آیا کسب درآمد با فیلترشکن جرم است؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام
کسب درآمد از یک سایت خارجی که استفاده از فیلترشکن را ممنوع کرده و برای ایرانیان فیلتر است، از دو جنبه قابل بررسی است: یکی از منظر قوانین داخلی ایران و دیگری از منظر قوانین و مقررات خود آن سایت.

وضعیت قانونی استفاده از فیلترشکن و کسب درآمد در ایران
استفاده از فیلترشکن:
بر اساس اطلاعات موجود، در حال حاضر و طبق قوانین فعلی ایران، صرف استفاده از فیلترشکن توسط کاربران عادی جرم‌انگاری نشده است. اگرچه مصوبه‌ای از شورای عالی فضای مجازی استفاده از ابزارهای پالایش‌شکن (فیلترشکن) را ممنوع اعلام کرده است، مگر در مواردی که مجوز قانونی وجود داشته باشد، اما این ممنوعیت به خودی خود به معنای جرم بودن و تعیین مجازات کیفری برای استفاده‌کنندگان نیست. حقوقدانان تاکید دارند که برای جرم تلقی شدن یک عمل، باید در قانون برای آن مجازات تعیین شده باشد.

فروش فیلترشکن:
لازم به ذکر است که تولید، فروش، توزیع و در دسترس قرار دادن فیلترشکن‌های غیرمجاز طبق ماده ۷۵۳ قانون مجازات اسلامی جرم محسوب شده و برای آن مجازات در نظر گرفته شده است.

کسب درآمد از پلتفرم‌های فیلتر شده:
موضوع مهم در سوال شما، "کسب درآمد" از طریق فعالیتی است که نیازمند دور زدن فیلترینگ است. در این زمینه، "طرح صیانت از حقوق کاربران در فضای مجازی و ساماندهی پیام‌رسان‌های اجتماعی" (که هنوز به قانون تبدیل نشده) حاوی مفادی است که می‌تواند مرتبط باشد. بر اساس بخش‌هایی از این طرح، هر شخص که با نقض تدابیر مسدودسازی در پیام‌رسان‌های غیرقانونی (فیلتر شده) فعالیت مؤثر داشته باشد، علاوه بر ضبط منافع و عواید مالی حاصله، ممکن است به مجازات‌های دیگری نیز محکوم شود. بنابراین، اگرچه در حال حاضر قانونی مصوب مبنی بر جرم بودن کسب درآمد از سایت‌های فیلتر شده با استفاده از فیلترشکن وجود ندارد، اما در صورت تصویب و اجرایی شدن طرح مذکور، چنین فعالیتی می‌تواند منجر به ضبط درآمدهای کسب شده شود.

همچنین، برخی حقوقدانان اشاره می‌کنند که طبق ماده ۷۲۹ قانون جرایم رایانه‌ای، دسترسی غیرمجاز به داده‌ها یا سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی که به وسیله تدابیر امنیتی حفاظت شده‌اند، می‌تواند شامل مجازات باشد. اینکه آیا استفاده از فیلترشکن برای دسترسی به یک سایت فیلتر شده مصداق این ماده قرار می‌گیرد یا خیر، می‌تواند محل بحث حقوقی باشد.

نقض قوانین استفاده از سایت
جدا از بحث قوانین ایران، خود سایت مذکور در قوانین و مقرراتش استفاده از فیلترشکن را برای کسب درآمد ممنوع کرده است. نقض این قوانین، یک تخلف از توافقنامه کاربری شما با آن سایت محسوب می‌شود. این امر می‌تواند منجر به اقدامات تنبیهی از سوی سایت شود، مانند:

مسدود شدن حساب کاربری شما در آن سایت.

عدم پرداخت درآمدهای کسب شده.

محرومیت دائمی از استفاده از خدمات سایت.

این موارد پیامدهای قراردادی بین شما و سایت هستند و لزوما به معنای ارتکاب جرم طبق قوانین ایران نیستند، مگر اینکه فعالیت اصلی خود سایت غیرقانونی باشد.

نتیجه‌گیری:
در حال حاضر، صرف استفاده از فیلترشکن برای دسترسی به سایت فیلتر شده در ایران جرم محسوب نمی‌شود. اما کسب درآمد از این طریق، با توجه به ممنوعیت آن توسط خود سایت، می‌تواند منجر به مسدود شدن حساب و عدم دریافت درآمد از سوی سایت شود. همچنین، باید در نظر داشت که در صورت تصویب طرح‌هایی مانند "طرح صیانت"، کسب درآمد از طریق نقض تدابیر مسدودسازی (فیلترینگ) می‌تواند با پیامدهای قانونی مانند ضبط عواید مالی در ایران مواجه شود. بنابراین، این عمل هم ریسک از دست دادن درآمد و حساب کاربری در سایت را به همراه دارد و هم در آینده ممکن است با چالش‌های قانونی در ایران روبرو شود.