اول، آثار گرافیکی و مدلسازیهای مفهومی مانند نمودارهایی که فرآیندهای شیمیایی یا قرارگیری مولکولها را نمایش میدهند. این آثار «ساختگی» هستند و با ابزارهای گرافیکی قابل بازآفرینیاند.
دوم، آثار مشاهدهای و تجربی مانند تصاویر تلسکوپی از کهکشانها یا تصاویر میکروسکوپی از موجودات زنده که ماهیتاً ثبتیاند و بازتولید دقیق آنها برای پژوهشگر ناممکن یا بسیار دشوار است.
آیا در تفسیر ماده ۷ قانون حمایت از حقوق مؤلف، مصنف، و هنرمند، معیار «دشواری یا سهولت بازتولید اثر» وجود دارد؟ آیا استثنای آموزشی فقط شامل آثاری میشود که تولید مجددشان ناممکن است، یا همه آثار را دربرمیگیرد، مشروط بر ذکر منبع و هدف آموزشی؟
تولیدشده با هوش مصنوعی بنیاد وکلا — پاسخ وکیل نیست
این متن را هوش مصنوعی نوشته است و ممکن است دقیق یا کامل نباشد؛ پاسخهای وکلا در ادامهٔ همین صفحه آمده است.
معیار «قابلیت بازتولید» در ماده ۷ قانون حمایت از حقوق مؤلف، مصنف، و هنرمند وجود ندارد و قانونگذار چنین تفکیکی میان آثار «ساختنی» و «ثبتی» قائل نشده است.
طبق ماده ۷ این قانون، استفاده از اثر برای مقاصد آموزشی و پژوهشی مجاز است، مشروط به سه شرط: هدف غیرانتفاعی باشد، منبع و نام پدیدآورنده ذکر شود، و استفاده به میزان متعارف و متناسب با هدف باشد. قانون هیچ تمایزی بر اساس سهولت یا دشواری بازتولید قائل نشده است.
بنابراین استفاده از هر دو نوع تصویر (گرافیکی مفهومی و مشاهدهای) در آثار علمی، با رعایت همین سه شرط، در چارچوب استثنای آموزشی مجاز است؛ ادعای مؤلف مبنی بر اینکه «چون اثر قابل بازتولید است استفاده ممنوع است» مبنای قانونی ندارد.
۵ پاسخ از وکلا و کارشناسان حقوقی
کاملترین پاسخ
این پاسخ بهصورت خودکار و بر اساس میزان جزئیات در ابتدا آمده است، نه بهعنوان تأیید محتوای آن.
خیر؛ در ماده ۷ معیار «دشواری یا سهولت بازتولید» بهعنوان ملاک قانونی نیامده است. ملاک، شرایط و حدود استفادهای است که قانون برای مقاصد آموزشی و علمی مقرر کرده است.
بنابراین نمیتوان گفت استثنا فقط درباره تصاویری است که تولید مجددشان ناممکن یا دشوار است. اصل بر حمایت از اثر است و استفاده آموزشی نیز باید در حدود استثنای قانونی باشد؛ ذکر منبع بهتنهایی هر نوع بازتولید را مجاز نمیکند.
در نتیجه، درباره نمودارهای ساختگی و تصاویر تجربی، تفاوت ماهیت اثر ممکن است در تحلیل حقوقی مؤثر باشد، اما معیار «قابل بازتولید بودن» بهخودیخود شرط برخورداری از استثنا نیست.
معیار دشواری یا سهولت بازتولید در ماده ۷ پیشبینی نشده است؛ ملاک، انتشار اثر، هدف استفاده و «حدود متعارف» نقل است و قانون بین تصویر ساختگی و تصویر مشاهدهای تفکیکی نکرده است
بنابراین استثنای آموزشی فقط مخصوص آثاری که بازتولیدشان ناممکن است نیست و اصولا هر اثر منتشرشده را میتواند شامل شود، اما ذکر منبع و رعایت حدود متعارف ضروری است؛ صرف آموزشی بودن مجوز تکثیر کامل یا گسترده اثر نیست.
خیر؛ قانون، «دشواری یا سهولت بازتولید اثر» را معیار استثنای آموزشی قرار نداده است. در صورت تحقق شرایط قانونی، استفاده از اثر منتشرشده برای مقاصد علمی و آموزشی، با رعایت حدود متعارف و ذکر ماخذ، امکانپذیر است؛ اعم از اینکه اثر گرافیکی باشد یا تصویر حاصل از مشاهده و آزمایش.
قانونگذار وصفی در مورد دشواری یا سهولت بازتولید را شناسایی نکرده و در ماده ۷ قانون حمایت حقوق مولفان، مصنفان و هنرمندان نقل از اثرهای انتشاریافته و استناد به آنها را برای مقاصد آموزشی و علمی مشروط به ذکر ماخذ در حدود متعارف مجاز دانسته و حتی مطابق تبصره همین ماده در جزوات آموزشی که به منظور تدریس تنظیم میشوند مشروط به غیرانتفاعی بودن، ذکر ماخذ را هم الزامی ندانسته است.
النهایه استناد به سهولت یا دشواری در بازتولید از سوی صاحب اثر، در حالتی که سایر شرایط قانونی رعایت شده باشد، مصداقی ندارد.
البته علاوه بر این موضوع در تولیدات علمی باید به «قانون پیشگیری و مقابله با تقلب در تهیه آثار علمی» نیز توجه داشت. زیرا این ماده واحده انتساب بخشی از آثار علمی دیگران به خود را جرمانگاری نموده است.
باسلام، معیار دشواری یا سهولت بازتولید اثر در ماده ۷ قانون پیشبینی نشده و ملاک، انتشار اثر، هدف استفاده و رعایت حدود متعارف نقل است. همچنین قانون میان تصویر ساختگی و تصویر مشاهدهای تفکیکی قائل نشده است. بنابراین، استثنای استفاده آموزشی صرفا محدود به آثاری که بازتولید آنها ناممکن است نبوده و اصولا میتواند آثار منتشرشده را نیز دربرگیرد؛ با این حال، ذکر منبع و رعایت حدود متعارف نقل الزامی است و صرف آموزشی بودن، مجوز تکثیر کامل یا گسترده اثر محسوب نمیشود
پاسخهای عمومی، مدارک و تاریخها و شرایط خاصِ شما را نمیبینند. در یک مشاورهٔ تلفنی، وکیل روی همین پرونده با شما صحبت میکند و قدم بعدی را مشخص میکند.
ثبتنام لازم نیست؛ فقط شمارهٔ موبایل، آن هم فقط برای همین مشاوره.
پرسش حقوقی خودتان را بپرسید
پرسش خود را ثبت کنید تا وکلای بنیاد وکلا پاسخ بدهند — ثبت پرسش رایگان است.ثبت پرسش حقوقی
