بنیاد وکلا
پشتیبانی و رزرو مشاوره ۴۲۸۱۸ - ۰۲۱
۴۲۸۱۸ - ۰۲۱
وکیل آماده مشاوره
همین الان

لطفاً اتصال اینترنت خود را بررسی کنید.

اثبات انتقال چک با قرارداد جداگانه در صورت انکار امضای ظهرنویس

پرسیده شده
۱۳ پاسخ ۶۵

یک فقره چک در وجه [الف] صادر شده است. [الف] به موجب قراردادی با عنوان «تسویه‌حساب فی‌مابین»، چک را به [ب] واگذار کرده و [ب] نیز چک را برگشت زده است. با این حال، [الف] امضای منتسب به خود در ظهر چک را انکار کرده و کارشناسی نیز تأیید کرده که امضای مذکور متعلق به [الف] نیست.

از سوی دیگر، قرارداد منعقدشده میان [الف] و [ب] صراحتاً دلالت بر واگذاری همین چک از سوی [الف] به [ب] دارد. اکنون سه سال از تاریخ گواهی عدم پرداخت گذشته و [ب] صرفاً وجه چک را از صادرکننده مطالبه کرده و ادعایی علیه [الف] به‌عنوان ظهرنویس مطرح نکرده، چون مهلت مراجعه به ظهرنویس سپری شده است.

صادرکننده و [الف] با استناد به عدم احراز اصالت امضای ظهر چک مدعی‌اند انتقال چک به [ب] به نحو قانونی صورت نگرفته و صادرکننده تعهدی به پرداخت وجه به [ب] ندارد. آیا عدم احراز اصالت امضای ظهرنویسی، به‌تنهایی موجب عدم استحقاق [ب] در مطالبه وجه چک از صادرکننده می‌شود؟ یا قرارداد مستقل واگذاری می‌تواند برای اثبات انتقال و استحقاق [ب] کافی باشد؟

مشاهدهٔ ۱۳ پاسخ وکلا

پاسخ خودکار هوش مصنوعی

تولیدشده با هوش مصنوعی بنیاد وکلا — پاسخ وکیل نیست

این متن را هوش مصنوعی نوشته است و ممکن است دقیق یا کامل نباشد؛ پاسخ‌های وکلا در ادامهٔ همین صفحه آمده است.

عدم احراز اصالت امضای ظهر چک، به‌تنهایی موجب بی‌حقی [ب] در مطالبه وجه از صادرکننده نمی‌شود، مشروط بر اینکه انتقال چک از طریق دیگری اثبات شود.

در حقوق ایران، ظهرنویسی شیوه متعارف انتقال چک است، اما قانون تجارت انتقال چک را منحصر در ظهرنویسی ندانسته است. چک می‌تواند از طریق قرارداد مدنی نیز منتقل شود و در این صورت منتقل‌الیه می‌تواند با استناد به همان قرارداد، مالکیت خود بر چک را اثبات کند. رویه قضایی نیز در مواردی پذیرفته که قرارداد مستقل، جایگزین ظهرنویسی شود. البته [ب] در این حالت از مزایای قانون تجارت از جمله امتناع صادرکننده از ایرادات بهره‌مند نخواهد بود و ادعای صادرکننده مبنی بر فقدان رابطه پایه یا ایرادات مدنی علیه او قابل طرح است.

[ب] باید در دادگاه با ارائه قرارداد واگذاری، انتقال چک را اثبات کند و دعوا را در قالب مطالبه وجه مدنی (نه اسناد تجاری) مطرح نماید؛ در این صورت دادگاه باید انتقال را احراز و صادرکننده را ملزم به پرداخت کند.

۱۳ پاسخ از وکلا و کارشناسان حقوقی

کامل‌ترین پاسخ

این پاسخ به‌صورت خودکار و بر اساس میزان جزئیات در ابتدا آمده است، نه به‌عنوان تأیید محتوای آن.

