منظور از قرار ارجاع امر به داوری طلاق چیست؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام و وقت بخیر.

از اینکه مشکل خود را با ما در میان گذاشتید، سپاسگزارم. با توجه به توضیحات شما، به نظر می‌رسد که پرونده طلاق شما در مرحله‌ای است که قانونگذار برای ایجاد امکان صلح و سازش بین زوجین، ارجاع به داوری را الزامی کرده است. در ادامه، به صورت جامع و مرحله‌به‌مرحبه به سوال شما پاسخ می‌دهم و توضیح می‌دهم که منظور از "قرار ارجاع امر به داوری طلاق" چیست، داور چگونه انتخاب می‌شود، و نقش داور در این فرآیند چیست.

۱. منظور از "قرار ارجاع امر به داوری طلاق" چیست؟

تعریف داوری در طلاق: بر اساس قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱، در دعاوی طلاق (چه طلاق توافقی و چه طلاق به درخواست یکی از زوجین)، دادگاه موظف است که پیش از صدور حکم طلاق، موضوع را به داوری ارجاع دهد. هدف از این اقدام، تلاش برای ایجاد صلح و سازش بین زوجین و جلوگیری از طلاق است.
قرار ارجاع به داوری: "قرار ارجاع امر به داوری طلاق" یک تصمیم قضایی است که توسط قاضی صادر می‌شود و به معنای آن است که پرونده شما برای بررسی امکان صلح و سازش به داور یا داوران ارجاع شده است. این مرحله معمولا پس از تشکیل جلسه رسیدگی اولیه و احراز شرایط طلاق (مانند عدم تمکین زوجه یا وجود اختلافات شدید) انجام می‌شود.
هدف داوری: هدف اصلی داوری، میانجی‌گری بین زوجین است تا اگر امکان بازگشت به زندگی مشترک وجود دارد، این اتفاق بیفتد. اگر صلح و سازش ممکن نباشد، داوران نظر خود را در مورد ادامه یا خاتمه زندگی مشترک به دادگاه اعلام می‌کنند.

۲. داور را چه کسی انتخاب می‌کند؟

انتخاب داور توسط زوجین: بر اساس ماده ۲۸ قانون حمایت خانواده، هر یک از زوجین (شما و همسرتان) باید یک نفر را به عنوان داور معرفی کنند. این داوران باید از میان افراد مورد اعتماد و واجد شرایط انتخاب شوند. شرایط داوران به شرح زیر است:
مسلمان بودن.
حداقل ۴۰ سال سن.
متاهل بودن.
آشنایی با مسائل شرعی، خانوادگی، و اجتماعی.
عدم وجود سابقه محکومیت کیفری مؤثر.
مهلت معرفی داور: دادگاه معمولا به شما و همسرتان مهلتی (اغلب ۱ هفته تا ۱۰ روز) می‌دهد تا داور خود را معرفی کنید. شما باید نام، مشخصات، و آدرس داور پیشنهادی خود را به صورت کتبی به دادگاه اعلام کنید.
در صورت عدم معرفی داور توسط یکی از طرفین: اگر شما یا همسرتان در مهلت مقرر داور خود را معرفی نکنید، دادگاه راسا (خودش) داوری را از میان افراد واجد شرایط انتخاب می‌کند. این داور می‌تواند از اقوام یا آشنایان شما باشد، یا اگر هیچ گزینه‌ای وجود نداشته باشد، دادگاه ممکن است از میان داوران رسمی یا افراد مورد اعتماد دیگر، داوری را تعیین کند.
داور مشترک: در برخی موارد، اگر زوجین توافق کنند، می‌توانند یک داور مشترک معرفی کنند، اما این موضوع کمتر رایج است.

۳. داور چه کار می‌کند؟

نقش و وظایف داور: داور یا داوران در این مرحله نقش میانجی و مشاور را دارند. وظایف اصلی آنها به شرح زیر است:
تلاش برای صلح و سازش: داوران با هر یک از زوجین (به صورت جداگانه یا مشترک) صحبت می‌کنند و سعی می‌کنند با بررسی دلایل اختلافات، راهکارهایی برای حل مشکلات و بازگشت به زندگی مشترک ارائه دهند. آنها ممکن است پیشنهادهایی مانند مشاوره خانواده، تغییر رفتار، یا توافق بر سر مسائل مالی و غیرمالی مطرح کنند.
ارائه گزارش به دادگاه: اگر صلح و سازش ممکن نباشد، داوران موظفند نظر خود را در مورد ادامه یا خاتمه زندگی مشترک به صورت کتبی به دادگاه ارائه دهند. این گزارش شامل موارد زیر است:
دلایل اختلافات زوجین.
اقدامات انجام‌شده برای صلح و سازش.
نظر نهایی داور در مورد اینکه آیا ادامه زندگی مشترک ممکن است یا خیر.
مهلت انجام وظیفه: داوران معمولا ۱ تا ۳ ماه (بسته به نظر دادگاه) فرصت دارند که وظایف خود را انجام دهند و گزارش خود را به دادگاه ارائه کنند. این مهلت در صورت نیاز قابل تمدید است.

