تغییر اسم در شناسنامه چگونه است و چه مراحلی دارد؟

حامد رستمی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

سلام دوست عزیز
طبق قانون اشخاص زیر می‌توانند درخواست تغییر نام خانوادگی خود را به اداره ثبت بدهند:
۱- نام خانوادگی بیش از دو کلمه و یا بیش از یک کلمه و یک حرف یا عدد یا پسوند و یا بطور مطلق یا مضاعف نام محل باشد.
۲- نام خانوادگی از واژه‌های ناپسند ترکیب شده باشد.
۳- نام خانوادگی از واژه‌های خارجی مانند وانوشکا، ژاکاردو باشد.
۴- نام خانوادگی‌ مذموم و مغایر ارزشهای فرهنگ اسلامی مانند چنگیز، عبد العزی باشد.
۵- واژه‌هایی که از القاب و اسامی مربوط به عناوین علمی اعم از درجات و مؤسسات علمی مانند دکتر، دانشگاه و یا مناصب دولتی از لشکری و کشوری بصورت مطلق باشد و مواردی دیگر که در قانون ذکر شده‌اند.
در خصوص تغییر نام کوچک باید بگویم در پاره‌ای موارد شخص متقاضی می‌تواند تقاضای تغییر نام کوچک خود را بنماید. این موارد عبارتند از نام های ممنوع یعنی نام‌هایی که مستهجن و یا موجب هتک حیثیت مقدسات اسلامی شوند، عناوین و القاب قدیم مانند امین‌الدوله، نام های زننده یا نامتناسب با جنس مانند نصرت، عزت، افسر برای اناث و یا انتخاب نام اشرف و یا اکرم برای افراد ذکور، اسامی افراد همنام در خانواده. همچنین است در مورد کسانی‌که به موجب تبصره ۶ ماده ۲۰ قانون ثبت احوال با تائید مراجع ذیصلاح به دین مبین اسلام مشرف شده باشند و یا اینکه در نام کوچک چیزی زائد و غیرضروری و یا ناشی از اشتباه اشخاص وجود داشته باشد. در این فروض مرجع صالح برای تغییر نام، هیات حل اختلاف اداره ثبت احوال است اما در سایر موارد دیگر در صلاحیت محاکم دادگستری است.
همچنین باید بگویم (www.sabteahval.ir )بر روی سایت سازمان ثبت احوال یک سری اسامی اعم از نام کوچک و نام خانوادگی اعلام شده که متقاضیان می توانند بدون نیاز مراجعه به دادگاه به روش مذکور تغییر دهند.
اگر متقاضی تغییر نام کوچک مشمول موارد فوق نیست، میتواند راسا به دادگاه مراجعه نماید و باتوجه به اصل آزادی افراد در تعیین نام خویش و اینکه ممکن است به نامی در جامعه مشهور باشند و نام دیگری در شناسنامه درج شده باشد و از این باب در مضیقه باشند، تغییر نام خود را از دادگاه درخواست نمایند.
طبیعتا بعد از تغییر نام تمامی اسناد سجلی و شناسایی شما به نام جدید صادر می شود.
این امر در اداره ثبت احوال با توجه به نوع و ساختار آن زمان زیادی نمی برد.(حداکثر یکماه)