دقت کارشناسی تشخیص اصالت تاریخ و خط در اسناد عادی چقدر است؟

معمولا خیر. کارشناسی خط و امضا می‌تواند درباره مواردی مثل انتساب نوشته و امضا به شخص، تقدم و تاخر بعضی نوشته‌ها، الحاق، تغییر، قلم‌خوردگی و گاهی تفاوت جوهر یا ابزار نوشتاری اظهارنظر کند؛ اما تعیین اینکه مثلا «این قرارداد دقیقا در تاریخ ۱۴۰۲/۵/۱۰ نوشته شده» معمولا از توان قطعی کارشناسی خارج است.

اگر قراردادی واقعا در تاریخ دیگری تنظیم شده ولی تاریخ یک روز قبل روی آن گذاشته شده باشد، امکان بررسی وجود دارد، ولی تشخیص قطعی همیشه ممکن نیست. عواملی مثل نوع کاغذ، جوهر، پرینتر، امضا، ترتیب صفحات، آثار فیزیکی الحاق و سایر اسناد مرتبط می‌توانند قرینه ایجاد کنند.در چنین پرونده‌ای بهتر است موضوع فقط به «کارشناسی خط» محدود نشود و مجموعه قرائن بررسی شود:

تاریخ پیام‌ها و مکاتبات؛
گردش حساب و پرداخت‌ها؛
شهود حاضر در زمان تنظیم؛
سوابق دفترخانه یا بنگاه؛
نسخه‌های دیگر قرارداد؛
تاریخ تحویل یا اجرای تعهد؛
فایل‌های دیجیتال و متادیتا، در صورت وجود؛
و کارشناسی اصالت و تقدم و تاخر نوشته.

تشخیص اصالت خط و امضا معمولا از طریق تطبیق نمونه‌های مسلم‌الصدور امکان‌پذیر است، اما تشخیص «تاریخ واقعی تنظیم سند عادی» قطعی نیست و صرفا با کارشناسی خط نمی‌توان زمان تحریر را با اطمینان تعیین کرد؛ مگر قرائن فنی مانند تفاوت مرکب، جوهر، ترتیب نوشته‌ها، الحاق، تقدم و تاخر تحریر یا سایر آثار مادی سند قابل احراز باشد.

در فرض ادعای صوری بودن قرارداد، موضوع صرفا کارشناسی خط نیست؛ باید اصالت سند، تقدم و تاخر تحریر، انتساب امضا، ادعای جعل و قرائن وقوع معامله مجموعا بررسی شود. مواد ۲۱۶، ۲۱۹، ۲۲۳ و ۲۲۶ قانون آیین دادرسی مدنی و مواد ۱۲۵۷ و ۱۲۹۱ قانون مدنی قابل استناد است.

بنابراین اگر قرارداد اصلی و سند مورد اختلاف را در اختیار دارید، بررسی دقیق نوع سند، جوهر و الحاقات و تعیین نمونه‌های مسلم‌الصدور می‌تواند مشخص کند آیا امکان اثبات تقدم و تاخر زمانی یا صوری بودن قرارداد وجود دارد یا خیر.

این موضوع تخصصی و با اظهار نظر کارشناس مرتبط و دیگر اسناد و مدارک قابلیت اثبات دارد.
معمولا از نظر کارشناس بستگی به زمان سپری شده قابل احراز می باشد کارشناس با بررسی دقیق دو قرارداد تاخر و تقدم را تشخیص می‌دهند.در مواردی یک روز هم اختلاف هم محرز می‌ شود.البته بستگی به زمان سپری شده دارد

تشخیص اصالت تاریخ دقت نسبی داره، نه مطلق. کارشناس میتونه تفاوت جوهر، سن کاغذ و دستکاری خط رو تشخیص بده، ولی نمیتونه دقیق بگه تاریخ درجشده با تاریخ واقعی تنظیم یکی بوده یا نه.
اگه سند با همون قلم و کاغذ و در فاصله یک روز نوشته بشه، تشخیص جعلی بودن تاریخ در عمل تقریبا غیرممکنه، چون سن جوهر و کاغذ تقریبا یکیه.
در اسناد عادی، اصالت تاریخ فقط با کارشناسی خط ثابت یا رد نمیشه. دادگاه به قرائن دیگه هم نگاه میکنه: محتوای سند، شهادت شهود، اسناد مرتبط و اقدامات بعدی طرفین.
کارشناسی خط به تنهایی برای اثبات جعلی بودن تاریخ یک روز قبل کافی نیست و نیاز به ادله تکمیلی داره.