطعی ثابت کنید که در معامله ضرر فاحشی کرده‌اید و/یا وضعیت روانی شما در زمان فروش به گونه‌ای بوده که معامله را از اعتبار ساقط می‌کند. این امر نیازمند ارائه دلایل و مدارک مستند به دادگاه است.

حقوق خریدار: خریدار فعلی خودرو نیز دارای حقوقی است و پس گرفتن خودرو پس از چند سال می‌تواند پیچیدگی‌های زیادی ایجاد کند.

در صورت فسخ معامله چه اتفاقی می‌افتد؟

اگر دادگاه به نفع شما رای دهد و حکم به فسخ معامله صادر شود، مالکیت خودرو به شما بازمی‌گردد. در مقابل، شما نیز باید مبلغی را که در زمان فروش از خریدار دریافت کرده‌اید، به او بازگردانید. اصولا همان مبلغی که دریافت کرده‌اید باید بازگردانده شود، مگر اینکه در قرارداد شرایط دیگری، مانند پرداخت قیمت روز خودرو در صورت فسخ (وجه التزام)، پیش‌بینی شده باشد.

توصیه

با توجه به پیچیدگی‌های قانونی و اهمیت اثبات ادعاهای شما، اکیدا توصیه می‌شود که برای بررسی دقیق شرایط خود و امکان‌سنجی پیگیری قانونی، با یک وکیل متخصص در امور قراردادها و دعاوی حقوقی مشورت نمایید. وکیل می‌تواند با بررسی مدارک و جزئیات پرونده شما، بهترین راهکار قانونی را ارائه دهد.