آیا هیات مدیره با استعفای عضو منحل می‌شود؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام
بر اساس قانون تملک آپارتمان‌ها و آیین‌نامه اجرایی آن، با خروج یک عضو دیگر از هیئت‌مدیره (در هیئت ۵ نفره) و نبود عضو علی‌البدل، هیئت‌مدیره خودبه‌خود منحل نمی‌شود و همچنان معتبر است؛ انحلال و لزوم تجدید کامل هیئت‌مدیره فقط زمانی است که ۳ نفر یا بیشتر از اعضا از هیئت‌مدیره خارج شده باشند.​

مبنای قانونی وضعیت شما
مطابق ماده ۱۵ آیین‌نامه اجرایی قانون تملک آپارتمان‌ها، تنها شرط شکلی این است که تعداد مدیران فرد باشد و مدت ماموریت معمولا دو سال است؛ قانون حداقل ۵ نفر را برای هیئت‌مدیره مجتمع مسکونی الزامی نکرده و این عدد معمولا در اساسنامه داخلی مجتمع تعیین می‌شود.​
طبق ماده ۱۶ همان آیین‌نامه، در صورت استعفا، فوت، عزل یا حجر هر مدیر، «مجمع عمومی فوق‌العاده به منظور انتخاب جانشین» باید تشکیل شود، اما این ماده به‌خودی‌خود به معنای انحلال تمام هیئت‌مدیره با خروج یک یا دو نفر نیست.​

تبصره ماده ۱۶ (و تفسیرهای معتبر حقوقی) صریحا بیان می‌کند که اگر «سه نفر یا بیشتر از اعضای هیئت‌مدیره» به دلیل استعفا، فوت، عزل یا حجر از هیئت‌مدیره خارج شوند، در این صورت مجمع عمومی فوق‌العاده باید برای «تجدید انتخاب کل هیئت‌مدیره» تشکیل شود.​
منابع حقوقی و آموزشی حوزه آپارتمان‌نشینی نیز همین قاعده را تکرار کرده‌اند و ملاک انحلال عملی هیئت‌مدیره را خروج ۳ نفر یا بیشتر از اعضای آن می‌دانند.​

اعمال قانون در سناریوی شما
در وضعیت شما تاکنون فقط یک عضو اصلی هیئت‌مدیره استعفا داده و با استفاده از عضو علی‌البدل دوم جایگزین شده است؛ بنابراین هنوز تعداد اعضای هیئت‌مدیره کامل (۵ نفر) است و فقط یکی از آن‌ها از بین اعضای علی‌البدل آمده، و از نظر قانون مشکلی ایجاد نمی‌کند.​
اگر در ادامه، یکی از اعضای اصلی دیگر استعفا بدهد، در مجموع دو نفر از اعضا از هیئت‌مدیره خارج شده‌اند و هنوز به حد نصاب «سه نفر یا بیشتر» که موجب تجدید کامل هیئت‌مدیره می‌شود نرسیده‌اید.​

در چنین حالتی، هیئت‌مدیره منحل محسوب نمی‌شود و باقی‌مانده اعضا (که حداقل ۴ نفر خواهند بود) می‌توانند تا انتخاب عضو جدید، وظایف خود را انجام دهند؛ از نظر قواعد عمومی اداره جلسات، حضور اکثریت عددی اعضای هیئت‌مدیره (برای ۵ نفر، حداقل ۳ نفر) برای رسمیت جلسات کافی است.​
آنچه تغییر می‌کند این است که به دلیل تمام شدن اعضای علی‌البدل، برای این عضو مستعفی جدید، دیگر امکان جایگزینی از بین علی‌البدل وجود ندارد و باید حتما «مجمع عمومی فوق‌العاده» برای انتخاب نفر جایگزین برگزار شود.​

تکلیف عملی شما چیست؟
۱. با هر استعفای جدید (وقتی علی‌البدل ندارید) باید مجمع عمومی فوق‌العاده را برای انتخاب عضو جایگزین همان کرسی خالی برگزار کنید؛ این مجمع فقط آن کرسی را پر می‌کند، نه کل هیئت‌مدیره را.​
۲. فقط اگر در طول دوره، سه نفر یا بیشتر از اعضای هیئت‌مدیره (اصلی یا جایگزین‌شده) به‌طور قطعی از هیئت‌مدیره خارج شوند، هیئت‌مدیره از نظر حقوقی منحل تلقی شده و باید انتخابات کامل و جدید برای همه کرسی‌ها برگزار شود.​

۳. تا قبل از رسیدن به این حد نصاب سه نفر، تصمیمات هیئت‌مدیره (با رعایت حد نصاب حضور و رای اکثریت در جلسات) معتبر بوده و هیئت‌مدیره از نظر قانونی موجود و صالح به اداره امور ساختمان است.​
۴. البته اگر اساسنامه داخلی مجتمع شما شرط سخت‌گیرانه‌تری گذاشته باشد (مثلا تصریح کرده باشد که با خالی شدن حتی یک کرسی یا با نبودن عضو علی‌البدل، باید کل هیئت‌مدیره تجدید شود)، در آن صورت باید همان متن اساسنامه خودتان هم دقیقا مطالعه و رعایت شود.​

جمع‌بندی کاربردی برای پرونده شما
با توجه به قانون و رویه معمول، در فرضی که فرمودید (هیئت‌مدیره ۵ نفره، یک نفر قبلا استعفا داده و با علی‌البدل دوم جایگزین شده، و الان دیگر علی‌البدل ندارید)، اگر یکی از اعضای اصلی دیگر هم استعفا بدهد: هیئت‌مدیره منحل نمی‌شود و همچنان معتبر است.​
وظیفه اصلی شما در آن لحظه، دعوت و برگزاری مجمع عمومی فوق‌العاده برای انتخاب یک عضو جدید به‌جای فرد مستعفی است، نه برگزاری انتخابات کامل برای تجدید کل هیئت‌مدیره، مگر این‌که تعداد خروجی‌ها به سه نفر یا بیشتر برسد یا اساسنامه داخلی‌تان حکم دیگری داده باشد.​