برای شکایت خیانت در امانت چه مدارکی لازم است؟

محمد بابادی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۸ · ۳۲ مشاوره موفق

برای طرح شکایت خیانت در امانت (ماده ۶۷۴ قانون مجازات اسلامی) که از جرایم مهم علیه اموال است، ارائه مدارک زیر ضروری است:

۱. مدارک هویتی شاکی و متهم

· تصویر کارت ملی و شناسنامه شاکی (شما)
· مشخصات کامل متهم: نام، نام خانوادگی، شماره ملی، آدرس و در صورت امکان شماره تماس (هرچه اطلاعاتتان دقیق‌تر باشد، پیگیری آسان‌تر است)

۲. دلیل اثبات «امانتی بودن» مال یا سند
این مهم‌ترین بخش شکایت است. باید ثابت کنید مال یا سند، به عنوان «امانت» در اختیار متهم قرار گرفته است. مدارک زیر مفیدند:

· رسید یا قرارداد امانی کتبی (مثلا رسید امانت گرفتن طلا، خودرو، لپ‌تاپ و...)
· پیامک، چت، ایمیل یا پیام در فضای مجازی که در آن متهم تحویل گرفتن مال را تایید کرده باشد (اسکرین‌شات تاییدشده توسط نوتاری یا ادای سوگند در دادگاه)
· مدارک شهادت شهود (دوستانی که شاهد تحویل مال بوده‌اند، با ذکر مشخصات کامل و نشانی)
· در مواردی که امانت به صورت عرفی (مثل سپردن طلا به صرافی) بوده، ارائه رسیدهای بانکی، فیش واریزی یا گزارش کارت به کارت می‌تواند کمک کند.

۳. مدارک اثبات مالکیت شما بر آن مال

· مدارک رسمی: سند خودرو، فاکتور خرید طلا، رسید فروشگاه معتبر، گواهی ثبت اختراع، اسناد بانکی و...
· در اموال بدون سند رسمی (مثل لوازم خانگی): فاکتور خرید، عکس و فیلم از مال با ذکر تاریخ، اظهارات شهود.

۴. مدارک اثبات تعهد یا قرارداد (در صورت وجود)
اگر رابطه امانت بر اساس یک قرارداد (مثلا وکالت، اجاره، رهن، یا سپرده‌گذاری) شکل گرفته، کپی کامل آن قرارداد را ضمیمه کنید.

۵. سایر مدارک کمکی

· رسید پستی یا باربری اگر مال از طریق پست یا تیپاکس فرستاده شده.
· گزارش تماس‌های تلفنی که نشان دهد پس از مطالبه، متهم پاسخگو نبوده یا فرار کرده است.
· شماره حساب یا کارت بانکی متهم اگر وجهی به عنوان امانت به او واریز شده (بخصوص در خیانت در امانت مالی).

---

نحوه تنظیم شکایت:

شما باید به دادسرای عمومی و انقلاب یا پلیس فتا (در صورت ارتباط با فضای مجازی) مراجعه کنید. دادخواست باید شامل:

· ذکر دقیق "خیانت در امانت" به عنوان موضوع شکایت.
· شرح کامل واقعه: چه مال یا سندی، چه تاریخی، به چه عنوان امانت (مثل امانت برای فروش، نگهداری، حمل و...)، و چه شد که متهم از بازگرداندن آن خودداری کرد.
· ارزش مال (تخمینی) و مدارک اثبات ارزش (فاکتور یا نظر کارشناسی).

---

نکات بسیار مهم:

· لزوم مطالبه قبلی: شما باید ثابت کنید که مال را از متهم مطالبه کرده‌اید و او بدون عذر موجه، استرداد نکرده است. بنابراین هرگونه پیام، ایمیل، یا شهادت شهود مبنی بر مطالبه شما، حیاتی است.
· فوت متهم: اگر متهم فوت کرده باشد، شکایت به ورثه او منتقل می‌شود (مگر ثابت شود مال تلف شده یا عینا موجود نباشد).
· تفاوت با سرقت: در خیانت در امانت، دسترسی متهم به مال با رضایت شما (به عنوان امانت) بوده، نه از طریق دزدی. پس حتما این نکته را در شکایت برجسته کنید.

توصیه می‌شود برای تنظیم دادخواست و به ویژه جمع‌آوری ادله (مخصوصا اگر ارزش مال بالا باشد) حتما با یک وکیل یا مشاور حقوقی مشورت کنید، چراکه اثبات «عنوان امانی» کلید پیروزی در این پرونده است.