عدم اصالت امضای ظهر چک، لزوما استحقاق «ب» در مطالبه وجه از صادرکننده را منتفی نمی‌کند؛ اما وی دیگر نمی‌تواند صرفا با عنوان دارنده تجاری و آثار ظهرنویسی، بدون اثبات انتقال معتبر، مطالبه کند.

مطابق مواد ۳۱۰، ۳۱۲ و ۳۱۴ قانون تجارت و قسمت اخیر ماده ۲ قانون صدور چک، انتقال تجاری چک اصولا با ظهرنویسی احراز می‌شود. نظریه مشورتی شماره ۷/۹۸/۱۱۹۷ مورخ ۱۳۹۸/۸/۲۰ نیز تصریح دارد که انتقال پس از گواهی عدم پرداخت با صرف ظهرنویسی، آثار تجاری ندارد؛ هرچند اقامه دعوای مدنی بر مبنای انتقال مستقل منتفی نیست.

بنابراین قرارداد «تسویه‌حساب فی‌مابین»، در صورت احراز انتساب و دلالت روشن بر واگذاری همان چک، می‌تواند دلیل مستقل انتقال طلب وفق مواد ۱۰، ۲۱۹، ۲۲۰ و ۲۲۳ قانون مدنی باشد؛ لیکن «ب» در این حالت باید استحقاق خود را بر مبنای قرارداد و قواعد عمومی اثبات کند، نه مزایای خاص ظهرنویسی. نظریه مشورتی شماره ۷/۹۳/۱۹۲۸ نیز بر تفکیک آثار انتقال مدنی از انتقال تجاری تاکید دارد.

در نتیجه، دفاع صحیح صادرکننده این نیست که «امضای ظهرنویسی جعلی است، پس دین ساقط است»؛ بلکه باید اثبات شود قرارداد نیز فاقد اصالت، اختیار یا دلالت بر انتقال همین طلب است. نقطه تعیین‌کننده، بررسی متن قرارداد، تاریخ آن نسبت به گواهی عدم پرداخت، نحوه تحویل اصل چک و مفاد سامانه صیاد است؛ با بررسی این اسناد می‌توان دقیقا مشخص کرد دعوای «ب» باید تجاری تلقی شود یا صرفا مطالبه مدنی و آیا اساسا در برابر صادرکننده قابل استماع است.