تاثیر نظر داوران: نظر داوران برای دادگاه الزام‌آور نیست، اما به عنوان یک نظر مشورتی مورد توجه قاضی قرار می‌گیرد. قاضی با بررسی گزارش داوران، مدارک و شواهد پرونده، و شرایط زوجین، تصمیم نهایی را در مورد صدور یا عدم صدور گواهی عدم امکان سازش می‌گیرد.

۴. وضعیت خاص پرونده شما

با توجه به توضیحات شما، به نظر می‌رسد که شرایط زیر در پرونده شما وجود دارد:

صدور حکم تمکین: شما اشاره کردید که حکم تمکین به نفع شما صادر شده است. این موضوع می‌تواند به عنوان یکی از دلایل موجه برای درخواست طلاق از سوی شما مطرح شود، زیرا عدم تمکین زوجه می‌تواند به معنای نشوز (نافرمانی) باشد و یکی از شرایط قانونی برای طلاق به درخواست زوج را فراهم کند.
پرداخت مهریه و اجرت‌المثل: شما مهریه را از طریق اجرای ثبت پرداخت می‌کنید و اجرت‌المثل را نیز پرداخت کرده‌اید. این موضوع نشان می‌دهد که شما به تعهدات مالی خود عمل کرده‌اید و این می‌تواند در روند رسیدگی به نفع شما باشد.
تحویل جهیزیه: تحویل جهیزیه به زوجه نیز نشان‌دهنده حسن نیت شما در انجام تعهدات است.
۵ سال جدایی: زندگی جداگانه به مدت ۵ سال می‌تواند به عنوان یکی از دلایل محکمه‌پسند برای اثبات عدم امکان سازش مطرح شود، زیرا نشان‌دهنده وجود اختلافات عمیق و غیرقابل حل است.

با توجه به این شرایط، به نظر می‌رسد که شانس شما برای دریافت گواهی عدم امکان سازش بالاست، اما مرحله داوری یک مرحله الزامی است که باید طی شود.
۵. اقدامات پیشنهادی برای شما

برای اینکه این مرحله به بهترین شکل طی شود و حقوق شما حفظ شود، اقدامات زیر را انجام دهید:

انتخاب داور مناسب:
داوری را انتخاب کنید که مورد اعتماد شما باشد و با مسائل خانوادگی و حقوقی آشنایی داشته باشد. بهتر است این فرد بی‌طرف باشد و توانایی میانجی‌گری و ارائه نظر منطقی را داشته باشد.
اگر همسرتان داوری را معرفی نکند، این موضوع به نفع شما خواهد بود، زیرا نشان‌دهنده عدم همکاری اوست و دادگاه می‌تواند داوری را راسا تعیین کند.

ارائه مدارک و شواهد به داور:
مدارکی که نشان‌دهنده تلاش شما برای حفظ زندگی مشترک و عدم همکاری همسرتان است، به داور ارائه دهید. این مدارک می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
حکم تمکین صادره به نفع شما.
اسناد پرداخت مهریه و اجرت‌المثل.
اسناد تحویل جهیزیه.
هرگونه مدرکی که نشان‌دهنده زندگی جداگانه به مدت ۵ سال است (مانند شهادت شهود، اجاره‌نامه، یا مکاتبات).

همکاری با داور:
در جلسات داوری (در صورت برگزاری) شرکت کنید و دلایل خود را برای درخواست طلاق به صورت منطقی و مستدل توضیح دهید. تاکید کنید که به دلیل عدم تمکین زوجه، اختلافات شدید، و زندگی جداگانه طولانی‌مدت، امکان ادامه زندگی مشترک وجود ندارد.

پیگیری گزارش داوری:
پس از اتمام مهلت داوری، از دادگاه بخواهید که گزارش داوران را بررسی کند. اگر داوران نظر به عدم امکان سازش داده باشند، این موضوع به نفع شما خواهد بود و قاضی می‌تواند بر اساس آن، گواهی عدم امکان سازش صادر کند.


۶. نکات مهم

عدم الزام به صلح و سازش: اگر شما به هیچ عنوان قصد بازگشت به زندگی مشترک را ندارید، این موضوع را به صورت شفاف به داور اعلام کنید. داور نمی‌تواند شما را مجبور به ادامه زندگی مشترک کند، بلکه فقط وظیفه میانجی‌گری و ارائه گزارش دارد.
تاثیر عدم همکاری زوجه: اگر همسرتان در مرحله داوری همکاری نکند (مثلا داور معرفی نکند یا در جلسات داوری شرکت نکند)، این موضوع می‌تواند به نفع شما باشد و روند صدور گواهی عدم امکان سازش را تسریع کند.
مدت زمان داوری: مرحله داوری معمولا بین ۱ تا ۳ ماه طول می‌کشد، اما اگر داوران به موقع گزارش خود را ارائه دهند یا یکی از طرفین همکاری نکند، ممکن است این مدت کوتاه‌تر شود.
پس از صدور گواهی عدم امکان سازش: اگر دادگاه گواهی عدم امکان سازش صادر کند، شما باید ظرف ۳ ماه به دفترخانه طلاق مراجعه کنید و طلاق را ثبت کنید. در غیر این صورت، گواهی صادره باطل می‌شود و باید دوباره درخواست طلاق دهید.


اگر سوال یا ابهام دیگری دارید، خوشحال می‌شوم کمک کنم. برای شما آرزوی موفقیت و آرامش دارم