گفتگو با وکلای آنلاین ۵۲ وکیل آنلاین
پیشنهاد بنیاد وکلا
آنلاین
ملکی و املاک شرکت و کسب‌وکار خانواده قرارداد و تعهدات کیفری و جرایم
شروع قیمت از
۸۴۰,۰۰۰ تومان
۶۹۸,۰۰۰ تومان
پیشنهاد بنیاد وکلا
ملکی و املاک خانواده کیفری و جرایم دیوان عدالت اداری کار و تأمین اجتماعی خودرو و حمل‌ونقل
شروع قیمت از
۸۴۰,۰۰۰ تومان
۶۹۸,۰۰۰ تومان
پیشنهاد بنیاد وکلا
خانواده قرارداد و تعهدات کیفری و جرایم ملکی و املاک بانکی و مطالبات خودرو و حمل‌ونقل
شروع قیمت از
۸۴۰,۰۰۰ تومان
۶۹۸,۰۰۰ تومان
پیشنهاد بنیاد وکلا
ملکی و املاک شرکت و کسب‌وکار ثبت اسناد و املاک قرارداد و تعهدات بانکی و مطالبات
شروع قیمت از
۹۵۰,۰۰۰ تومان
۷۹۰,۰۰۰ تومان
پیشنهاد بنیاد وکلا
ثبت احوال و هویت ملکی و املاک بانکی و مطالبات خانواده کیفری و جرایم خودرو و حمل‌ونقل
شروع قیمت از
۸۴۰,۰۰۰ تومان
۶۹۷,۰۰۰ تومان
پیشنهاد بنیاد وکلا
ملکی و املاک بانکی و مطالبات خانواده کیفری و جرایم قرارداد و تعهدات
شروع قیمت از
۷۸۰,۰۰۰ تومان
۶۴۹,۰۰۰ تومان
پیشنهاد بنیاد وکلا
ارث و وصیت ملکی و املاک بانکی و مطالبات خانواده داوری و حل اختلاف
شروع قیمت از
۶۰۰,۰۰۰ تومان
۴۹۹,۰۰۰ تومان
پیشنهاد بنیاد وکلا
شرکت و کسب‌وکار ملکی و املاک خانواده داوری و حل اختلاف قرارداد و تعهدات
شروع قیمت از
۶۰۰,۰۰۰ تومان
۴۹۹,۰۰۰ تومان
پیشنهاد بنیاد وکلا
بانکی و مطالبات خانواده ملکی و املاک قرارداد و تعهدات کیفری و جرایم خودرو و حمل‌ونقل
شروع قیمت از
۷۸۰,۰۰۰ تومان
۶۴۹,۰۰۰ تومان
پیشنهاد بنیاد وکلا
ملکی و املاک بانکی و مطالبات خانواده کیفری و جرایم قرارداد و تعهدات خودرو و حمل‌ونقل
شروع قیمت از
۸۳۰,۰۰۰ تومان
۶۸۹,۰۰۰ تومان
پیشنهاد بنیاد وکلا
ملکی و املاک بانکی و مطالبات خانواده کیفری و جرایم خودرو و حمل‌ونقل
شروع قیمت از
۶۰۰,۰۰۰ تومان
۴۹۸,۰۰۰ تومان
پیشنهاد بنیاد وکلا
ملکی و املاک بانکی و مطالبات خانواده کیفری و جرایم خودرو و حمل‌ونقل
شروع قیمت از
۶۰۰,۰۰۰ تومان
۴۹۸,۰۰۰ تومان
آنلاین
فضای مجازی و فناوری خانواده کیفری و جرایم ملکی و املاک قرارداد و تعهدات
شروع قیمت از
۶۰۰,۰۰۰ تومان
۵۰۰,۰۰۰ تومان
آنلاین
خانواده بانکی و مطالبات قرارداد و تعهدات ملکی و املاک کیفری و جرایم خودرو و حمل‌ونقل
شروع قیمت از
۶۶۰,۰۰۰ تومان
۵۴۹,۰۰۰ تومان
ملکی و املاک بانکی و مطالبات کیفری و جرایم جرایم علیه اشخاص
شروع قیمت از
۴۲۰,۰۰۰ تومان
۳۵۰,۰۰۰ تومان
اجرای احکام کیفری و جرایم خانواده ملکی و املاک بانکی و مطالبات
شروع قیمت از
۵۴۰,۰۰۰ تومان
۴۴۹,۰۰۰ تومان
خانواده کیفری و جرایم بانکی و مطالبات ملکی و املاک قرارداد و تعهدات
شروع قیمت از
۴۸۰,۰۰۰ تومان
۴۰۰,۰۰۰ تومان
ملکی و املاک فضای مجازی و فناوری خانواده کیفری و جرایم
شروع قیمت از
۴۲۰,۰۰۰ تومان
۳۴۹,۰۰۰ تومان
ارث و وصیت اتباع خارجی و مهاجرت ملکی و املاک بانکی و مطالبات خانواده خودرو و حمل‌ونقل
شروع قیمت از
۴۲۰,۰۰۰ تومان
۳۴۹,۰۰۰ تومان
ملکی و املاک فضای مجازی و فناوری خانواده کیفری و جرایم بانکی و مطالبات
شروع قیمت از
۵۴۰,۰۰۰ تومان
۴۵۰,۰۰۰ تومان
ملکی و املاک دیوان عدالت اداری خانواده کیفری و جرایم قرارداد و تعهدات
شروع قیمت از
۴۲۰,۰۰۰ تومان
۳۴۹,۰۰۰ تومان
جرایم علیه امنیت کشور جرایم علیه اشخاص جرایم علیه اموال کیفری و جرایم ملکی و املاک
شروع قیمت از
۴۸۰,۰۰۰ تومان
۴۰۰,۰۰۰ تومان

پرونده‌ی شما جزئیات خودش را دارد؛ با یک وکیل چک صحبت کنید

پاسخ‌های این صفحه کلی هستند و برای آشنایی نوشته شده‌اند. ۲٬۳۹۶ وکیل با تخصص در این حوزه در بنیاد وکلا عضو هستند.

  • نوع و مدت مشاوره را خودتان انتخاب می‌کنید
  • هزینه را پیش از پرداخت می‌بینید
  • هزینهٔ تماس روی شما نیست

ثبت‌نام لازم نیست؛ فقط شمارهٔ موبایل، آن هم فقط برای همین مشاوره.

خیر، صرف جعلی یا غیرمنتسب بودن امضای ظهر چک، لزوما حق [ب] برای مطالبه وجه از صادرکننده را از بین نمی‌برد.
اگر قرارداد «تسویه‌حساب فی‌مابین» به‌طور روشن نشان دهد که [الف] همین چک را به [ب] واگذار کرده، قرارداد می‌تواند به‌عنوان دلیل مستقل انتقال و استحقاق [ب] مورد استناد قرار گیرد.
البته [ب] ممکن است مزایای خاص سند تجاری و مسئولیت ظهرنویس را نداشته باشد؛ اما این موضوع با اصل انتقال طلب و امکان مطالبه از صادرکننده متفاوت است.
بنابراین دادگاه باید مجموع قرارداد، رابطه پایه، چک و نحوه انتقال را بررسی کند و نمی‌توان صرفا به علت عدم اصالت امضای ظهر چک، دعوای [ب] علیه صادرکننده را مردود دانست.
با این حال، سمت و نحوه اثبات انتقال و اینکه قرارداد دقیقا چه حقوقی را منتقل کرده، در نتیجه پرونده تعیین‌کننده است.

طبق توضیحات قرارداد مستقل میتواند مستند انتقال چک قرار بگیرد و عدم احراز اصالت امضا ظهرنویس تاثیری درا ین موضوع ندارد چناچنه عدم ذیحقی ب در اخذ وجه چک ثابت نشود ایشان امکان مطالبه وجه انرا دارد

عدم اصالت امضای ظهر چک مانع استحقاق مطالبه وجه از صادرکننده نیست اما دارنده نمی‌تواند صرفا با پشت‌نویسی و بدون اثبات انتقال معتبر مطالبه کند زیرا انتقال پس از گواهی عدم پرداخت آثار تجاری ندارد بنابراین اگر قرارداد تسویه‌حساب دلالت بر واگذاری چک داشته باشد می‌توان بر مبنای انتقال مدنی و قواعد عمومی مطالبه کرد اما در این صورت باید استحقاق بر اساس قرارداد اثبات شود نه مزایای ظهرنویسی در نتیجه دفاع صادرکننده نباید صرفا بر جعل امضا باشد بلکه باید اثبات کند که قرارداد نیز فاقد دلالت بر انتقال همان طلب است و تعیین ماهیت دعوا مستلزم بررسی دقیق متن قرارداد تاریخ آن و نحوه تحویل چک است

عدم احراز اصالت امضای ظهرنویس به تنهایی مانع استحقاق [ب] نیست، زیرا قرارداد مستقل واگذاری می‌تواند انتقال مالکیت چک را اثبات کند. اگر [ب] ثابت کند چک را به عنوان ابزار پرداخت یا انتقال وجه دریافت کرده، می‌تواند بر اساس اصل استحقاق و قرارداد مذکور، وجه را از صادرکننده مطالبه کند.

نمایش ۸ پاسخ دیگر وکلا بستن پاسخ‌های کوتاه

اگر قرارداد [الف] و [ب] صریح، معتبر، مربوط به همین شماره چک و بدون منع انتقال طلب باشد، به نظر من دفاع صحیح صادرکننده این نیست که صرفا بگوید «امضای ظهر چک متعلق به [الف] نیست، پس [ب] هیچ حقی ندارد». بلکه باید بررسی شود که:
آیا قرارداد، صرفا تعهد به انتقال چک بوده یا واقعا طلب ناشی از چک را به [ب] منتقل کرده است؟
اگر دادگاه قرارداد را انتقال واقعی طلب بداند، عدم اصالت ظهرنویسی می‌تواند صرفا وصف تجاری انتقال را از بین ببرد، نه لزوما اصل حق مدنی [ب] برای مطالبه وجه از صادرکننده.
اما اگر قرارداد صرفا ناظر به تحویل فیزیکی چک بوده و قصد انتقال طلب احراز نشود، با فقدان ظهرنویسی معتبر، موضع [ب] در برابر صادرکننده بسیار ضعیف خواهد شد.
بنابراین در پرونده‌ای با این اوصاف، دفاع «امضای ظهرنویسی جعلی است، پس دعوای [ب] قطعا مردود است» دفاع کاملی نیست. متن دقیق قرارداد «تسویه‌حساب فی‌مابین» می‌تواند نتیجه دعوا را تعیین کند.

کاربر گرامی صرف نظر از تمام مطالب موصوف صرف وجود چک در دستان دارنده دلالت بر مدیونیت صادره کننده است و به استناد به همین مورد می‌تواند از صادر کننده مطالبه وجه چک را داشته باشد

احراز نشدن اصالت امضای ظهر چک به تنهایی باعث بیحقی ب در مطالله طلب وجه از صادر کننده نمی شود چنانچه ثابت شود چک از طریق دیگری باشد

باتوجه به این که مطابق قانون تجارت انتقال چک بصورت صحیح واقع نشده است و گزارش کارشناس مبنی بر عدم انتساب ظهر نویسی به شخص الف موید این موضوع است بهتر است با اثبات قصد الف برای انتقال طلب خود از صادر کننده چک به شخص ب ، پرونده را پیش ببرید و قاعدتا این روش نتیجه بهتری خواهد داشت. موفق باشید

ب میتواند ب قرارداد تصفیه حساب خود با الف استناد کرده و در جریان دعوی خود با صادرکننده علیه الف دادخواست جلب ثالث طرح کند تا دادگاه قرارداد استنادی را مورد رسیدگی قرار دهد در صورت تشخیص صحت و اصالت قرارداد، دادگاه به نفع ب رای میدهد

در قانون جدید ظهر نویس نداریم صرفا انتقال از سامانه پیش بینی شده

از مشاوره تخصصی بهره بگیرید.

قرارداد مستقل برای اثبات انتقال کافی است

هیچ‌کدام از این پاسخ‌ها دقیقاً پروندهٔ شما نبود؟

پاسخ‌های عمومی، مدارک و تاریخ‌ها و شرایط خاصِ شما را نمی‌بینند. در یک مشاورهٔ تلفنی، وکیل روی همین پرونده با شما صحبت می‌کند و قدم بعدی را مشخص می‌کند.

ثبت‌نام لازم نیست؛ فقط شمارهٔ موبایل، آن هم فقط برای همین مشاوره.

پرسش حقوقی خودتان را بپرسید

پرسش خود را ثبت کنید تا وکلای بنیاد وکلا پاسخ بدهند — ثبت پرسش رایگان است. ثبت پرسش حقوقی

پربازدید در همین موضوع

بیشتر بخوانید